volg Typisch Frans

vrijdag 26 augustus 2016

cousu de fil blanc

er dik bovenop liggen / volkomen doorzichtig zijn
('met witte draad genaaid')

Als iets of iemand wel heel voorspelbaar is, kun je in het Frans zeggen dat het met witte draad genaaid is. Je moet hierbij niet denken aan een stof die in zijn geheel wit is, maar meer aan rijgdraad waarmee je twee stukjes stof aan elkaar naait. Als je dat met witte draad doet op een stof van een andere kleur, dan ligt het er wel erg dik bovenop dat er eigenlijk iets fout is gegaan. 

volgende keer
Hoe zeg je in het Frans 'daar gaat het helemaal niet om, daar hebben we het niet over' ?

donderdag 25 augustus 2016

se ronger les sangs

zwaar over iets inzitten, zich opvreten van ongerustheid
('aan je bloed (mv) knagen')


Is dit wat er gebeurt als je een verlegen vampier bent met contactangst?  En al zou je een vampier zijn, kun je überhaupt wel aan een vloeistof knagen? En dan staat het woord 'bloed' ook nog eens in het meervoud - wat in het Nederlands volgens mij niet eens mogelijk is. Dat meervoud geeft trouwens wel aan dat het hier ook niet letterlijk om de vloeistof gaat, maar waarschijnlijk eerder een pars pro toto is voor het hele lichaam. Je kunt je een grote zorg gewaarworden als iets materieels dat je zwaar op de maag ligt, dat ons langzaam vermaalt en ondermijnt. Wij kunnen trouwens ook zeggen dat iets aan ons knaagt en sommige mensen beginnen bij ongerustheid op hun nagels te bijten (se ronger les ongles, lett. 'zich aan de nagels knagen'). Waarschijnlijk hebben dus verschillende van deze beelden zich vermengd tot de opmerkelijke uitdrukking 'aan je bloed knagen', waarvoor overigens ook nog een paar varianten bestaan, zoals se manger les sangs ('je bloed opeten') en tourner les sangs ('het bloed draaien').

volgende keer
Hoe zeg je in het Frans dat iets volkomen doorzichtig is of er wel erg dik bovenop ligt?

woensdag 24 augustus 2016

avoir quelqu'un dans sa peau

helemaal bezeten van iemand zijn, smoorverliefd op iemand zijn
('iemand in zijn huid hebben')


Deze man moet wel helemaal bezeten zijn van zijn geliefde. Arme Brenda! Al lijkt deze foto meteen ook een mooie verklaring voor het ontstaan van de uitdrukking, tatoeage heeft er feitelijk niets mee te maken. De uitdrukking is in de negentiende eeuw ontstaan uit twee 'voorgangers', te weten être soûl de la peau de quelqu'un (lett. 'dronken zijn naar de huid van iemand') en donner envie de sa peau à quelqu'un (lett. 'iemand naar je huid doen verlangen'). Nu maar hopen dat het goed blijft tussen Brenda en haar vriend. Anders kan hij haar rug op...

volgende keer
Als een Fransman zich opvreet van ongerustheid, is hij tot bijzondere dingen in staat...

dinsdag 23 augustus 2016

à bâtons rompus

van de hak op de tak
('met gebroken stokken')


We bespraken de uitdrukking 'van de hak op de tak springen' al eens eerder en vertaalden dat toen met passer du coq à l'âne ('van de haan op de ezel overgaan'), waarbij dus vooral op de inhoud gelet wordt: met het grootste gemak spring je van het ene onderwerp naar het andere, zoals een vogeltje van tak naar tak kan springen. Bij de gebroken stokken denk je misschien eerder aan onafgemaakte zinnen, die op onlogische wijze weer verbonden worden met nieuwe onvolledige zinnen. Als je trouwens à bâtons rompus googlet, moet je niet verbaasd zijn ineens een heleboel foto's van parketvloeren aan te treffen, want de uitdrukking heeft ook een meer letterlijke betekenis, nl. '(parketvloer) in keperverband'. Zo zie je maar weer eens hoe belangrijk de context is...

volgende keer
Wat is er aan de hand als je iemand 'in je huid hebt'?


maandag 22 augustus 2016

faire une montagne d'une taupinière

van een  mug een olifant maken
('een berg van een molshoop maken')

Als iets schromelijk overdreven wordt, kan er in het Frans ook een olifant gemaakt worden, al is het uitgangspunt dan geen mug (un moustique) maar een vlieg (une mouche): faire d'une mouche un éléphant. Gebruikelijker is echter de transformatie van een onbeduidende molshoop tot een fiere berg. Eerder zagen we trouwens al dat je in het Frans iets ook heel erg kon opblazen door er een hele kaas van te maken (en faire tout un fromage) Kennelijk is zo'n kaas in tegenstelling tot een olifant of een berg zo overweldigend dat het uitgangspunt gewoon achterwege gelaten kan worden...

volgende keer
We bespraken al eens de uitdrukking passer du coq à l'âne voor ons 'van de hak op de tak springen', maar er is nog een andere manier om dat uit te drukken.

zondag 21 augustus 2016

hoe vertaal je 'horen' in het Frans?

entendre, entendre dire, entendre parler, apprendre, faire partie de, appartenir à, convenir, avoir/donner de ses nouvelles

Als het echt gaat om het letterlijk horen van geluiden, dan gebruik je entendre: j'ai entendu la sonnette ('ik hoorde de bel'), maar zodra het 'nieuws vernemen' betekent, moet je je toevlucht nemen tot apprendre (als de bron bekend is: j'ai appris que vous organisez un cours d'été, 'ik heb gehoord dat u een zomercursus verzorgt') of entendre dire als de bron minder betrouwbaar is: j'ai entendu dire que la qualité est mauvaise, 'ik heb gehoord (horen zeggen) dat de kwaliteit slecht is'. Als je nog nooit ergens van hebt gehoord, kun je zeggen dat je er nog nooit over hebt horen praten: c'est la première fois que j'entends parler de ça, 'dat is de eerste keer dat ik daarvan hoor.' 
'Horen' kan ook een afkorting zijn van 'behoren' in de betekenissen 'behoren tot' en 'gepast zijn'. In de eerste betekenis vertaal je het met faire partie de ('deel uitmaken van') of appartenir à ('behoren tot'): il fait partie des invités ('hij hoort bij de gasten'). In de tweede betekenis kun je het werkwoord convenir gebruiken: cela ne convient pas (of: cela ne se fait pas) ('dat hoort niet').
Als je met 'horen' bedoelt 'bericht krijgen, nieuws krijgen', dan gebruik je de uitdrukking avoir des nouvelles ('nieuws hebben/krijgen'): Donne-moi de tes nouvelles ('Laat eens wat van je horen'), J'espère bientôt avoir de vos nouvelles ('ik hoop gauw iets van u te horen'). 

volgende keer
Kun je in het Frans ook van een mug een olifant maken?

zaterdag 20 augustus 2016

par exemple !

wel heb je ooit! / nu vraag ik je! / nee maar!
('bijvoorbeeld!')


Sinds de Tweede Wereldoorlog weten we niet beter of Engels is de wereldtaal bij uitstek, maar dat was daarvoor nog absoluut niet het geval en al helemaal niet in de 'betere kringen'. Tot aan het begin van de twintigste eeuw was het Frans de lingua franca van de aristocratie en de diplomatie en dat is ook nog goed te zien in het taalgebruik van Marten Toonders personage de markies de Canteclaer, die zijn woorden regelmatig doorspekt met Franse uitdrukkingen, met name als hij in een zekere staat van - uiteraard ingehouden - opwinding bevindt. Regelmatig hoor je hem uitroepen Parbleu ! ('Waarachtig wel! / Nou en of!), wat overigens een eufemistische verbastering is van Par Dieu ! ('bij God') om godslastering te voorkomen (denk aan onze variant 'potverdomme' voor 'God verdoeme mij'). Ook hoor je de markies regelmatig uitroepen Fi donc ! ('foei') als hij zijn afschuw wil verwoorden en zijn verbazing uit hij door te zeggen Tiens ! (Hee!) of Par exemple ! ('Wel heb je ooit! / Nu vraag ik je! / Nee maar!, lett. 'bij voorbeeld').  In zijn positie en in zijn herenclub dient hij zich nu eenmaal van het plebs te onderscheiden...

volgende keer
Hoe vertaal je 'horen' in het Frans?