aller à la pêche aux moules

te korte broekspijpen hebben
('mosselen rapen')

In een eerdere bijdrage besprak ik al de uitdrukking avoir le feu au plancher ('lett. de vloer in brand hebben staan') om iemand te beschrijven die te korte broekspijpen heeft. Op het kaartje hiernaast kun je zien dat deze uitdrukking vooral in Noord-Frankrijk, Bretagne, het midden en zuidwesten van Frankrijk gebruikelijk is. In het westen en zuidoosten wordt wel gezegd dat je mosselen gaat rapen (aller à la pêche aux moules). In Oost-Frankrijk, dat wat verder van de kust ligt, zegt men eerder dat je aardbeien gaat plukken (aller aux fraises) en in een klein gedeelte van dit gebied gaat men liever op zoek naar tuinkers (aller au cresson). In Zwitserland en een klein stukje van Noord-Oost-Frankrijk hebben ze water in de kelder staan (avoir de l'eau à la cave) en in Wallonië breidt zich dat uit naar alle kelders (avoir de l'eau dans les caves). In Lotharingen is het Duits nog niet helemaal afgezworen, dus daar hebben ze Hochwasser. Zo zie je maar hoe de geografie een uitdrukking kan bepalen.

volgende keer:
houden we niets verborgen...

ne savoir sur quel pied danser

niet weten waar je je aan moet houden
('niet weten op welke voet te dansen')

De uitdrukking bestaat al sinds de zestiende eeuw. Misschien heeft het iets te maken met de sociale etiquette in de high society, hoewel die pas een eeuw later echt ingewikkeld werd. Maar het beeld is voor iedereen herkenbaar. Als je niet goed weet hoe je je danspasjes moet zetten, kom je heel aarzelend over.

volgende keer:
trekken we een korte broek aan...

monter sur ses ergots

op zijn achterste benen gaan staan
('op zijn sporen klimmen')

Het woord ergots betekent 'sporen' maar hier moet ik eerst misschien iets in het Nederlands uitleggen. Het gaat hier niet om sporen aan de schoenen van een ruiter of om afdrukken in het zand die een dier maakt als hij erover loopt. Sporen zijn scherpe, hoornachtige uitstulpingen aan de achterkant van de loopbenen van een haan, die hij gebruikt om te vechten en zich te verdedigen tegen andere hanen, honden of zelfs mensen. En daarmee heb ik dan ook meteen het begrip 'achterbenen' verklaard in onze Nederlandse uitdrukking. 

volgende keer:
hebben we dansles...

dessins humoristiques : la langue française

la langue française

- Frans is de tweede meest bestudeerde taal in de wereld

- Yes!

volgende keer:
zijn we haantje-de-voorste...

dessins humoristiques : Donald Trempe

En dat vindt u grappig?

Donald Trempe

Eigenlijk wil ik het zo min mogelijk over deze persoon hebben en probeer ik maar om hem te lachen, maar dat wordt steeds moeilijker. Datzelfde probleem ervaren ze kennelijk in Frankrijk. Zijn naam wordt in het Frans ongeveer uitgeproken als trempe. Tremper betekent 'liggen te weken', 'in het water staan' maar ook 'in negatieve zin betrokken zijn bij iets'. 

volgende keer:
hebben we het over de Franse taal...

camper sur ses positions

geen concessies doen / niet in beweging komen
('op zijn posities kamperen')

Deze uitdrukking heeft niets met het moderne kamperen te maken maar dateert uit de negentiende eeuw en komt uit de militaire wereld en verwijst naar de plek waar een leger zijn kamp heeft opgeslagen om vervolgens op zijn positie te blijven. Figuurlijk duidt het op mensen die op hun standpunt blijven staan en niet in beweging komen om hun mening bij te stellen.

volgende keer:
kan de Amerikaanse president zijn borst nat maken...

la vérité sort de la bouche des enfants

 de waarheid komt uit de kindermond

Ze leren het snel af, maar op jonge leeftijd durven ze vaak te zeggen wat hun op het hart ligt, ook al is dat pijnlijk voor een ander. Denk bijvoorbeeld aan een cadeautje waar ze niet blij mee blijken te zijn. Soms vinden we het charmant en eerlijk, maar soms verbijten we ook ons ongemak. En zo leren we al snel een leugentje om bestwil te hanteren en sommigen van ons wat of aanzienlijk meer...

volgende keer:
gaan we kamperen...