donderdag 19 november 2026

battre le chien devant le loup

een spelletje met iemand spelen / doen alsof je ruzie hebt
('de hond slaan in aanwezigheid van de wolf')

De Franse uitdrukking battre le chien devant le loup betekent: doen alsof je ruzie hebt met iemand, om een derde persoon te misleiden. Je speelt dus twee mensen tegen elkaar uit, terwijl ze in werkelijkheid onder één hoedje spelen.

Het gaat om een vorm van schijnbare onenigheid of toneelspel, bedoeld om een gemeenschappelijke tegenstander op het verkeerde been te zetten.

Ne te laisse pas prendre au piège : ils battent le chien devant le loup ! ('Laat je niet beetnemen: ze spelen een spelletje met je!).

volgende keer:
gaan we van daar tot... 

woensdag 18 november 2026

un ver rongeur

een knagend geweten / een onophoudelijk verdriet
('een knagende worm')

Als een pijnlijk gevoel je maar niet los wil laten, kan dat voelen als een worm die zich langzaam een weg vreet door je lichaam en hersenen.

Il avait un ver rongeur : il n'avait pas dit la vérité ('Hij werd voortdurend gekweld door het feit dat hij niet de waarheid had verteld'.)

volgende keer:
gaan we dieren mishandelen...

dinsdag 17 november 2026

un poids mort

een blok aan je been / een zware last die je met je meesleept
('een dood gewicht')

Een 'dood gewicht' is een gewicht dat zelf geen nuttige arbeid verricht, maar dat je wel moet meeslepen of verplaatsen. Daaruit ontstond de figuurlijke betekenis van iemand of iets dat wel gewicht of moeite veroorzaakt, maar geen nuttige bijdrage levert.

Il est devenu un poids mort pour l'entreprise. ('Hij is een blok aan het been voor het bedrijf geworden').

volgende keer:
krijgen we last van wormen...

maandag 16 november 2026

les adieux de Fontainebleau

een mooi waardig afscheid / een afscheid in stijl
('het afscheid van Fontainebleau')

Op het beroemde schilderij van Montfort zie je hoe Napoléon op 20 april 1814 officieel afscheid neemt van zijn trouwe soldaten, de Vieille Garde, nadat de geallieerde troepen Parijs hadde ingenomen en hem gedwongen hadden afstand te doen van de trein. Hij werd verbannen naar het eiland Elba. Hij sprak hen toe met de woorden Soldats de la Vieille Garde, je vous fais mes adieux. Vervolgens omhelsde hij generaal Petit en kuste hij de regimentsvlag. Het was een bijzonder emotioneel moment dat later een belangrijke plaats kreeg in de Napoleontische legende.

In het huidige Frans heeft de uitdrukking een historische en plechtige bijklank en betekent zoiets als 'een laatste, plechtig afscheid' of 'een afscheid in stijl, maar met een ondertoon van nederlaag' of 'het definitieve vertrek van iemand die zijn macht of positie heeft verloren'. 

volgende keer:
voelen we het gewicht van de dood...

zondag 15 november 2026

dessins humoristiques : plus rapide que l'éclair

sneller dan de bliksem


De slak die sneller was dan de bliksem...


volgende keer:
nemen we afscheid...

zaterdag 14 november 2026

dessins humoristiques : enfin lire

performatief lezen

Sommigen doen aan performatief lezen, sommigen hebben zelfs alleen een 'performatieve boekenkast'...


Nu heb ik eindelijk de tijd om die boeken die ik zogenaamd gelezen heb ook daadwerkelijk te lezen...


volgende keer:
gaan we sneller dan het licht...

vrijdag 13 november 2026

se moquer du tiers comme du quart

geen ene bal kunnen schelen
('spotten met zowel het derde als het vierde deel')

Il se moque du tiers comme du quart de ce qu'on pense de lui. ('Het kan hem geen bal schelen wat anderen van hem denken').

Het is niet helemaal duidelijk waar de uitdrukking vandaan komt. Je zou kunnen denken dat het veronderstelt dat iemand zich voor geen enkel deel (niet voor 33 of voor 25 %, maar de bedoeling is uiteraard voor 100 %) druk maakt. Het zou ook kunnen verwijzen naar oude belastingen, zoals de tiend (waarbij je een tiende deel van de oogstinkomsten moest afstaan aan de eerste stand). In dat geval gaat het bij een derde of een vierde om een aanzienlijk groter deel en als je bedenkt dat er nu bijna een kabinet valt - en misschien ook echt gaat vallen - omdat miljonairs zelfs geen 200 euro willen afstaan, dan geeft dat aan dat het je inderdaad geen ene bal scheelt, als je je niet druk maakt om zo'n financiële aderlating.

volgende keer:
gaan we eindelijk lezen...