dinsdag 6 oktober 2026

un coup de Jarnac

een dolksteek in de rug
('een steek van Jarnac')

Iedere taal heeft zo zijn uitdrukkingen die ontleend zijn aan de geschiedenis, zo ook het Frans. 

In 1547 leefden we in Europa in een tijd waarin geschillen tussen edelen nogal eens 'geregeld' werden d.m.v. een duel. En zo vond er aan het hof van Hendrik de Tweede (opvolger van Frans de Eerste) op 10 juli een duel plaats tussen Guy Chabot de Saint Gelais, baron van Jarnac, en François de Vivonne, heer van la Châtaigneraie, die de baron van Jarnac verweet hem te hebben belasterd in een geschrift dat de kroonprins betichtte van een incestueuze relatie met Diane de Poitiers.

Algemeen wordt verwacht dat Châtaignerie - een veel betere vechter - het duel zal winnen. Maar het lukt Jarnac om zijn tegenstander te verwonden in zijn knieholte (het duel vond plaats met dolk en zwaard) waardoor deze laatste het duel niet kan voortzetten. Jarnac spaart vervolgens Châtaignerie omdat die een gunsteling van de koning is. Deze voelt zich echter vernederd en verwijdert zijn verband in de hoop daarmee aan te tonen dat hij een moedig man is. Het gevolg is dat hij te veel bloed verdient en even later toch de geest geeft.

Twee eeuwen later werd de 'methode Jarnac' afgekeurd als een verraderlijke methode om een tegenstander uit te schakelen.

volgende keer:
gaan we naar een begrafenis...

maandag 5 oktober 2026

faut pas rêver

vergeet het maar / blijf maar lekker dromen
('(je) moet niet dromen')

Faut pas rêver is de naam van een populair Frans reisprogramma op de televisie, dat bestemmingen aandoet waar de meesten van ons alleen maar van kunnen dromen.

De uitdrukking zelf is een verkorting van Il ne faut pas rêver en betekent zoiets als 'Vergeet het maar, blijf maar lekker dromen'. Het kan ook de connotatie hebben van 'Kom nou, doe niet zo naief!'

Tu crois qu'il va te donner 500 euros ? Faut pas rêver ! ('Geloof je dat hij je 500 euro gaat geven? Vergeet het maar!')

volgende keer:
krijgen we een mes in de rug...

zondag 4 oktober 2026

dessins humoristiques : crise de logement


woningnood

- Voor die prijs is het natuurlijk niet verwarmd...

ik zou niet lang wachten, ze zijn snel weg...


volgende keer:
dromen we...

zaterdag 3 oktober 2026

dessins humoristiques : on devient vieux


we worden oud


- We worden oud...
... maar de techniek gaat vooruit...


volgende keer:
bespreken we de woningnood...

 

vrijdag 2 oktober 2026

il faut s'y frotter

daar kom je wel achter / je moet het zelf maar eens proberen
('je moet je eraan wrijven')

Als iets moeilijker is dan het op het eerste gezicht lijkt, kun je deze uitdrukking gebruiken. Pas wanneer je er zelf mee in aanraking komt, als je erlangs wrijft, voel je wat het is.

Tu crois que c'est facile ? Il faut s'y frotter ! ('Denk je dat het makkelijk is? Probeer het zelf maar eens!').

volgende keer:
zijn we nog niet jarig...

donderdag 1 oktober 2026

ça caille !

wat is het koud! / ik sta te vernikkelen!
('het stremt!')

Het tegendeel is waar, natuurlijk. Het is begin oktober en twee dagen geleden tipten we bijna de 30 graden aan.

Het werkwoord cailler (niet te verwarren met het zelfstandig naamwoord caille dat 'kwartel' betekent), betekent 'samenklonteren, stremmen, stollen' en komt van het Latijnse coagulare 'doen stollen'. Als het koud wordt, kan iets verstijven of stollen. Alles wordt wat minder beweeglijk. Je vriest als het ware vast... moeilijk voor te stellen na zo'n lange zomer en nazomer, maar wie weet?...

volgende keer:
kijken we of wrijven helpt...


woensdag 30 september 2026

le dernier carré

de die-hards / de laatste standvastigen
('het laatste vierkant')

De uitdrukking van vandaag komt uit de militaire geschiedenis. Een carré was een gevechtsformatie waarbij soldaten zich in een vierkant opstelden, vaak om zich rondom tegen vijandelijke aanvallen te verdedigen. Wanneer een legeronderdeel sterk was uitgedund, kon zo'n formatie een soort laatste verdedigingslinie vormen.

Daaruit ontstond de figuurlijke betekenis van dernier carré: de kleine groep die als laatste overblijft en zich staande houdt.

Bij voetbal en tennis kan de uitdrukking trouwens ook een heel 'letterlijke' betekenis hebben: het wordt wel gebruikt voor de spelers/teams die de halve finale bereiken, de laatste vier dus.

volgende keer:
krijgen we het koud (?)...