aller à la soupe

profiteren / afzien van je principes om ergens beter van te worden
('naar de soep gaan')

Deze uitdrukking wordt sinds de twintigste eeuw vooral gebruikt in politieke kringen om mensen ervan te betichten dat ze gemakkelijk afzien van hun principes om aan de macht te komen of zich te verrijken. Een echte verklaring heb ik niet gevonden. Misschien is het een verkorting van aller à la soupe populaire 'naar de gaarkeuken gaan', waar gratis soep wordt uitgedeeld en dan zou het niet zozeer gaan om 'zakken vullen', maar een laatdunkende opmerking naar mensen aan de onderkant van de samenleving die 'profiteren' van de hulp die de maatschappij hun biedt, of beter gezegd, naar mensen die die hulp eigenlijk niet nodig hebben maar er gewetenloos van profiteren. Maar of dat klopt, weet ik niet zeker.

volgende keer:
gaan we de batterijen vervangen...

faire sauter la banque

de jackpot winnen
('de bank opblazen')

Zowel de term jackpot als de uitdrukking van vandaag komen uit het bekende gokspel Blackjack, waarmee ik zelf overigens niet bekend ben. Het kan dus goed zijn dat ik de spelregel waaruit de uitdrukking is ontstaan niet goed weergeef. Als ik het goed begrepen heb is het cijfer 21 (aas + 2 van de kaarten heer/vrouw/boer) van groot belang bij dit spel. Je mag hier niet overheen. Als de bank eroverheen gaat, moet deze zijn hele inhoud uitbetalen. De bank wordt dan 'opgeblazen' en de spelers winnen de jackpot. Klopt deze uitleg niet precies, dan hoor ik dat graag in het commentaar.

volgende keer:
loopt in de soep...

brûler ses dernières cartouches / sa dernière cartouche

zijn laatste kruit verschieten
('zijn laatste patronen/patroon verbranden')

De uitdrukking zou populair geworden zijn dankzij het schilderij van Neuville dat het wanhopige verzet van de Fransen tegen de Beieren verbeeldde tijdens de Frans-Duitse oorlog op 1 september 1870. 

volgende keer:
blazen we de bank op...

dessins humoristiques : superinfirmière

superverpleegkundige

- Bent u een superverpleegkundige?

= Misschien... Ik werk 60 uur per week en ik slaap 4 uur per nacht!

volgende keer:
gooien we onze patronen in het vuur...

dessins humoristiques : diversité

diversiteit

Werkgevers nemen nog steeds vooral mensen aan die op hen lijken...

'U beantwoordt precies aan het profiel waar we naar op zoek zijn!'

- '... het is slecht gesteld met de diversiteit.'

volgende keer:
zoeken we een superverpleegkundige...

toute proportion gardée

naar verhouding
('alle verhouding behouden')

In het Nederlands vertaald levert deze uitdrukking een bijzonder binnenrijm op die het Frans niet heeft. Toch komt 'behouden' ook een beetje vreemd over, omdat je je eigenlijk juist iets moet veranderen in de manier waarop je naar dingen kijkt, vandaar ook het Latijnse mutans mutandis (lett. 'veranderend wat veranderd moet worden'). In de achttiende eeuw is de Franse variant toute proportion gardée in de taal verschenen, waarbij niet zozeer aan de betekenis 'behouden' moet worden gedacht maar aan prendre garde ('opletten'). Je moet dus opletten en je de zaken even in de juiste verhouding voorstellen...

volgende keer:
blazen we de bank op...

c'est de bonne guerre

dat zijn de regels van het spel
('het is van goede oorlog')

'Vechten voor de vrede, dat lijken de regels van het spel te zijn'.

In de uitspraak van Roland Barthes zit een flinke tegenstelling - hopelijk een paradox - tussen de begrippen 'vrede' en 'oorlog'. 

En wat die regels van het spel betreft, die zijn momenteel te reduceren tot het recht van de sterkste...

volgende keer:
proberen we het proportioneel te houden...