à l'heure du laitier

in alle vroegte / voor dag en dauw
('op het uur van de melkboer')

In de tijd dat de melkboer nog zijn ronde deed om melk aan huis te bezorgen, moest deze erg vroeg opstaan om de melk overal nog vóór het ontbijt bezorgd te krijgen.

volgende keer:
geven we het wiel een zetje...

dessins humoristiques : obésité

'Als je één kilo meer aangeeft, zul je
daar spijt van krijgen!'

gevecht met de weegschaal

Zie hier mijn gevecht met de weegschaal in de afgelopen 25 (ruwe schatting) jaar, een gevecht dat ik komende week hoop te winnen. Als alles volgens schema verloopt raak ik deze week officieel het etiket 'obesitas' kwijt...

volgende keer:
staan we weer heel vroeg op...

faire marcher son chien

je hond laten uitlaten

'Natuurlijk laat ik iedere ochtend mijn hond uit maar ik kan nou niet zeggen dat ik me er fitter door voel.'

(meestal wordt voor 'uitlaten' het woord promener gebruikt, maar hier is gekozen voor faire marcher, 'laten lopen')

volgende keer:
ben ik bijna obees af...

un homme à la mer

man overboord
('een man in de zee')

Dat is wat er geroepen wordt als iemand van een schip valt en door de golven gegrepen wordt. In het Nederlands en in het Frans kan de uitdrukking ook figuurlijk gebruikt worden. In het Nederlands is dat doorgaans door het te ontkennen: "geen man overboord" wordt gebruikt om aan te geven dat een probleem wel meevalt. In het Frans blijft de ontkenning achterwege en duidt un homme à la mer iemand aan die in materiële of morele zin verloren is. Die gaat dus wel degelijk 'koppie onder'. Wil je trouwens in het Frans 'geen man overboord' zeggen, zeg dan: il n'y a pas mort d'homme.

volgende keer:
laten we de hond uit...

être comme l'oiseau sur la branche

nergens echt houvast hebben / van de ene dag op de andere leven
('zijn als de vogel op de tak')

Een vogeltje blijft zelden lang op dezelfde tak zitten, maar hupt voortdurend van de ene naar de andere tak. Dit beeld kan ook geschapen worden door iemand die in zijn of haar eigen leven ook niet zeker is welke weg te kiezen.

volgende keer:
gaat er een man overboord...

risquer gros / risquer le tout pour le tout

hoog spel spelen / alles op alles zetten
('dik riskeren / alles voor alles riskeren')

Vandaag weer eens twee uitdrukkingen ineen die eigenlijk geen uitleg behoeven. Op het plaatje word je gewaarschuwd voor het enorme risico dat je neemt als je appt (vroeger zouden we gezegd hebben sms't (texter, een 'tekstbericht' is een texto) achter het stuur (volant is een autostuur). Toch nog iets over de herkomst van de eerste uitdrukking: risquer gros komt uit de gokwereld en slaat op een hoge geldinzet in het casino. Een variant van de uitdrukking was dan ook jouer gros. Dat is ook te horen in de Nederlandse variant, waarin sprake is van hoog spel spelen.

volgende keer:
genieten we van een vogeltje op een tak...

avoir droit de cité

algemeen erkend worden / zijn sporen verdiend hebben
('burgerschapsrecht hebben')

De Romeinen waren er bekend om, het verlenen van burgerschapsrechten aan mensen die bijvoorbeeld in door hen veroverde gebieden woonden. Door hen burgerschapsrechten te verlenen konden ze meedraaien in de Romeinse maatschappij als volwaardig lid. Iets soortgelijks zagen we - ooit - in de Verenigde Staten en hopelijk blijft ook het Europese burgerschap nog een nastreefbaar doel. 
En toch is de uitdrukking niet tot de Romeinse geschiedenis te herleiden en niet tot het woord civitas ('burgerschap') maar tot de twintigste eeuw en tot het Franse woord cité. Civitas verbinden we met vrede, we spreken dan ook niet voor niets van pax romana ('Romeinse vrede') en ooit ook van pax americana, maar het is afkomstig uit de militaire wereld: als bepaalde legeronderdelen het recht kregen om door de stad te marcheren, dan hadden ze droit de cité. Ik blijf toch maar dromen van een vredelievende wereld waarin iedereen zijn of haar burgerschapsrecht heeft om volwaardig mee te draaien.

volgende keer:
nemen we een groot risico...

la tête la première

halsoverkop
('het hoofd het eerst')

Deze kapper zet het hoofd op de eerste plaats, een woordspelletje met de uitdrukking la tête la première, dat weer doet denken aan een duik in het water. Als je ergens spontaan en impulsief induikt, kun je dat zien als een duik in het water, waarbij je hoofd als eerste het wateroppervlak raakt. Je bent dan met recht een waaghals...

volgende keer:
krijgen we stadsrechten...

dessins humoristiques : mal à la tête

hoofdpijn

(heteromannenhumor...)

Ali B. is niet de enige man die moeite heeft met het woordje 'nee'....

- Vanavond niet, lieverd, ik heb hoofdpijn!

= Dat komt goed uit, ik heb mijn lid ingesmeerd met aspirine. Wil je het mondeling innemen of als zetpil?

volgende keer:
gaan we hoofd eerst...

dessins humoristiques : je ne suis pas gros

ik ben niet dik

Ons lichaam bestaat voor 80% uit water...

"Dus ik ben niet dik, ik ben gewoon ondergelopen!"

volgende keer:
heb ik hoofdpijn...

payer de sa personne

zichzelf niet ontzien
('betalen met zijn persoon')

Als je jezelf in de waagschaal durft te stellen door persoonlijke offers te brengen kun je in het Frans zeggen dat je 'betaalt met je persoon'. Dat betekent niet dat je de hoogste prijs betaalt, maar wel dat je jezelf niet ontziet.

volgende keer:
laten we ons betalen...

mettre hors de cause

ontlasten / vrijspreken
('buiten (de) zaak zetten')

Vandaag bespreken we niet één uitdrukking, maar een hele serie met het voorzetsel hors (de)  dat 'buiten, behalve' betekent. U kent het misschien wel uit het bijwoord dehors dat letterlijk 'buiten' betekent, net als à l'extérieur. En dehors de en hors de betekenen in de meeste gevallen 'buiten' in overdrachtelijke zin. Hieronder volgen een paar voorbeelden van vaste uitdrukkingen met hors (de):
In de Tour de France worden bergbeklimmingen in een moeilijkheidscategorie ingedeeld, van de 3e tot de 1e categorie oplopend in moeilijkheidsgraad. Sommige beklimmingen worden zo zwaar ingeschat dat ze hors catégorie worden genoemd, wij zeggen dan 'in de buitencategorie'. 
Hors de combat betekent 'buiten gevecht'. Iets wat uit de handel wordt genomen is hors commerce. Hors concours betekent 'buiten mededinging', te vergelijken dus met de buitencategorie. Iets wat absoluut zeker is, is hors de doute ('buiten twijfel') en als je iemand de deur wijst kun je zeggen: Hors d'ici ! (d'ruit!, lett. hier(naar)buiten). Iemand of iets wat onvergelijkelijk en weergaloos is, is hors pair ('zonder (buiten) gelijke') en iets wat niet te betalen is hors de prix. Hors de question betekent 'geen sprake van' en onlangs zagen we nog hors (de) saison in de betekenis van 'buiten het seizoen' of 'ongelegen'. Iets wat niet in serie maar apart geproduceerd wordt heet hors série. Is iemand of een apparaat buiten dienst dan is het hors service, is het hors d'usage dan is het in onbruik geraakt of kapot. En misschien raak je hors de soi ('buiten zichzelf') als je plotseling ontdekt dat je iets wat je net voor heel veel geld hebt aangeschaft,  hors taxes ('taxfree') voor een veel lagere prijs had kunnen verkijgen.

volgende keer:
betalen we de hoogste prijs...

il y a une couille dans le potage

er is een kink in de kabel / er ligt een addertje onder het gras
('er ligt een teelbal in de soep')

Velen van ons willen ballen in de soep, maar als we zo'n bal erin tegenkwamen, zouden we toch op zijn minst heel vreemd opkijken. De uitdrukking schijnt te zijn ontstaan in de vorm il y a une touille dans le potage. In de Vendée betekende het woord touille 'soeplepel'. Als er een bord soep met de lepel er nog in werd aangetroffen, kon dat betekenen dat de eter het bord had laten staan omdat er iets in zat wat hem of haar niet beviel. Fransen uit andere regionen verstonden het woord touille niet en in de volksmond werd het al gauw een couille, een teelbal dus. Smakelijk eten!

volgende keer:
gaan we buiten ons boekje...

hors de saison

ongelegen / op een ongelegen moment
('buiten seizoen')

Nu producten uit en over de hele wereld naar supermarkten worden vervoerd, zijn we haast niet anders gewend dan dat we alle groenten en fruit bijvoorbeeld op ieder moment van het jaar kunnen kopen. Wie bewust koopt en het milieu niet te veel wil belasten en/of wie langer meegaat dan vandaag, weet echter dat er voor alle producten - althans in de eigen regio - een bepaald seizoen bestaat. We kennen dat nog uit sommige uitdrukkingen (als de r in de maand zit bijvoorbeeld). Daarbuiten zijn de betreffende producten dus eigenlijk niet verkrijgbaar. Wie dan een lokaal product wil verkrijgen, komt op een ongelegen moment.
Je zult dan dus moeten wachten tot het ideale seizoen weer terugkomt, tenzij... het n'est plus de saison ('het heeft afgedaan'). Onzeker wanneer het het seizoen is voor je favoriete product? Vraag het aan de groenteman, die heet in het Frans le marchand de(s) quatre saisons...

volgende keer:
treffen we iets bijzonders aan in de soep...

bon chien chasse de race

de appel valt niet ver van de boom
('goede ras-jachthond')

Honden worden gefokt op bepaalde raskenmerken, waardoor ze inmiddels vaak behoorlijk ver afstaan van hun directe familieleden, de wolven. Zo kunnen ook mensen heel beschermd of misschien liever gezegd afgeschermd worden opgevoed binnen een bepaalde familie of sociale klasse, waardoor je al gauw 'zo vader zo zoon' krijgt en 'de appel niet ver van de boom valt'.

volgende keer:
vallen we een beetje buiten het seizoen...

dessins humoristiques : cacher la vue

het uitzicht bederven

'Ik bederf het uitzicht niet, ik bén het uitzicht.'

volgende keer:
gaan we eropuit met jachthonden...

dessins humoristiques : accro au smartphone

verslaafd aan je smartphone

Deze maand is er een initiatief 'mei, socials vrij'. Wie gaat dat lukken?

- Ik ben niet verslaafd aan mijn smartphone! Ik kan het bewijzen, ik heb een app die me waarschuwt als ik verslaafd word. En die heeft me nog niets laten weten.

volgende keer:
hebben we een slecht uitzicht...

ça va chercher dans les cent euros

dat gaat wel zo'n honderd euro kosten / dat gaat in de papieren lopen
('dat gaat in de honderd euro zoeken')

In plaats van cent euros kun je natuurlijk ook een ander bedrag invullen. In het Nederlands houden we het meestal vaag en duiden we met 'papieren' een onbepaald aantal bankbiljetten aan. Er kan in het Frans trouwens ook iets anders dan geld worden ingevuld: bijvoorbeeld ça va chercher dans les archives, als er nog een flink onderzoek moet worden gepleegd in de archieven. Het idee bij een geldbedrag is dus dat er fondsen moeten worden aangeboord, dat je op zoek moet gaan naar de benodigde financiële middelen.

volgende keer:
kijken we op onze smartphone...

tu l'as cherché

je hebt erom gevraagd
('je hebt het gezocht')

Als iets je niet zomaar overkomt, maar je er aanleiding toe hebt gegeven, dan zeg je in het Frans dat je naar een aanleiding gezocht hebt: 'je hebt het gezocht' en je krijgt wat je zoekt, of zoals wij zeggen, waar je om hebt gevraagd. Geen reden om te klagen dus.

volgende keer:
loopt het in de papieren...

sous le couvert de

onder bescherming van / onder het mom van
('onder onderdak van')

Het woord couvert betekent letterlijk 'bedekt' en kan als zelfstandig naamwoord twee dingen betekenen: 'bestek' (waarmee je de tafel bedekt) en 'logies, onderdak'. De uitdrukking sous le couvert de kan twee verschillende dingen betekenen: 'onder verantwoordelijkheid/bescherming van', waarbij iemand anders 'jou dekt', de verantwoordelijkheid voor iets wat je doet van je overneemt, maar ook 'onder het mom/voorwendsel van', waarbij dus een eigenlijke reden wordt verhuld (bedekt) door een voorwendsel. Enkele voorbeelden van het gebruik zijn:
Fuir vers la Nouvelle-Orléans sous le couvert de la nuit, waarbij iemand dankzij de nacht ongezien naar New Orleans kan vluchten (eerste betekenis van de uitdrukking) en  kC'est du protectionnisme sous le couvert de mesures de sécurité, waarbij zogenaamde veiligheidsmaatregelen in feite een blijk van protectionisme zijn (tweede betekenis van de uitdrukking).

volgende keer:
gaan we op zoek...

dessins humoristiques : stagiaire non rémunéré

onbetaalde stagiair

Vandaag de laatste cartoon uit de inclusiviteitsserie van Randstad:

- Zelfs geen baantje als loopjongen?
o Nee.
- Liftjongen?
o Nee.
- Schoonmaker?
o Nee.
- Portier?
- Onbetaalde stagiair?
o Bravo! U hebt me weten te overtuigen!

volgende keer:
volgt eind van de maand, als ik terugkom van de Azoren...

toute la sainte journée

de godganse dag
('de hele heilige dag')

Vandaag is voor mij een heilige dag (sainte journée). Precies vijf jaar geleden verwisselde mijn moeder het tijdelijke voor het eeuwige. Zij voldeed vast niet aan alle eisen die het Vaticaan zou stellen om iemand heilig te verklaren en waarschijnlijk zou ze dat ook niet gewild hebben (zeker niet door het Vaticaan), maar voor mij was zij de belangrijkste vrouw in mijn leven en bij heiligen wordt niet de geboorte- maar de sterfdag gevierd (zoals 6 december voor Sinterklaas). Dit gezegd zijnde, gaat de uitdrukking van vandaag natuurlijk niet om het herdenken van mensen, heilig of niet, maar gaat het om de lengte van de dag, om het feit dat je de godganse dag zonder ophouden iets gedaan hebt wat je misschien liever niet gedaan had: de godganse dag gewerkt bijvoorbeeld. Maar waarom die religieuze connotatie bij iets wat je eigenlijk misschien als negatief ervaart? Mijn eerste associatie was de zondag, die ik vroeger erg saai vond. Hoe saai moet die dag ervaren zijn door mensen met een orthodox-protestantse achtergrond, die de hele dag alleen maar mochten wijden aan het eren van God en niet aan andere dingen? Of gaat het om het feit dat je ondanks dat je je misschien beklaagt om het feit dat je de godganse dag met iets bezig bent geweest, je God moet danken dat deze dag je gegeven is?
Ik heb vannacht te kort geslapen, dus ik heb een lange dag voor me. Dat betekent in ieder geval dat ik de godganse dag de tijd heb om mijn lieve moeder te gedenken...

volgende keer:
hebben we de laatste aflevering van de inclusiviteitscampagne van Randstad...

avoir du coeur

hart hebben / ruimhartig zijn
('hart hebben')

- Rodrigue, heb je hart(en)?

o Nee, alleen schoppen en klaveren.

In het Nederlands kun je dit woordspelletje niet maken, omdat wij bij het kaarten over 'harten' spreken en niet het enkelvoud 'hart' gebruiken. En voor wie zich nu afvraagt hoe je in het Frans 'ruiten' zegt - het heeft wel niets met de uitdrukking van vandaag te maken, maar ik zal ruimhartig zijn: carreau (ook enkelvoud).

volgende keer:
hebben we een heilige dag...

qui refuse muse

weet waar je nee tegen zegt
('wie weigert bromt')

Deze oude uitdrukking werd in het verleden nogal eens gebruikt voor jongedames die nee zeiden tegen een goede huwelijkspartij omdat ze een beter voorstel afwachtten, die misschien wel nooit meer zou komen. In België bestaat het werkwoord muser nog in de betekenis 'brommen, een bromgeluid voortbrengen (om te treiteren).'

volgende keer:
hebben we hart voor de zaak...

être aux premières loges

op de eerste rang zitten / er met je neus bovenop zitten
('in de eerste loges zijn')

Als ik een kaartje reserveer voor de Rotterdamse schouwburg probeer ik altijd een plaats te bemachtigen op rij 5. Dat is niet de voorste rij, maar een rij met extra beenruimte, waar je niet eens hoeft op te staan als er iemand voorbij je plaats wil lopen. Vroeger (in een traditioneel theater) waren de voorste loges de beste plaatsen, vandaar de uitdrukking van vandaag.

volgende keer:
slaan we een uitnodiging niet af...

arme à double tranchant

tweesnijdend zwaard / het mes snijdt aan twee kanten
('wapen met dubbel scherp')

Soms denk je ergens een troef mee in handen te hebben, maar moet je oppassen dat deze troef ook een averechts effect kan hebben, het mes kan aan twee kanten snijden. De uitdrukking verwijst naar een tweesnijdend zwaard dat dus niet alleen de vijand maar ook degene die het wapen hanteert zelf kan verwonden.

volgende keer:
zitten we op de eerste rij...

dessins humoristiques : malade

ziekteverlof

Vandaag de voorlaatste tekening in de inclusiviteitscampagne van Randstad (de laatste volgt volgende week zaterdag):

- 3 November: met spoed naar het ziekenhuis gebracht, 9 november: afwezig voor een reeks onderzoeken, 12 november: bingo, weer terug naar het ziekenhuis!

- De 16e afwezig om gezondheidsredenen en van de 21e tot de 28e met ziekteverlof!

- Wees nou eens eerlijk, wilt u echt wel werken?

volgende keer:
snijdt het mes aan twee kanten...

dessins humoristiques : handicapé

gehandicapt

Verder met de inclusiecampagne van Randstad:

- Nou ja zeg...

- Een doctoraat in de kwantumfysica en een diploma van Harvard...

- Wat zonde! (Wat een verspilling)

de volgende keer:
trekken we ons het lot van zieke werknemers aan...

tirer sur la corde

overdrijven / misbruik maken van de situatie
('aan (op) het touw trekken')

Het gaat hier om een soort van overdrijven waarbij je iemands geduld of welwilligheid op de proef stelt door net iets te ver te gaan. Op dit moment zou je bijvoorbeeld kunnen stellen dat Mark Rutte tire sur la corde met zijn voor vrijwel iedereen onbegrijpelijke en misselijkmakende geslijm richting Trump. Voor mij althans is het nauwelijks nog te verdragen. Het beeld is dat je zo lang aan een touw trekt dat het bijna knapt. Bij mij is dat overigens al gebeurd...

volgende keer:
gaan we verder met de inclusiecampagne van Randstad...

en bras de chemise

in hemdsmouwen
('in hemdsarmen')

Tegenwoordig wordt voor 'mouwen' het woord manches gebruikt, maar het is heel begrijpelijk en soms ook gebruikelijk dat het woord 'armen' wordt gebruikt voor het gedeelte van een kledingstuk dat die armen bedekt. In het Zweeds wordt er bijvoorbeeld een subtiel onderscheid gemaakt tussen armar ('armen') en ärmar ('mouwen'). 

En bras de chemise heeft trouwens niet meteen de (Rotterdamse) connotatie van 'opgestroopte mouwen', op zijn Rotterdams: 'niet lullen maar poetsen'. Tijdens een rondvaart met de Spido wordt altijd verteld dat in Rotterdam de overhemden met opgestroopte mouwen worden verkocht, want in Amsterdam wordt het geld uitgegeven en in Rotterdam wordt het verdiend. In de Franse taal duidt het gewoon op een informele, eenvoudige manier van kleden, nl. 'zonder colbert'. Maar die wijze van kleden wordt tegenwoordig natuurlijk wel degelijk door bijvoorbeeld politici ingezet (zoals door Macron op de foto) om een beeld uit te stralen van 'ik ben een van u, en ik steek mijn handen uit de mouwen'. Die mouwen zijn zeker bewust opgestroopt...

volgende keer:
gaan we touwtrekken...

ne pas être de bois

ook gevoel hebben
('niet van hout zijn')

'De boom die niet van hout wilde zijn' is de titel van het verhaal hiernaast. Natuurlijk moet die titel dubbelzinnig zijn. Als je niet van hout bent in de Franse taal, dan betekent dat dat je niet ongevoelig bent, dat je 'ook gevoel' hebt, zouden wij zeggen. 

volgende keer:
stropen we de mouwen op...

faire/mener la vie dure à quelqu'un

iemand het leven zuur maken
('iemand het leven hard maken')

Mener une vie dure betekent 'een zwaar leven leiden'. Waar wij 'moeilijk' associëren met 'zwaar', doen de Engelse en Franse taal dat met 'hard' en dat is niet moeilijk te begrijpen. Overigens doen wij dat in onze taal ook zo nu en dan en vreemd genoeg juist in een context waarin dat verwarrend zou kunnen zijn, nl. in het woord 'hardhorend'. Als kind begreep ik dat woord niet. Als je problemen had met je gehoor, dan hoorde je toch juist alles te zacht?

In de uitdrukking van vandaag zit de verwarring juist in het werkwoord. Mener wordt in combinatie met la vie doorgaans passief gebruikt. Het onderwerp van mener une vie dure is normaal gesproken qua betekenis het 'lijdend voorwerp'. Als je iets anders beïnvloedt gebruik je in het Frans eerder het werkwoord rendre: rendre la vie dure/difficle ('het leven moeilijk maken'), maar in deze uitdrukking is het onderwerp van de zin dus wel degelijk ook qua betekenis het onderwerp. Misschien dat - omdat de Fransen die dubbelzinnigheid ook voelen - dat er ook de variant met faire bestaat...

volgende keer:
zijn we niet van hout...

cela apporte de l'eau à mon moulin

dat is koren op mijn molen
('dat draagt water naar mijn molen')

Wij kunnen water naar de zee dragen en dat is een tamelijk zinloze bezigheid. In eerste instantie klinkt dat met een molen misschien net zo, omdat wij bij een molen meteen aan een windmolen denken die koren nodig heeft om gemalen te moeten worden. Grote kans echter dat een middeleeuwse Fransman eerder aan een watermolen dacht en dan heb je meteen een ander verhaal. Die molen heeft uiteraard water nodig om te draaien.

volgende keer:
hebben we een zwaar leven...

dessins humoristiques : 20 ans de moins

leeftijddiscriminatie

Vandaag verder met de 7e advertentie van Randstad over inclusief aannamebeleid:

- Dokter, kunt u ervoor zorgen dat ik er 20 jaar jonger uitzie?

= Verliefd?

- Nee, werkloos.

volgende keer:
zien we molens...

dessins humoristiques : transphobie ou misogynie ?

transfobie of vrouwenhaat?

We gaan verder met de campagne inclusief aannamebeleid van Randstad:

- Nu je een vrouw bent, Georges...

= Julia!

-  ... heeft de directie besloten je salaris te verlagen... Julia.

= Dat is niet eerlijk.

- Bedenk dat het een manier is om je nieuwe seksuele identiteit te erkennen...

volgende keer:
hebben we een volgend hoofdstuk van inclusief aannamebeleid...

monter en graine

doorschieten - groeien
('opkomen als zaad')

Als je het niet op tijd wiedt, kan onkruid in korte tijd enorm doorschieten. Dat is de oorspronkelijke betekenis van deze uitdrukking die opkwam in de achttiende eeuw en die ook figuurlijk gebruikt kan worden in de betekenis van 'doorschieten', te snel groeien, te groot worden, te ver gaan.

volgende keer:
gaan we verder met inclusief aannamebeleid...

faire un tour d'horizon

de zaken op een rijtje zetten / de horizon verkennen
('een trip langs de horizon maken')

Zoals je in een nieuw landschap je ogen langs de horizon kunt laten gaan om de omgeving in kaart te brengen, zo kun je dat in figuurlijke zin ook doen met een persoon of een probleem dat je wilt analyseren. Je zet de zaken even netjes op een rijtje, zoals op de streep van de horizon.

volgende keer:
laten we een zaadje groeien...

s'éclaircir la voix

de keel schrapen
('zich de stem ophelderen')

Waar wij de nadruk leggen op het onwelluidende geluid waarmee we onze stem proberen te herstellen - dat kan in het Frans trouwens ook: se racler la gorge betekent letterlijk hetzelfde als ons 'de keel schrapen' - wordt in deze Franse uitdrukking gefocust op het - hopelijk - welluidende resultaat ervan: het ophelderen van de stem. Ook in het Engels is dit gebruikelijk, waar je kunt zeggen to clear one's throat.

volgende keer:
maken we een tripje langs de horizon...

aux grands maux les grands remèdes

hier helpen alleen ingrijpende maatregelen
('voor de grote kwaden de grote geneesmiddelen')

Dit is wel een gevoel dat me steeds meer bekruipt als ik aan de toekomst van ons Europa denk. Te lang hebben we zelfgenoegzaam achterovergeleund, denkende dat onze grote broer Amerika ons wel uit de brand zou helpen als het echt moeilijk werd en nu durven we onze unieke waarden nauwelijks te verdedigen en lijkt de ellende waarin de wereld en daarmee wijzelf terecht zijn gekomen niet meer te overzien te zijn. Maar ja, wie durft het aan om echt een paardenmiddel in te zetten en eventuele bijwerkingen voor lief te nemen?

volgende keer:
spreken we met heldere stem...

appuyer sur la chanterelle

een gevoelige snaar raken
('op de kantharel drukken')

Het zal u inmiddels duidelijk zijn dat een enorme hoeveelheid Franse uitdrukkingen zijn oorsprong heeft in het culinaire gebied, maar hoe kom je van een paddenstoel naar een gevoelige snaar?

Dat is eenvoudiger dan het op het eerste gezicht lijkt. De benaming chanterelle wordt niet alleen gehanteerd voor de bekende paddenstoel, maar ook voor de hoogste snaar van een viool. Zoals de kantharel geldt als de geraffineerdste onder de paddenstoelen, zo geldt de toon die hoge snaar kan produceren als het geraffineerdste geluid dat een mens in beroering kan brengen.

volgende keer:
nemen we onze medicijnen in...

dessins humoristiques : manifs

demonstraties

Gisteren gingen er naar schatting 8 miljoen Amerikanen de straten op om tegen Koning Trump te demonstreren. Daarmee moeten sommigen zich misschien zorgen maken over hun kansen op de Amerikaanse arbeidsmarkt. Vandaag deel 5 van de inclusiecampagne van Randstad Uitzendbureau.

- Ik heb wat filmpjes gevonden waar u op te zien bent: u schijnt wel heel vaak mee te lopen in demonstraties...

- Alleen de laatste 6 maanden al meer dan 30 x voorop in een demonstratie...

- Begrijp me goed: gezien uw grote behoefte aan frisse lucht, geloof ik niet dat ik u kan opsluiten in een kantoor...

volgende keer:
hebben we cantharellen...

dessins humoristiques : homophobie

homofobie

Uit de inclusiecampagne van Randstad Uitzendbureau:

- Laat ik duidelijk zijn: de seksuele geaardheid van mijn werknemers maakt me niets uit.

- Maar voor u zal ik een uitzondering maken.

- Aarzel vooral niet uw homofobie uit te dragen!

volgende keer:
geven we weer een demonstratie van inclusief aannamebeleid...

une réputation assise

een gevestigde reputatie
('een gezeten reputatie')

Nee, dit betekent niet dat iemand nooit uit zijn stoel komt omdat hij of zij een zittend beroep heeft en niet van sport houdt. 'Gezeten' betekent in dit geval zoiets als 'vastzittend', iets waaraan niet meer getwijfeld hoeft te worden. Zoiets als 'zo, die zit!' Iemand die gevestigd is, hoeft ook niet meer te zwerven, die heeft zijn vaste plek gevonden.

volgende keer:
gaan we verder met onze inclusieve aanneemcampagne...

être dans le droit chemin

op het rechte pad blijven
('in de rechte weg zijn')

Wie de wet en de regels van de moraal volgt, volgt de 'rechte' weg zonder af te dwalen op zijpaden die alleen maar tot onrechtmatigheid zouden leiden. Een duidelijk beeld, maar je kunt je ook afvragen of die ene rechte weg ook niet leidt tot rechtlijnigheid en zelfingenomenheid. Af en toe een omweggetje kan ook verrassende inzichten geven...

volgende keer:
blijven we op ons achterste zitten...

arriver comme un chien dans un jeu de quilles

ongelegen komen
('aankomen als een hond in een kegelspel') 

De uitdrukking van vandaag dateert uit de achttiende eeuw toen het kegelspel - voorloper van het bowlingspel - op zijn hoogtepunt was. De kegels vielen om bij de geringste aanraking, dus je kunt je voorstellen dat een hond die plotseling op de kegelbaan verschijnt, het spel danig kan verstoren.

volgende keer:
volgen we een rechte weg...

le chemin des écoliers

een omweg
('de weg van de scholieren')

Het gaat hier niet om een omweg die je moet maken wegens wegwerkzaamheden bijvoorbeeld, maar om een moedwillige omweg bedoeld om er zo lang mogelijk over te doen om je einddoel te bereiken zodat je nog optimaal van de omgeving kunt genieten. De uitdrukking bestaat al eeuwenlang en verwijst naar leerlingen die wat dat betreft nog steeds niet veranderd zijn. Misschien lopen ze nu niet meer ieder zijpad in tijdens hun wandeling naar school, maar het is wel een sport om daar pas op het allerlaatste moment te verschijnen, bijvoorbeeld door zo langzaam te fietsen dat je bijna omvalt...

volgende keer:
gaan we kegelen...

faire coup double

een dubbelslag maken / twee vliegen in één klap slaan
('dubbele slag maken')

Het begrip coup double komt uit de jagerswereld en is al eeuwen oud en dateert uit de tijd dat jagers hun geweer na ieder schot opnieuw moesten laden. Dat je twee prooien raakte met één schot, was uiterst zeldzaam en getuigde dus van bijzonder veel geluk.

volgende keer:
nemen de weg naar school...

dessins humoristiques : musulman

islamofobie

De derde tekening in de inclusie-serie van Randstad Uitzendbureau:

- Bent u moslim?
o Ja.
...
- Als ik u was, zou ik proberen te stoppen.

volgende keer:
maken we een dubbelslag...

dessins humoristiques : discrimination

discriminatie

Vandaag de tweede tekening uit de inclusieve reclamecampagne van Randstad:

'Wij doen niet aan discriminatie. We gaan het eerlijk spelen.'

'Ik neem degene aan die de beste testresultaten heeft.'

'En dan heb ik het natuurlijk over een DNA-test. Mond open, alsjeblieft!'

volgende keer:
tekening 3, waarin we geen moslims discrimineren...

trop beau pour être vrai

te mooi om waar te zijn

Sommige plekken op aarde zijn zo mooi dat ze je voorstellingsvermogen te boven gaan, zoals deze zgn. Preekstoel in Noorwegen. Je zou het niet geloven als de mens het zelf zou bedenken, gewoon te mooi om waar te zijn. Zo'n natuurverschijnsel, daar kun je niet omheen, maar in de menselijke praktijk wordt de uitdrukking in onze beide talen juist vaak gebruikt om te waarschuwen: mensen kunnen dingen soms zo mooi voorstellen dat er wel een addertje onder het gras moet liggen, niets kan helemaal perfect zijn, wijst de ervaring uit...

volgende keer:
proberen we niet te discrimineren...