Als iets je niet zomaar overkomt, maar je er aanleiding toe hebt gegeven, dan zeg je in het Frans dat je naar een aanleiding gezocht hebt: 'je hebt het gezocht' en je krijgt wat je zoekt, of zoals wij zeggen, waar je om hebt gevraagd. Geen reden om te klagen dus.
volgende keer:
loopt het in de papieren...
Het woord couvert betekent letterlijk 'bedekt' en kan als zelfstandig naamwoord twee dingen betekenen: 'bestek' (waarmee je de tafel bedekt) en 'logies, onderdak'. De uitdrukking sous le couvert de kan twee verschillende dingen betekenen: 'onder verantwoordelijkheid/bescherming van', waarbij iemand anders 'jou dekt', de verantwoordelijkheid voor iets wat je doet van je overneemt, maar ook 'onder het mom/voorwendsel van', waarbij dus een eigenlijke reden wordt verhuld (bedekt) door een voorwendsel. Enkele voorbeelden van het gebruik zijn:
Fuir vers la Nouvelle-Orléans sous le couvert de la nuit, waarbij iemand dankzij de nacht ongezien naar New Orleans kan vluchten (eerste betekenis van de uitdrukking) en kC'est du protectionnisme sous le couvert de mesures de sécurité, waarbij zogenaamde veiligheidsmaatregelen in feite een blijk van protectionisme zijn (tweede betekenis van de uitdrukking).
volgende keer:
gaan we op zoek...
Vandaag de laatste cartoon uit de inclusiviteitsserie van Randstad:
- Zelfs geen baantje als loopjongen?
o Nee.
- Liftjongen?
o Nee.
- Schoonmaker?
o Nee.
- Portier?
- Onbetaalde stagiair?
o Bravo! U hebt me weten te overtuigen!
volgende keer:
volgt eind van de maand, als ik terugkom van de Azoren...
Vandaag is voor mij een heilige dag (sainte journée). Precies vijf jaar geleden verwisselde mijn moeder het tijdelijke voor het eeuwige. Zij voldeed vast niet aan alle eisen die het Vaticaan zou stellen om iemand heilig te verklaren en waarschijnlijk zou ze dat ook niet gewild hebben (zeker niet door het Vaticaan), maar voor mij was zij de belangrijkste vrouw in mijn leven en bij heiligen wordt niet de geboorte- maar de sterfdag gevierd (zoals 6 december voor Sinterklaas). Dit gezegd zijnde, gaat de uitdrukking van vandaag natuurlijk niet om het herdenken van mensen, heilig of niet, maar gaat het om de lengte van de dag, om het feit dat je de godganse dag zonder ophouden iets gedaan hebt wat je misschien liever niet gedaan had: de godganse dag gewerkt bijvoorbeeld. Maar waarom die religieuze connotatie bij iets wat je eigenlijk misschien als negatief ervaart? Mijn eerste associatie was de zondag, die ik vroeger erg saai vond. Hoe saai moet die dag ervaren zijn door mensen met een orthodox-protestantse achtergrond, die de hele dag alleen maar mochten wijden aan het eren van God en niet aan andere dingen? Of gaat het om het feit dat je ondanks dat je je misschien beklaagt om het feit dat je de godganse dag met iets bezig bent geweest, je God moet danken dat deze dag je gegeven is?
Ik heb vannacht te kort geslapen, dus ik heb een lange dag voor me. Dat betekent in ieder geval dat ik de godganse dag de tijd heb om mijn lieve moeder te gedenken...
volgende keer:
hebben we de laatste aflevering van de inclusiviteitscampagne van Randstad...
- Rodrigue, heb je hart(en)?
o Nee, alleen schoppen en klaveren.
In het Nederlands kun je dit woordspelletje niet maken, omdat wij bij het kaarten over 'harten' spreken en niet het enkelvoud 'hart' gebruiken. En voor wie zich nu afvraagt hoe je in het Frans 'ruiten' zegt - het heeft wel niets met de uitdrukking van vandaag te maken, maar ik zal ruimhartig zijn: carreau (ook enkelvoud).
volgende keer:
hebben we een heilige dag...
Deze oude uitdrukking werd in het verleden nogal eens gebruikt voor jongedames die nee zeiden tegen een goede huwelijkspartij omdat ze een beter voorstel afwachtten, die misschien wel nooit meer zou komen. In België bestaat het werkwoord muser nog in de betekenis 'brommen, een bromgeluid voortbrengen (om te treiteren).'
volgende keer:
hebben we hart voor de zaak...
Soms denk je ergens een troef mee in handen te hebben, maar moet je oppassen dat deze troef ook een averechts effect kan hebben, het mes kan aan twee kanten snijden. De uitdrukking verwijst naar een tweesnijdend zwaard dat dus niet alleen de vijand maar ook degene die het wapen hanteert zelf kan verwonden.
volgende keer:
zitten we op de eerste rij...
Vandaag de voorlaatste tekening in de inclusiviteitscampagne van Randstad (de laatste volgt volgende week zaterdag):
- 3 November: met spoed naar het ziekenhuis gebracht, 9 november: afwezig voor een reeks onderzoeken, 12 november: bingo, weer terug naar het ziekenhuis!
- De 16e afwezig om gezondheidsredenen en van de 21e tot de 28e met ziekteverlof!
- Wees nou eens eerlijk, wilt u echt wel werken?
volgende keer:
snijdt het mes aan twee kanten...
Verder met de inclusiecampagne van Randstad:
- Nou ja zeg...
- Een doctoraat in de kwantumfysica en een diploma van Harvard...
- Wat zonde! (Wat een verspilling)
de volgende keer:
trekken we ons het lot van zieke werknemers aan...
Het gaat hier om een soort van overdrijven waarbij je iemands geduld of welwilligheid op de proef stelt door net iets te ver te gaan. Op dit moment zou je bijvoorbeeld kunnen stellen dat Mark Rutte tire sur la corde met zijn voor vrijwel iedereen onbegrijpelijke en misselijkmakende geslijm richting Trump. Voor mij althans is het nauwelijks nog te verdragen. Het beeld is dat je zo lang aan een touw trekt dat het bijna knapt. Bij mij is dat overigens al gebeurd...
volgende keer:
gaan we verder met de inclusiecampagne van Randstad...
Tegenwoordig wordt voor 'mouwen' het woord manches gebruikt, maar het is heel begrijpelijk en soms ook gebruikelijk dat het woord 'armen' wordt gebruikt voor het gedeelte van een kledingstuk dat die armen bedekt. In het Zweeds wordt er bijvoorbeeld een subtiel onderscheid gemaakt tussen armar ('armen') en ärmar ('mouwen').
En bras de chemise heeft trouwens niet meteen de (Rotterdamse) connotatie van 'opgestroopte mouwen', op zijn Rotterdams: 'niet lullen maar poetsen'. Tijdens een rondvaart met de Spido wordt altijd verteld dat in Rotterdam de overhemden met opgestroopte mouwen worden verkocht, want in Amsterdam wordt het geld uitgegeven en in Rotterdam wordt het verdiend. In de Franse taal duidt het gewoon op een informele, eenvoudige manier van kleden, nl. 'zonder colbert'. Maar die wijze van kleden wordt tegenwoordig natuurlijk wel degelijk door bijvoorbeeld politici ingezet (zoals door Macron op de foto) om een beeld uit te stralen van 'ik ben een van u, en ik steek mijn handen uit de mouwen'. Die mouwen zijn zeker bewust opgestroopt...
volgende keer:
gaan we touwtrekken...
Mener une vie dure betekent 'een zwaar leven leiden'. Waar wij 'moeilijk' associëren met 'zwaar', doen de Engelse en Franse taal dat met 'hard' en dat is niet moeilijk te begrijpen. Overigens doen wij dat in onze taal ook zo nu en dan en vreemd genoeg juist in een context waarin dat verwarrend zou kunnen zijn, nl. in het woord 'hardhorend'. Als kind begreep ik dat woord niet. Als je problemen had met je gehoor, dan hoorde je toch juist alles te zacht?
In de uitdrukking van vandaag zit de verwarring juist in het werkwoord. Mener wordt in combinatie met la vie doorgaans passief gebruikt. Het onderwerp van mener une vie dure is normaal gesproken qua betekenis het 'lijdend voorwerp'. Als je iets anders beïnvloedt gebruik je in het Frans eerder het werkwoord rendre: rendre la vie dure/difficle ('het leven moeilijk maken'), maar in deze uitdrukking is het onderwerp van de zin dus wel degelijk ook qua betekenis het onderwerp. Misschien dat - omdat de Fransen die dubbelzinnigheid ook voelen - dat er ook de variant met faire bestaat...
volgende keer:
zijn we niet van hout...
Wij kunnen water naar de zee dragen en dat is een tamelijk zinloze bezigheid. In eerste instantie klinkt dat met een molen misschien net zo, omdat wij bij een molen meteen aan een windmolen denken die koren nodig heeft om gemalen te moeten worden. Grote kans echter dat een middeleeuwse Fransman eerder aan een watermolen dacht en dan heb je meteen een ander verhaal. Die molen heeft uiteraard water nodig om te draaien.
volgende keer:
hebben we een zwaar leven...
Vandaag verder met de 7e advertentie van Randstad over inclusief aannamebeleid:
- Dokter, kunt u ervoor zorgen dat ik er 20 jaar jonger uitzie?
= Verliefd?
- Nee, werkloos.
volgende keer:
zien we molens...
We gaan verder met de campagne inclusief aannamebeleid van Randstad:
- Nu je een vrouw bent, Georges...
= Julia!
- ... heeft de directie besloten je salaris te verlagen... Julia.
= Dat is niet eerlijk.
- Bedenk dat het een manier is om je nieuwe seksuele identiteit te erkennen...
volgende keer:
hebben we een volgend hoofdstuk van inclusief aannamebeleid...
Als je het niet op tijd wiedt, kan onkruid in korte tijd enorm doorschieten. Dat is de oorspronkelijke betekenis van deze uitdrukking die opkwam in de achttiende eeuw en die ook figuurlijk gebruikt kan worden in de betekenis van 'doorschieten', te snel groeien, te groot worden, te ver gaan.
volgende keer:
gaan we verder met inclusief aannamebeleid...
Zoals je in een nieuw landschap je ogen langs de horizon kunt laten gaan om de omgeving in kaart te brengen, zo kun je dat in figuurlijke zin ook doen met een persoon of een probleem dat je wilt analyseren. Je zet de zaken even netjes op een rijtje, zoals op de streep van de horizon.
volgende keer:
laten we een zaadje groeien...
Waar wij de nadruk leggen op het onwelluidende geluid waarmee we onze stem proberen te herstellen - dat kan in het Frans trouwens ook: se racler la gorge betekent letterlijk hetzelfde als ons 'de keel schrapen' - wordt in deze Franse uitdrukking gefocust op het - hopelijk - welluidende resultaat ervan: het ophelderen van de stem. Ook in het Engels is dit gebruikelijk, waar je kunt zeggen to clear one's throat.
volgende keer:
maken we een tripje langs de horizon...