volg Typisch Frans

zondag 18 februari 2018

hoe vertaal je 'fotoshoppen' in het Frans?

ajouter - faire un photomontage - manipuler - modifier (une photo) - photoshopper - retoucher (des images) - trafiquer des photos - truquer (une photo)

De digitale ontwikkelingen gaan zo snel dat veel talen geen tijd hebben om hun eigen woorden te bedenken voor allerlei toepassingen. Daardoor worden veel Engelse termen en zelfs merknamen overgenomen: foto's worden 'geliket' (liké in het Frans). We 'skypen' met iemand (connecter quelqu'un sur Skype) en zo kunnen we iemand ook 'fotoshoppen' (photoshopper in het Frans). Toch was dat laatste werkwoord in het Frans eigenlijk helemaal niet nodig. Al lang voordat de digitale toepassingen bestonden werd er al achteraf aan foto's gesleuteld. Dat noemden we - ook in het Nederlands - 'retoucheren' (lett. 'opnieuw aanraken'). En natuurlijk kun je nog steeds retoucher des images. Als het retoucheren bestaat uit het samenbrengen van verschillende elementen, dan kun je ook spreken van een photomontage. Algemene benamingen voor het bewerken van foto's zijn ook modifier ('wijzigen'), trafiquer ('prutsen, manipuleren'), manipuler en truquer des photos. En als je toevallig afwezig was toen er net een groepsfoto werd gemaakt, dan kun je er achteraf natuurlijk ook in gefotoshopt worden: Tant pis, on t'ajoutera après ('Maakt niet uit, we fotoshoppen je er wel bij').

volgende keer:
Hoe trek je in het Frans een rookgordijn op?

zaterdag 17 februari 2018

une levée de boucliers

een golf van protest
('opheffen van schilden')

Sommige politieke beslissingen kunnen veel ophef veroorzaken, soms zelfs een golf van protest. Dat kan leiden tot grote demonstraties die ook lieden aantrekken die niet komen om te protesteren maar gewoon een relletje willen veroorzaken. Dan moet de ME uitrukken, gewapend met stokken en schilden om te proberen te meute in bedwang te houden. 
Maar met die schilden heeft de uitdrukking niets te maken. Ook niet met het schild waarop dorpshoofd Abraracourcix (inmiddels is hij in de Nederlandse Asterix-albums hernoemd, geloof ik) geheven wordt of de kampioen van de rugbyclub Les Rubipèdes ('de roodvoeten') hierboven. 
Wel moeten we teruggaan naar de tijd van Asterix, die van de Romeinen. In Romeinse legers konden soldaten hun weerstand tegen bevelen van hun generaals uitdrukken door hun schilden op te heffen. Als enkele soldaten dit deden, volgden er snel meer en dat leidde tot een golf van protest, van geheven schilden, veel ophef dus...

volgende keer:
Hoe vertaal je 'fotoshoppen' in het Frans?

vrijdag 16 februari 2018

chauffe, Marcel !

vooruit met de geit!
(stook, Marcel !)

Wie een beetje bekend is met het werk van Jacques Brel, kent ongetwijfeld het lied Vesoul met de steeds opzwepender spelende accordeon. De accordeonist was de destijds illustere Marcel Azzola. Naarmate het lied vordert en opzwepender wordt, roept Brel een aantal keren Chauffe, chauffe, Marcel om zijn accordeonist aan te sporen nog meer energie te geven. Het werkwoord chauffer ('opstoken') was al langer gebruikelijk in de muziekwereld om iemand aan te sporen energieker te spelen.
De Marcel in de uitdrukking lijkt ook inderdaad op Marcel Azzola te wijzen. Volgens hemzelf is de uitdrukking inderdaad te herleiden tot het liedje van Brel, maar... dat werd in 1968 opgenomen en in de jaren daarvoor werd de uitdrukking al gebezigd. Tussen 1960 en 1964 bestond er een komisch duo - Dupont et Pondu (Dupont is een van de meest karakteristieke Franse achternamen en het omgekeerde pondu betekent 'een ei gelegd') dat o.a. een populaire sketch bracht waarin een van de twee de ander aanspoorde met Chauffe, Marcel ! terwijl die op de accordeon speelde. Met Marcel werd inderdaad verwezen naar de indertijd mateloos populaire accordeonist Marcel Azzola. In 1966 namen de Charlots het liedje je fais n'importe quoi, je fais tout ce qu'on me dit met als alternatieve titel Chauffe, Marcel ! op, waarmee de uitdrukking een flinke boost kreeg. Waarschijnlijk was Brel dus al bekend met deze uitdrukking toen hij hem inzette tijdens de opname van Vesoul en daarmee is de uitdrukking definitief in de Franse taal verankerd. En nu kunnen we natuurlijk niet anders meer dan luisteren naar Brels prachtige lied :



volgende keer:
Hoe noem je in het Frans 'een golf van protest' ?

donderdag 15 februari 2018

aller comme un tablier à une vache

als een tang op een varken slaan / als een vlag op een modderschuit / heel slecht staan
('gaan als een schort op een koe')

Er bestaat overigens nog een variant waarbij een ander dier iets wordt aangetrokken dat er kennelijk heel eigenaardig uitziet: aller comme des guêtres à un lapin ('als slobkousen op een konijn'). Van alle genoemde varianten is de vlag op het modderschip misschien nog het waarschijnlijkst.
Het blijft natuurlijk een bijzonder verschijnsel: wij zijn het enige dier in de natuur dat zich hult in kleding. Sterker nog, als we dat niet doen in het openbaar, dan worden we op de bon geslingerd. Sommige mensen beschouwen hun huisdier kennelijk als een medemens en voorzien hun hondje ook van een rompertje als het koud is en in stripverhalen lopen dieren ook vaak met kleren rond, al ontbreekt dan bij bijvoorbeeld Donald Duck uit het puriteinse Amerika nu juist de broek! Maar in het algemeen lijken we het erover eens te zijn dat dieren en kleren elkaar niet verdragen. Vandaar de uitdrukking...

volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans: 'vooruit met de geit!' ?

woensdag 14 februari 2018

rien n'y fait

niets helpt / wat doe je eraan?
('niets doet eraan')

'Niets helpt, dreigementen of smeekbeden, de bankier wil ons niets meer lenen. We komen voortdurend te kort en de discontokosten beginnen zich op te stapelen. Het leven wordt steeds duurder en we moeten allemaal lenen: kredieten en bankkosten die we ooit zullen moeten terugbetalen.' 
'Het valt niet mee om de belastingen via de computer te betalen. - Daarom geven ze ons extra uitstel.' Wij zijn het inmiddels al jaren gewend dat we onze belastingaangifte via de computer doen, maar ook bij ons levert dat vooral bij oudere mensen die niet zo handig zijn in digitale zaken nog steeds problemen op. 'Leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker', zeggen ze dan. Tja, wat doe je eraan?

volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans dat iets als een tang op een varken slaat?

dinsdag 13 februari 2018

mardi gras

vastenavond
('vette dinsdag')

Vandaag is het niet alleen in Brabant en Limburg vastenavond. In onze buurlanden België en Duitsland wordt volop carnaval gevierd. Iedereen kent natuurlijk de sambafeesten in Rio de Janeiro, maar ook in het Amerikaanse New Orleans (La Nouvelle Orléans in het Frans) trekken bonte stoeten door de stad. New Orleans ligt in Louisiana, ooit Nieuw-Frankrijk, een grote kolonie in de Nieuwe Wereld die Frankrijk na een oorlog in 1763 moest afstaan. Er zijn echter nog veel overblijfselen van de Franse cultuur te vinden, o.a. in de namen van steden als Detroit, St-Louis en Baton Rouge en in de cajun-keuken. Ook mardi gras is een Franse erfenis. Vastenavond is de laatste dag voordat op aswoensdag (Mercredi des Cendres) de vastentijd (le Carême) begint. Het is dus de laatste dag waarop je (tot twaalf uur 's nachts) nog vlees mocht eten en dat gebeurde dan ook op overtuigende wijze, vandaar de term 'vette dinsdag'. In de loop van de tijd is het religieuze aspect naar de achtergrond verdwenen. In New Orleans gooien mensen elkaar paarse, groene en gouden kralen toe. Sommige vrouwen ontbloten hun borsten in ruil voor een kralenketting. Dat wordt flashing genoemd. In de gay buurt worden er overigens andere lichaamsdelen 'geflasht', ondanks het officiële verbod hierop. Maar ja, met carnaval gelden er andere wetten, toch?

volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans dat 'niets helpt' ?

maandag 12 februari 2018

quand le vin est tiré, il faut le boire

Wie A zegt, moet ook B zeggen
(Als de wijn getapt is, moet je hem drinken)

Tirer le vin betekent dat je wijn aftapt uit het vat. En ja, als je die wijn dan eenmaal in een glas hebt geschonken, dan gooi je hem natuurlijk niet in de rhododendrons maar drink je hem op.
Het is gewoon de meest logische stap. Dus als je eenmaal iets besloten hebt, dan moet je ook de consequenties daarvan aanvaarden, als je A zegt, moet je ook B zeggen. Volgens le chat op de cartoon moet je de zaken echter niet omdraaien: Quand le vin est bu, il faut se tirer ('Wanneer de wijn gedronken is, moet je ervandoor gaan')...

volgende keer
Hoe zeg je in het Frans dat niets helpt ?