donderdag 9 april 2026

en bras de chemise

in hemdsmouwen
('in hemdsarmen')

Tegenwoordig wordt voor 'mouwen' het woord manches gebruikt, maar het is heel begrijpelijk en soms ook gebruikelijk dat het woord 'armen' wordt gebruikt voor het gedeelte van een kledingstuk dat die armen bedekt. In het Zweeds wordt er bijvoorbeeld een subtiel onderscheid gemaakt tussen armar ('armen') en ärmar ('mouwen'). 

En bras de chemise heeft trouwens niet meteen de (Rotterdamse) connotatie van 'opgestroopte mouwen', op zijn Rotterdams: 'niet lullen maar poetsen'. Tijdens een rondvaart met de Spido wordt altijd verteld dat in Rotterdam de overhemden met opgestroopte mouwen worden verkocht, want in Amsterdam wordt het geld uitgegeven en in Rotterdam wordt het verdiend. In de Franse taal duidt het gewoon op een informele, eenvoudige manier van kleden, nl. 'zonder colbert'. Maar die wijze van kleden wordt tegenwoordig natuurlijk wel degelijk door bijvoorbeeld politici ingezet (zoals door Macron op de foto) om een beeld uit te stralen van 'ik ben een van u, en ik steek mijn handen uit de mouwen'. Die mouwen zijn zeker bewust opgestroopt...

volgende keer:
gaan we touwtrekken...

woensdag 8 april 2026

ne pas être de bois

ook gevoel hebben

('niet van hout zijn')

'De boom die niet van hout wilde zijn' is de titel van het verhaal hiernaast. Natuurlijk moet die titel dubbelzinnig zijn. Als je niet van hout bent in de Franse taal, dan betekent dat dat je niet ongevoelig bent, dat je 'ook gevoel' hebt, zouden wij zeggen. 

volgende keer:
stropen we de mouwen op...

dinsdag 7 april 2026

faire/mener la vie dure à quelqu'un

iemand het leven zuur maken
('iemand het leven hard maken')

Mener une vie dure betekent 'een zwaar leven leiden'. Waar wij 'moeilijk' associëren met 'zwaar', doen de Engelse en Franse taal dat met 'hard' en dat is niet moeilijk te begrijpen. Overigens doen wij dat in onze taal ook zo nu en dan en vreemd genoeg juist in een context waarin dat verwarrend zou kunnen zijn, nl. in het woord 'hardhorend'. Als kind begreep ik dat woord niet. Als je problemen had met je gehoor, dan hoorde je toch juist alles te zacht?

In de uitdrukking van vandaag zit de verwarring juist in het werkwoord. Mener wordt in combinatie met la vie doorgaans passief gebruikt. Het onderwerp van mener une vie dure is normaal gesproken qua betekenis het 'lijdend voorwerp'. Als je iets anders beïnvloedt gebruik je in het Frans eerder het werkwoord rendre: rendre la vie dure/difficle ('het leven moeilijk maken'), maar in deze uitdrukking is het onderwerp van de zin dus wel degelijk ook qua betekenis het onderwerp. Misschien dat - omdat de Fransen die dubbelzinnigheid ook voelen - dat er ook de variant met faire bestaat...

volgende keer:
zijn we niet van hout...

maandag 6 april 2026

cela apporte de l'eau à mon moulin

dat is koren op mijn molen
('dat draagt water naar mijn molen')

Wij kunnen water naar de zee dragen en dat is een tamelijk zinloze bezigheid. In eerste instantie klinkt dat met een molen misschien net zo, omdat wij bij een molen meteen aan een windmolen denken die koren nodig heeft om gemalen te moeten worden. Grote kans echter dat een middeleeuwse Fransman eerder aan een watermolen dacht en dan heb je meteen een ander verhaal. Die molen heeft uiteraard water nodig om te draaien.

volgende keer:
hebben we een zwaar leven...

zondag 5 april 2026

dessins humoristiques : 20 ans de moins

leeftijddiscriminatie

Vandaag verder met de 7e advertentie van Randstad over inclusief aannamebeleid:

- Dokter, kunt u ervoor zorgen dat ik er 20 jaar jonger uitzie?

= Verliefd?

- Nee, werkloos.

volgende keer:
zien we molens...

zaterdag 4 april 2026

dessins humoristiques : transphobie ou misogynie ?

transfobie of vrouwenhaat?

We gaan verder met de campagne inclusief aannamebeleid van Randstad:

- Nu je een vrouw bent, Georges...

= Julia!

-  ... heeft de directie besloten je salaris te verlagen... Julia.

= Dat is niet eerlijk.

- Bedenk dat het een manier is om je nieuwe seksuele identiteit te erkennen...

volgende keer:
hebben we een volgend hoofdstuk van inclusief aannamebeleid...

vrijdag 3 april 2026

monter en graine

doorschieten - groeien
('opkomen als zaad')

Als je het niet op tijd wiedt, kan onkruid in korte tijd enorm doorschieten. Dat is de oorspronkelijke betekenis van deze uitdrukking die opkwam in de achttiende eeuw en die ook figuurlijk gebruikt kan worden in de betekenis van 'doorschieten', te snel groeien, te groot worden, te ver gaan.

volgende keer:
gaan we verder met inclusief aannamebeleid...