c'est le pompon

dat spant de kroon
('het is de pompon')

Het woord pompon klinkt als ons 'pompoen' en heeft waarschijnlijk ook dezelfde oorsprong, al noemen de Fransen een pompoen een citrouille. Een pompon is een bolletje van stof, bijvoorbeeld bovenop een hoofddeksel. Het is dus het letterlijke hoogtepunt van een hoed of pet, maar kan er tegelijkertijd ook een beetje belachelijk uitzien. En dat is precies ook wat er gebeurt bij de uitdrukking c'est le pompon (of avoir le pompom) die namelijk vaak ironisch of spottend wordt gebruikt of in absurde situaties.

volgende keer:
vragen we ons af hoe lang de wereld al bestaat...

réduire le vin blanc

inkoken of indrinken?

Weer eens zo'n woordgrapje dat zich niet laat vertalen in het Nederlands:

'Ik weet niet zeker of ze dat nou bedoelen met 'laat de witte wijn tot de helft inkoken'...

Voor 'inkoken' wordt in het Frans het werkwoord réduire gebruikt, dat 'terugbrengen, minderen' betekent...

volgende keer:
hebben we pompoen...

dessins humoristiques : pisser assis

Heren... graag zittend plassen!

    zittend plassen

    Pfff... die vrouwen met hun idiote regels...

    volgende keer:
     verminderen we het drankgebruik...

lire entre les lignes

tussen de regels lezen
('tussen de lijnen lezen')

Een regel in een verhaal of een gedicht is een ligne ('lijn'). Een règle is een regel in de betekenis van een 'voorschrift' of het is een liniaal. Wie een tekst helemaal wil begrijpen moet vaak niet alleen afgaan op wat er expliciet wordt uitgedrukt, maar ook op wat niet wordt gezegd maar wel gesuggereerd, dus datgene lezen wat op de open plekken tussen de regels 'geschreven' staat.

volgende keer:
gaan we er even voor zitten...

vouloir en avoir le coeur net

Er het fijne van willen weten, 
dat is weten waar je aan toe bent.
Aan jou om het te ontdekken

er het fijne van willen weten
('er het duidelijke hart van willen hebben')

Zoals al eerder opgemerkt, werd het hart vroeger niet alleen als zetel van onze gevoelens, maar vooral ook als de kern van ons verstand gezien. Wie ergens dus het fijne van wilde weten, deed dat met diens hart.

volgende keer:
lezen we tussen de regels door...

rentrer dans l'ordre

weer in orde / tot rust komen
('in de orde terugkeren')

In de juiste context zou het ook dit kunnen betekenen: (weer) toetreden tot een priester- of kloosterorde. Daarbij kun je natuurlijk ook hopen dat je leven een beetje op orde komt. Maar in het dagelijks taalgebruik is uiteraard geen sprake van een kerkelijke orde, maar gewoon van de 'normale loop van zaken'. Als dingen even niet liepen zoals gebruikelijk was, maar de orde zich vervolgens weer herstelt, dan komt alles weer in orde en gaat het weer zoals het altijd ging...

volgende keer:
willen we er het fijne van weten...

avoir de l'estomac

lef hebben
('maag hebben')

Bij ons gaat de liefde van de man erdoor en als iemand lef heeft, heeft hij of zij ballen (kennelijk is lef in onze cultuur bij uitstek een mannelijke eigenschap), maar in het Frans heb je lef als je 'maag' hebt. Ook de Engelstaligen situeren moed in het spijsverteringskanaal, ietsje lager dan, in de darmen (guts). Inderdaad is het zo dat het spijsverteringskanaal sterk kan reageren op emoties. Je kunt het bijvoorbeeld in je broek doen van angst. Iemand die zijn of haar angst goed weet te beteugelen, heeft kennelijk sterke darmen of een sterke maag.

volgende keer:
brengen we een en ander in orde...