dessins humoristiques : on devient vieux

we worden oud

- We worden oud...
... maar de techniek gaat vooruit...

volgende keer:
bespreken we de woningnood...

 

il faut s'y frotter

daar kom je wel achter / je moet het zelf maar eens proberen
('je moet je eraan wrijven')

Als iets moeilijker is dan het op het eerste gezicht lijkt, kun je deze uitdrukking gebruiken. Pas wanneer je er zelf mee in aanraking komt, als je erlangs wrijft, voel je wat het is.

Tu crois que c'est facile ? Il faut s'y frotter ! ('Denk je dat het makkelijk is? Probeer het zelf maar eens!').

volgende keer:
zijn we nog niet jarig...

ça caille !

wat is het koud! / ik sta te vernikkelen!
('het stremt!')

Het tegendeel is waar, natuurlijk. Het is begin oktober en twee dagen geleden tipten we bijna de 30 graden aan.

Het werkwoord cailler (niet te verwarren met het zelfstandig naamwoord caille dat 'kwartel' betekent), betekent 'samenklonteren, stremmen, stollen' en komt van het Latijnse coagulare 'doen stollen'. Als het koud wordt, kan iets verstijven of stollen. Alles wordt wat minder beweeglijk. Je vriest als het ware vast... moeilijk voor te stellen na zo'n lange zomer en nazomer, maar wie weet?...

volgende keer:
kijken we of wrijven helpt...

le dernier carré

de die-hards / de laatste standvastigen
('het laatste vierkant')

De uitdrukking van vandaag komt uit de militaire geschiedenis. Een carré was een gevechtsformatie waarbij soldaten zich in een vierkant opstelden, vaak om zich rondom tegen vijandelijke aanvallen te verdedigen. Wanneer een legeronderdeel sterk was uitgedund, kon zo'n formatie een soort laatste verdedigingslinie vormen.

Daaruit ontstond de figuurlijke betekenis van dernier carré: de kleine groep die als laatste overblijft en zich staande houdt.

Bij voetbal en tennis kan de uitdrukking trouwens ook een heel 'letterlijke' betekenis hebben: het wordt wel gebruikt voor de spelers/teams die de halve finale bereiken, de laatste vier dus.

volgende keer:
krijgen we het koud (?)...

tirer une tête

een gezicht trekken
("een hoofd trekken')

Tu tires un drôle de tête! betekent 'Wat trek jij een raar gezicht!'

Je kunt allerlei 'hoofden' (gezichten) trekken in het Frans, bijvoorbeeld:

tirer une sale tête ('een lelijk gezicht trekken', lett. 'vies'), tirer une tête triste ('een droevig gezicht trekken') of zelfs tirer une tête de déterré ('eruitzien alsof je uit het graf bent opgegraven, dus er compleet uitgeput of ellendig uitzien').

volgende keer:
tekenen we het laatste vierkant...

rester sur les bras

blijven zitten met / ergens niet van afkomen
("op de armen blijven')

Après la fête, il nous est resté beaucoup de nourriture sur les bras betekent 'na het feest bleven we met heel veel eten zitten'.

De uitdrukking gaat terug op het beeld van iets letterlijk in je armen dragen. Als je iets sur les bras hebt, draag je er als het ware de verantwoordelijkheid voor. Het is lastig om het weer kwijt te raken.

volgende keer:
trekken we aan ons hoofd...

dessins humoristiques : parler aux plantes

praten met planten

Het schijnt heilzaam te zijn om te praten met je planten...

- Ik ga jullie de mop vertellen van de bisschop en de twee...

- Die kennen we al!!!

volgende keer:
stropen we de mouwen op...

dessins humoristiques : congeler les ovules

eicellen invriezen

'Ik denk eraan mijn eitjes te laten invriezen'

volgende keer:
gaan we met planten praten...

on a vite fait de

je kunt al snel... / voor je het weet...
('je hebt snel gedaan om...')

On a vite fait de se tromper
('Je kunt je al snel vergissen'.)

On a vite fait de perdre patience.
('Voor je het weet, verlies je je geduld.')

Er zit een soort waarschuwing in deze idiomatische uitdrukking: iets kan zo snel gaan dat je er gewoon geen erg in hebt.

volgende keer:
denken we aan de (vruchtbare) toekomst...

nager en eaux troubles

in onrustig vaarwater terechtkomen
('in troebel water zwemmen')

In troebel water kun je niet zien wat er zich op de bodem bevindt en daardoor is het een natuurlijke metafoor geworden voor onduidelijkheid, intriges, gevaar of dubieuze zaken.

De uitdrukking wordt ook gecombineerd met andere werkwoorden zoals pêcher ('vissen') en (re)plonger ('duiken').

volgende keer:
doen we even snel...

tenir la route

standhouden / steekhouden
('de weg houden')

Als een auto zich stabiel weet te houden op een hobbelige weg of in barre weersomstandigheden, zeggen we dat hij een goede wegligging heeft. In het Frans kun je zeggen dat hij tient bien la route of a une bonne tenue de route.

Figuurlijk kan de uitdrukking gebruikt worden in de betekenissen 'standhouden, deugen, steekhouden, overtuigend of logisch zijn, kloppen' of 'houdbaar zijn'.

Ton explication ne tient pas la route ('Je uitleg houdt geen steek / je verklaring klopt niet'). Son projet tient la route ('Haar plan is degelijk / Zijn plan houdt stand').

volgende keer:
proberen we ons ook stabiel te houden in het water...

il n'est bon bec que de Paris

in Parijs hebben ze een vlotte babbel
('er is geen goede snavel dan van Parijs')

... en dat is niet van gisteren. De zin komt uit de Ballade des femmes de Paris van de middeleeuwse schrijver François Villon (1431-...). Kennelijk waren de Parijse dames in de vijftiende eeuw al niet op hun mondje gevallen. Het woord bec dat eigenlijk 'snavel' betekent, kan al heel lang staan voor 'mond, praatvermogen' of 'tong'. Ook in het Nederlands kunnen we zeggen dat iemand zijn snavel of zijn bek moet houden. Maar dat doen de Parijse dames dus duidelijk niet. En dat geldt misschien voor alle Europese hoofdsteden...

volgende keer:
hebben we een goede wegligging...

ça se maquille

dat kunnen we verdoezelen / onder de pet houden / oppimpen
('dat maakt zich op')

Se maquiller betekent 'zich opmaken', maar in het Frans en andere Romaanse talen kan een wederkerend werkwoord ook gebruikt worden om een passief (lijdende vorm) uit te drukken, in dit geval dus 'opgemaakt worden'. 

En als je de naakte waarheid liever niet als zodanig zou willen laten zien omdat het misschien niet zo fraai is als je had gehoopt, dan kun je ervoor zorgen dat het wordt 'opgemaakt', een beetje verfraaid, opgepimpt dus, of je haalt er bijvoorbeeld de minder fraaie kantjes af, je verdoezelt die als het ware.

Ça se maquille is dan een opmerking die je kunt maken als iemand vindt dat bepaalde informatie niet als zodanig de wereld in kan: je ziet dan mogelijkheden om de informatie zo aan te passen, zo op te maken, dat het een bevredigend resultaat oplevert.

volgende keer:
hebben we een vlotte babbel...

dessins humoristiques : niveau de la mer

niveau van de zeespiegel

De zeespiegel stijgt - een alternatieve theorie...

volgende keer:
maken we ons op...

dessins humoristiques : lettres factures

brieven - rekeningen

postsortering

Ik vrees dat je inmiddels de linkerbus weg kunt halen...

volgende keer:
maken we ons zorgen over het niveau van de zeespiegel...

faire un retour sur quelque chose

ergens op terugkomen
('een terugkeer op iets maken')

In informele spreektaal wordt deze uitdrukking vaak versterkt door gros ('dik, groot, uitgebreid'): un gros retour sur betekent dan dat je uitgebreid op iets terugblikt of ergens flink bij stilstaat.

In hedendaags Frans kan het ook staan voor 'feedback': Je te fais un retour demain ('ik geef je morgen feedback').

volgende keer:
geef ik instructies voor de post...

relever la sauce

de zaak levendiger maken
('de saus opkrikken')

In de culinaire praktijk betekent relever la sauce 'de saus oppeppen' door bijvoorbeeld bepaalde kruiden toe te voegen of anderszins de smaak te versterken. Figuurlijk betekent het dat je iets pittiger, interessanter of levendiger maakt.

Letterlijk betekent relever 'optillen', dus ook in de oorspronkelijke culinaire betekenis is al sprake van een metafoor.

volgende keer:
sturen we u retour...

tailleur cul serré

stijf en bekrompen persoon
('mantelpak met strakke kont')

De eerste betekenis van tailleur is 'kleermaker' maar het is ook de benaming van een mantel- of broekpak (voor dames). Cul serré betekent letterlijk 'strakke kont'. 

Figuurlijk staat de uitdrukking voor iemand die erg stijf of formeel is, overdreven netjes gekleed is, bekrompen, preuts of arrogant overkomt en/of zich heel deftig voordoet.

volgende keer:
maken we de saus wat pittiger...

passer au peigne fin

uitkammen
('door de fijne kam laten gaan')

Als je iets grondig wilt onderzoeken, alles nauwkeurig wilt controleren en geen detail wilt overslaan, kun je het 'door de fijne kam' laten gaan.

Met zo'n kam met hele fijne tanden kun je in de letterlijke betekenis het haar heel zorgvuldig doorkammen en luizen en andere ongerechtigheden opsporen. Als je zo'n kam door het haar haalt, blijft vrijwel niets onopgemerkt.

volgende keer:
gaan we naar de kleermaker...

prendre les rênes

de leiding nemen
('de teugels nemen')

Nog niet alle stemmen zijn geteld - en nu verzoek ik dus misschien de goden - maar het lijkt er vooralsnog op dat Zweden voorzichtig breekt met de Europese en wereldwijde traditie om extreemrechts aan de macht de brengen en dat centrumlinks weer de teugels in handen mag nemen, hoewel... ook hier weer hebben we partijen die elkaar uitsluiten. Het zal ook hier weer een hele klus worden om tot overeenstemming te komen. Van de ene naar de andere minderheidsregering?

De uitdrukking komt uiteraard uit de paardensport: degene die de teugels vasthoudt, heeft de controle. Andere werkwoorden die met les rênes gecombineerd kunnen worden zijn tenir ('de leiding in handen hebben'), laisser ... à quelqu'un ('iemand de leiding geven') en être aux... ('aan de leiding zijn').

volgende keer:
pakken we de kam ter hand...

dessins humoristiques : flamants roses

flamingo's

'Hee, Francis is weer eens even langs de Mac geweest!'

Wist u dat?
Flamingo's danken hun kleur aan de roze garnalen waarmee ze zich voeden

volgende keer:
nemen we de teugels in handen...

dessins humoristiques : amener votre courrier

post wegbrengen

Al jaren wordt er bezuinigd op de post 'om de service te verbeteren'.

'De post: 117.000 minder beambten in 2010

- Vanaf dit punt is het sneller als u de post zelf bezorgt!

volgende keer:
bestuderen we flamingo's...

rester dans les pattes de quelqu'un

iemand voortdurend voor de voeten lopen / iemand niet met rust laten
('in de poten van iemand blijven')

Il reste toujours dans les pattes de sa mère betekent zoiets als 'Hij blijft altijd bij zijn moeder rondhangen / Hij loopt zijn moeder voortdurend voor de voeten'.

De uitdrukking roept het beeld op van een dier dat voortdurend aan de poten (pattes) van een ander dier blijft hangen. Net als in het Nederlands kan 'poten' gebruikt worden voor je handen of voeten ('blijf daar met je poten vanaf') en in deze uitdrukking wordt dat 'in iemands poten blijven hangen' vooral ervaren als iets hinderlijks. 

Je kunt overigens ook iemand in een anders poten 'leggen' en ook dat klinkt als iets ongewensts: On m'a mis le nouveau stagiaire dans les pattes ('Ze hebben me met die nieuwe stagiair opgescheept').

volgende keer:
gaan we de post wegbrengen...

ne pas savoir par quel bout dérouler la pelote

niet weten waar je moet beginnen
('niet weten aan welk eind je de kluwen moet afrollen')

Een pelote kan meerdere betekenissen hebben, de meest bekende is die van een bol, een kluwen garen en die kan zo verwikkeld zijn dat je niet weet waar je moet beginnen de bol af te wikkelen. Vanuit dat beeld is het niet moeilijk te komen tot de figuurlijke betekenis van niet weten hoe je een probleem moet aanpakken:

Il y a tellement de problèmes que je ne sais pas par quel bout dérouler la pelote ('er zijn zoveel problemen dat ik niet weet waar te beginnen').

Zelf heb ik nu trouwens ook zo'n probleem. Om een onverklaarbare reden lukt het me niet om een plaatje toe te voegen aan dit blogartikel. Ik heb allerlei manieren geprobeerd die normaal gesproken functioneren, maar het scherm blijft leeg. Nu maar hopen dat het uiteindelijk niet resulteert in een artikel vol met schots en scheef geplaatste plaatjes, want dan weet ik weer niet waar ik moet beginnen...

volgende keer:
blijven we met onze poten ervan af...

couler à pic

zinken als een baksteen
('loodrecht zinken')

Het woord pic betekent 'spits, punt' of 'scherpe top'  zoals bij een berg, kortom iets wat scherp en puntig is en dus haast kaarsrecht ergens boven uitstijgt. 

Une falaise à pic is bijvoorbeeld een loodrecht of steil aflopende rotswand. Een schip dat coule à pic gaat dus bijna loodrecht de diepte in.

Vandaar is het een kleine stap naar de figuurlijke betekenis 'volledig ten onder gaan': son entreprise a coulé à pic ('zijn onderneming is volledig ten onder gegaan') of le projet a coulé à pic ('het project is totaal mislukt').

volgende keer:
weten we niet hoe de bal rolt...

suis-moi je te fuis, fuis-moi je te suis

 playing hard to get?

Tja, hoe zullen we dit eens vertalen en hoemoet je je gedragen als je verliefd bent?

De Franse uitdrukking « Suis-moi, je te fuis ; fuis-moi, je te suis » betekent letterlijk:

"Volg mij, dan vlucht ik voor je; vlucht voor mij, dan volg ik je."

De strekking is dat iemand zich vaak aangetrokken voelt tot wat moeilijk te krijgen is, maar interesse verliest zodra de ander te beschikbaar of te gretig wordt. In het Nederlands komt het neer op iets als: "Wie hard loopt, wordt niet ingehaald; wie wegloopt, wordt achtervolgd." Of: "Onbereikbaarheid maakt aantrekkelijk."

Waar komt de uitdrukking vandaan?

De precieze oorsprong is niet helemaal zeker. De uitdrukking wordt vaak als een oud Frans spreekwoord beschouwd, maar onderzoekers hebben geen eenduidige bron kunnen aanwijzen. Ze duikt vanaf de 18e en vooral de 19e eeuw regelmatig op in de Franse literatuur, toneelstukken en verzamelingen van spreekwoorden.

Het idee zelf is echter veel ouder. Variaties op hetzelfde thema – dat verlangen groeit door afstand en afneemt door beschikbaarheid – komen al voor in de klassieke oudheid, bijvoorbeeld bij de Romeinse dichter Ovidius, die in zijn liefdespoëzie en verleidingskunst vergelijkbare psychologische observaties beschrijft.

Culturele betekenis

De uitdrukking wordt vaak gebruikt om een dynamiek in de liefde of verleiding te beschrijven waarbij:

·       te veel belangstelling averechts werkt;

·       afstand of onbereikbaarheid juist aantrekkingskracht kan vergroten.

Dat wil niet zeggen dat dit een universele waarheid is. In de moderne psychologie wordt aantrekkingskracht als veel complexer gezien. Voor sommige mensen speelt schaarste of mysterie een rol, terwijl voor duurzame relaties wederkerigheid, betrouwbaarheid en openheid meestal belangrijker zijn.

Kortom: « Suis-moi, je te fuis ; fuis-moi, je te suis » is een oude Franse zegswijze die een bekend psychologisch en literair motief verwoordt: mensen verlangen soms sterker naar wat zich aan hen onttrekt dan naar wat zich gemakkelijk laat verkrijgen.

volgende keer:
zinken we naar de zeebodem...

j'en suis loin

daar ben ik nog lang niet
('ik ben er ver van')

Tu penses que je suis prêt ? J'en suis loin !
('Denk je dat ik er klaar voor ben? Nou, daar ben ik nog lang niet!')

Het is eigenlijk gewoon een verkorting van de uitdrukking être loin de, zoals in C'est loin d'être intéressant ('dat is verre van interessant').

Zo kun je ook zeggen: Loin de là ! ('verre van, helemaal niet').

volgende keer:
blijf ik je achtervolgen...

les premiers toucans

klimaatverandering

Klimaatverandering gaat onze merktekens veranderen

'Ah, de eerste toekans zijn gearriveerd!

- Het is bijna lente!'

volgende keer:
zijn we ver weg...

dessins humoristiques : l'automne

de herfst

Alles is relatief. Astronomisch gezien is het nog zomer, meteorologisch is de herfst begonnen. Voor je het weet is het weer winter, maar hee, eigenlijk is de herfst dan de lente van de winter...

volgende keer:
... en dan zien we de eerste vogels weer...

en prendre plein la gueule

een klap voor je bek krijgen / het zwaar te verduren krijgen
('er de muil vol van krijgen')

Vandaag een erg informele, wat grove uitdrukking, die gebruikt kan worden als je het zwaar voor de kiezen krijgt, ergens hard door geraakt wordt of letterlijk of figuurlijk een flinke klap krijgt.

Après la défaite, il en a pris plein la gueule dans les médias ('Na zijn nederlaag kreeg hij in de media flink de volle laag')

en in de letterlijke betekenis: Il s'est pris un coup et il en pris plein la gueule ('Hij kreeg een klap en kreeg hem vol in zijn gezicht')

volgende keer:
is het herfst...

reprendre ses droits

weer de kop opsteken
('zijn rechten hernemen')

Het onderwerp van deze uitdrukking is eigenlijk altijd iets levenloos, iets waaraan we doorgaans geen 'rechten' verlenen, misschien kunnen we het juist daarom zo gemakkelijk zeggen. Een paar voorbeelden:

Le calme a repris ses droits après la tempête ('na de storm keerde de rust terug'). La nature reprend ses droits ('de natuur herstelt zich').

Oorspronkelijk kon dit werkelijk over eigendom of wettelijke rechten gaan. Wie zijn rechten hernam, oefende opnieuw een recht uit dat hem al toebehoorde.

Vanuit dat juridische idee ontstond een krachtige metafoor: sommige verschijnselen lijken een natuurlijk recht te hebben om aanwezig te zijn. Wanneer ze na een onderbreking terugkeren, zegt het Frans dat ze hun rechten hernemen.

Zo "heeft" de natuur als het ware het recht om verlaten gebouwen terug te veroveren, heeft de stilte het recht om terug te keren nadat het lawaai is verstomd, en kan vermoeidheid haar "rechten" weer doen gelden nadat iemand zich een tijdlang heeft ingespannen.

volgende keer:
komt vol in het gezicht...

passer en boucle

op repeat zetten
('in een krul overgaan')

Een boucle is een 'krul' maar ook een 'lus' of een 'loop' en kan zowel overgankelijk als onovergankelijk gebruikt worden:

Cette chanson passe en boucle à la radio ('dit liedje wordt steeds opnieuw gedraaid op de radio')

J'ai passé cette vidéo en boucle ('ik heb deze video steeds opnieuw afgespeeld').

volgende keer:
eisen we onze rechten op...

prendre la tête à quelqu'un

iemand gek maken / iemand op de zenuwen werken
('iemand het hoofd pakken')

Arrête de me prendre la tête ! betekent zoiets als 'Hou op met me lastig vallen! / Maak me niet gek!'

De uitdrukking is relatief modern en komt voort uit het beeld dat je iemands hoofd in beslag neemt of hem/haar mentaal belast.

Het heeft dezelfde informele waarde als ons 'iemand aan zijn kop zeuren'. 

volgende keer:
raken we in een loop...

mettre en joue

onder schot nemen
('aan wang zetten')

Wie een geweer hanteert, legt de kolf tegen de wang wanneer het wapen in de schiethouding wordt gebracht. En zo is mettre quelqu'un en joue 'iemand onder schot nemen', tenir quelqu'un en joue 'iemand onder schot houden' en être mis en joue 'onder schot gehouden worden' gaan betekenen.

volgende keer:
pakken we ons hoofd vast...

dessins humoristiques : vivement la rentrée !

was de vakantie maar voorbij !

- Léa... ik verveel me!

o Ja, was de vakantie maar voorbij, dan konden we weer staken!

volgende keer:
leggen we aan...

dessins humoristiques : bonne rentrée !

Fijne eerste schooldag!

Voor degenen onder ons met schoolgaande kinderen: het is bijna voorbij...

- Hmmm, het werd tijd...

... eindelijk een beetje vakantie!

volgende keer:
hebben we nog één dag om hier even bij stil te staan...

ne pas faire tache

niet uit de toon vallen /niet misstaan
('geen vlek maken')

Een vlek trekt onmiddellijk de aandacht omdat hij het uniforme geheel onderbreekt.

Ce vieux canapé fait tache dans ce salon design ('die oude bank vloekt met de rest van deze designwoonkamer')

Datgene wat als vlek wordt aangeduid hoeft op zich niet lelijk te zijn, maar het past gewoon niet in de omgeving, het valt uit de toon. Ne pas faire tache betekent dus juist 'harmonieus in het geheel passen'.

volgende keer:
gaan we weer serieus aan het werk...

mettre en valeur

tot zijn recht laten komen
('in waarde zetten')

Cette robe met en valeur sa silhouette betekent bijvoorbeeld 'deze jurk laat haar figuur mooi uitkomen' en Le musée met en valeur les artistes locaux 'het museum zet lokale kunstenaars in de schijnwerpers'.

Je presenteert iemand of iets dus zo dat de kwaliteiten (waarde) goed naar voren komen.

volgende keer:
maken we geen vlekken...

mouillé jusqu'au cou

tot over je oren / diep betrokken
('nat tot aan je hals')

Hier zijn de Fransen dan toch net een stukje voorzichtiger dan wij Nederlanders. Wij kunnen bijvoorbeeld tot over onze oren verliefd zijn. De Fransen houden toch liever het hele hoofd droog. De uitdrukking kan zowel een neutrale ('diep betrokken') betekenis hebben als een negatieve ('medeplichtig aan een dubieuze of illegale affaire').

De herkomst van de uitdrukking is duidelijk: wie tot zijn hoofd in het water staat, kan zich nog met moeite bewegen en zit er dus 'diep in'. Het werkwoord mouiller ('nat maken') heeft in het Frans trouwens ook de figuurlijke betekenis van 'iemand ergens bij betrekken', 'iemand medeplichtig maken' en 'iemand compromitteren'.

volgende keer:
hechten we ergens waarde aan...

le coq du village

haantje de voorste
('de haan van het dorp')

Iemand die le coq du village wordt genoemd, kan iemand zijn die in een kleine gemeenschap het meeste aanzien of de meeste invloed heeft, of iemand die zichzelf graag op de voorgrond zet, of een man die zich gedraagt of hij veel succes bij de vrouwen heeft. 

Een haan gedraagt zich op het erf als een dominante vogel: hij kraait luid, verdedigt zijn territorium en houdt de kippen bijeen.

De uitdrukking bestaat al eeuwen en had aanvankelijk vooral betrekking op aanzien en invloed en heeft in de loop van de tijd steeds meer de spottende en seksistische bijklank gekregen.

volgende keer:
krijgen we een natte nek...

avoir dans sa musette

nog wat achter de hand hebben / een troef achter de hand hebben
('in je schoudertas/doedelzak hebben')

Als wij het woord musette horen, denken we waarschijnlijk aan die typisch Franse accordeonmuziek of misschien aan een bal-musette dat 'volksbal' betekent, maar musette betekent ook 'doedelzak' of 'linnen schoudertas'. Zo'n schoudertas of ransel werd oorspronkelijk gedragen door soldaten, herders, jagers of reizigers voor voedsel en andere benodigdheden voor onderweg. Wie iets dans sa musette had, beschikte over voorraden waarop hij of zij kon terugvallen. Daaruit ontstond de algemenere betekenis dat je middelen, plannen of oplossingen had die nog niet waren ingezet. De uitdrukking wordt specifiek ook veel gebruikt in de wielersport. Onderweg krijgt een coureur vaak een musette overhandigd met eten en drinken. De coureur haalt eruit wat hij of zij nodig heeft en gooit de schoudertas vervolgens weer weg. Een coureur die na veel inspanning nog energie blijkt te hebben voor bijvoorbeeld een ontsnapping of een plotselinge versnelling heeft figuurlijk nog iets dans sa musette.

volgende keer:
kraait de dorpshaan...

dessins humoristiques : vacances écolo

milieubewust op vakantie

Terug van lang weggeweest (met de trein en de boot...)

- Ga je liever naar Bordeaux voordat het door het stijgende oceaanwater verzwolgen wordt?

of naar de bossen van de Landes voordat ze door de vlammen verteerd worden?

Zelf ging ik noordwaarts...

volgende keer:
kijken we wat we in de tas hebben zitten...

le coeur lui manque

hij/zij verliest de moed / de moed zakt hem/haar in de schoenen
('het hart ontbreekt hem/haar')

Zoals wel eerder opgemerkt is het hart vaak niet alleen gezien als zetel van emoties, maar ook van moed en verstand. Als wij zeggen 'Heb het hart niet om...' dan bedoelen we ook dat iemand vooral niet het lef moet hebben om iets te doen. Dus als je plotseling het hart mist, dan betekent dat niet dat je geen hart voor de zaak hebt, maar dat je de moed bent verloren.

volgende keer:
laat nog even op zich wachten. Vanaf morgen ben ik ruim een maand in Zweden. 

dessins humoristiques : vacances écolo

water(op)vakantie

'Om milieuvriendelijk te reizen, kiezen ze voor de kayak'.

- Nu wachten we gewoon tot het gaat regenen...

Fijne vakantie!

(Binnenkort ben ik een maand in Zweden)

volgende keer:
heb het hart niet...

dessins humoristiques : j'adore me faire mon thé

mijn kopje thee

Misschien een uitdaging voor u... ik kwam er even niet uit, maar ook AI lukte het niet dit woordgrapje in het Nederlands weer te geven met behoud van de connotatie...

Dus eerst maar even letterlijk vertaald en dan verklaard:

- Ik vind het heerlijk om een kopje thee voor mezelf te zetten.

= Ik ook, maar ik spel het anders.

Dame 2 zou het waarschijnlijk liever als volgt spellen: J'adore me faire monter, ofwel: 'ik vind het heerlijk om (lett.) bestegen (genomen) te worden'.

volgende keer:
gaan we een stukje varen...

je me la/le taperais bien

ik zou haar/hem wel doen / met haar/hem zou ik wel naar bed willen / haar/hem zie ik wel zitten
('ik zou mij haar/hem wel goed slaan')

Het is een wat respectloze manier van spreken, maar ja, dat is met name veel mannen nu eenmaal niet vreemd, dus waarom zouden we deze veel gebezigde taal uit de weg gaan? 

De me in de uitdrukking is een zogenaamde 'ethische datief', die wordt toegevoegd om de uitdrukking wat meer nadruk of een informele toon te geven. In het Nederlands kennen we dat ook, bijvoorbeeld in een uitdrukking als: 'het is me wat'. Taper betekent letterlijk 'slaan' of 'raken' en in de Franse spreektaal zoiets als 'ergens hard tegenaan gaan' of 'iets aanpakken', wat al snel een seksuele lading kan krijgen en dan dus van het harde en niet zo zeer tedere soort.

volgende keer:
gaan we fermenteren...

ça en jette !

Dat ziet er goed uit! / dat zet zoden aan de dijk
('dat gooit ervan')

Wat gooit het? En verwijst namelijk naar iets wat gegooid moet worden. Het gaat om sap, tenminste het gaat om het Franse woord jus, wat 'sap' betekent, denk maar aan jus d'orange. De uitdrukking van vandaag is een verkorting van jeter son jus (lett. 'zijn sap gooien') uit het begin van de twintigste eeuw, dat 'allure hebben' of 'heel elegant zijn' betekende. Jus moet je dan figuurlijk opvatten als 'de essentie' van iets. Denk ook aan vleesjus, waarin de beste en geraffineerdste smaken van het vlees geconcentreerd zitten. En dat gooi je als het ware in iemand anders gezicht. Tja, je moet het niet al te letterlijk voor je zien, maar het valt wel op...

volgende keer:
slaan we erop los...

à couper le souffle

adembenemend / verbluffend
('de adem af te snijden')

Minstens één keer had ik letterlijk zo'n ervaring: toen ik op de grens van Brazilië en Argentinië met een rubberbootje achter een van de indrukwekkende Iguaçu-watervallen voer, kon ik door de oerkracht van het neerstortende water geen ademhalen. Maar ook puur door de overrompelende schoonheid van iets of iemand kan je adem stokken in de keel.

volgende keer:
gooien we er weer een nieuwe uitdrukking in...

la bombe est lâchée

het hoge woord is eruit
('de bom is losgelaten/gevallen')

De uitdrukking is een metafoor die teruggaat op de letterlijke betekenis van lâcher une bombe: een bom laten vallen vanuit een vliegtuig. In de twintigste eeuw, vooral na de twee wereldoorlogen, werd het beeld van een vallende bom sterk verbonden met plotselinge, ingrijpende gebeurtenissen. Van daaruit ontstond het figuurlijke gebruik van een bom die staat voor iets wat een enorme schok veroorzaakt. Lâcher (lett. 'loslaten, laten vallen') suggereert dat iemand die schokkende informatie bewust naar buiten brengt.

volgende keer:
hebben we een adembenemende bijdrage...

ça change du tout au tout

dat verandert alles
('dat verandert van het geheel tot het geheel')

Deze uitdrukking bestaat al sinds de zeventiende eeuw en klinkt nog wat radicaler dan het eenvoudige ça change tout ('dat verandert alles'). Le tout is het geheel. Stel je dus voor dat iets in zijn geheel van het ene geheel van dingen of eigenschappen verandert in een ander geheel van dingen of eigenschappen. Er blijft dus geen greintje ongewijzigd.

volgende keer:
vallen er weer bommen...

dessins humoristiques : télétravail

thuiswerken

Verlangt er nog iemand terug naar de coronatijd, waarin we zo vaak thuiswerkten?

- Mijn schoonmaakster doet aan thuiswerk.

= U opent het kastje onder het aanrecht, pakt het schoonmaakmiddel en de groene zeep...
... de dweilen liggen in de linkerla.

volgende keer:
verandert alles...