se moquer du tiers comme du quart

geen ene bal kunnen schelen
('spotten met zowel het derde als het vierde deel')

Il se moque du tiers comme du quart de ce qu'on pense de lui. ('Het kan hem geen bal schelen wat anderen van hem denken').

Het is niet helemaal duidelijk waar de uitdrukking vandaan komt. Je zou kunnen denken dat het veronderstelt dat iemand zich voor geen enkel deel (niet voor 33 of voor 25 %, maar de bedoeling is uiteraard voor 100 %) druk maakt. Het zou ook kunnen verwijzen naar oude belastingen, zoals de tiend (waarbij je een tiende deel van de oogstinkomsten moest afstaan aan de eerste stand). In dat geval gaat het bij een derde of een vierde om een aanzienlijk groter deel en als je bedenkt dat er nu bijna een kabinet valt - en misschien ook echt gaat vallen - omdat miljonairs zelfs geen 200 euro willen afstaan, dan geeft dat aan dat het je inderdaad geen ene bal scheelt, als je je niet druk maakt om zo'n financiële aderlating.

volgende keer:
gaan we eindelijk lezen...

point chaud

brandhaard / hotspot
('warm punt')

Op deze hotspot kun je warme broodjes uit de oven kopen. 

Le Moyen-Orient est un point chaud du globe ('het Midden-Oosten is een brandhaard in de wereld')

C'est le point chaud de la discussion ('Dat is het heikele punt van de discussie').

De beeldspraak is heel logisch: een plek die letterlijk of figuurlijk heet wordt, is een plek waar iets bijzonders, intens of gevaarlijks gebeurt.

De term heeft ook een wetenschappelijke oorsprong. In de geologie wordt point chaud gebruikt voor een plek diep in de aardmantel waar bijzonder veel warmte en vulkanische activiteit aanwezig is. Vanuit die betekenis is de woordgroep ook figuurlijk gebruikt voor conflictgebieden en spanningshaarden.

volgende keer:
lachen we ons een breuk...

ça va tonner !

dat wordt nog wat! / dat gaat heftig worden!
('dat gaat donderen!')

Als je verwacht dat het er flink aan toe zal gaan, kun je in het Frans zeggen dat het gaat donderen.

Quand le patron va apprendre ça, ça va tonner ! ('Als de baas dat te weten komt, dan zul je het krijgen!')

Attention ! Ça va tonner ! ('Pas op! Er staat je wat te wachten!')

De donder is van oudsher een krachtig beeld voor lawaai, woede, dreiging en een naderende gebeurtenis van grote omvang.

volgende keer:
bereiken we een heet punt...

flipper sa race

in paniek raken / doodsbang zijn
('zijn ras bang zijn')

Flipper betekent in de Franse omgangstaal al 'bang zijn' en sa race wordt toegevoegd als versterkend element.

J'ai flippé ma race ! ('ik ben me rotgeschrokken!')

Il va flipper sa race quand il va apprendre la nouvelle ('Hij zal zich rotschrikken wanneer hij het nieuws hoort').

Het werkwoord flipper is uit het Engels overgenomen in de jongerentaal van de jaren zeventig van de vorige eeuw, aanvankelijk voor de angstige toestand die door drugsgebruik kan ontstaan. Later heeft die betekenis zich uitgebreid tot paniek in het algemeen.

Het versterkende element sa race lijkt te zijn ontstaan in het Frans van Noord-Afrika en komt ook voor in andere samenstellingen als kiffer sa race ('iets ontzettend leuk vinden') en défoncer sa race ('iemand helemaal in elkaar slaan').

Overigens bestaat er ook een variant van flipper sa race, nl. flipper sa mère. 'Je moeder' doet het in het algemeen aardig goed in o.a. verwensingen in straattaal.

volgende keer:
krijgen we onweer...

faire de la prose sans le savoir

onbewust iets goeds doen / per ongeluk iets voor elkaar krijgen
('proza maken zonder het te weten')

De Franse taal heet niet voor niets la langue de Molière. Als je alleen al kijkt naar het aantal uitdrukkingen dat via het werk van Molière in de Franse taal terecht is gekomen... hetzelfde geldt overigens voor het werk van La Fontaine.

De uitdrukking wordt - net als het werk van Molière - vaak met een knipoog gebruikt en is afkomstig uit zijn toneelstuk Le bourgeois gentilhomme (1670) waarin de rijke burger Monsieur Jourdain dolgraag bij de adel wil horen.

Hij probeert zich allerlei verfijnde manieren en culturele vaardigheden eigen te maken om een echte edelman te worden. Op een gegeven moment legt zijn filosofieleraar hem het verschil uit tussen proza en poëzie. De leraar vertelt hem dat alles wat niet in verzen is geschreven, proza is. Jourdain is stomverbaasd wanneer hij ontdekt dat hij dus al zijn hele leven proza spreekt, zonder dat hij dat ooit heeft beseft!

Hij roept uit: « Par ma foi ! Il y a plus de quarante ans que je dis de la prose sans que j'en susse rien ! »

Vrij vertaald: 'Wel heb ik ooit! Ik spreek al meer dan veertig jaar proza zonder dat ik het wist!'

Het komische zit hem in zijn naïviteit: hij ontdekt iets heel gewoons en doet alsof hij een bijzondere ontdekking heeft gedaan.

Nu kun je de uitdrukking bijvoorbeeld als volgt inzetten:
 Il paraît que je suis un bon négociateur. Je fais de la prose sans le savoir ! ('Blijkbaar ben ik een goed onderhandelaar, zonder dat ik het wist!')

volgende keer:
gaan we flipperen...

dessins humoristiques : quelle belle journée !

wat een mooie dag!

... maar wie merkt het op?...

volgende keer:
gaan we proza schrijven...

dessins humoristiques : malheureux maintenant

nu ongelukkig

- Ben je nu ongelukkig?
   Wacht maar af...

volgende keer:
verwachten we een mooie dag...