Zoals wel eerder opgemerkt is het hart vaak niet alleen gezien als zetel van emoties, maar ook van moed en verstand. Als wij zeggen 'Heb het hart niet om...' dan bedoelen we ook dat iemand vooral niet het lef moet hebben om iets te doen. Dus als je plotseling het hart mist, dan betekent dat niet dat je geen hart voor de zaak hebt, maar dat je de moed bent verloren.
volgende keer:
laat nog even op zich wachten. Vanaf morgen ben ik ruim een maand in Zweden.
'Om milieuvriendelijk te reizen, kiezen ze voor de kayak'.
- Nu wachten we gewoon tot het gaat regenen...
Fijne vakantie!
(Binnenkort ben ik een maand in Zweden)
volgende keer:
heb het hart niet...
Misschien een uitdaging voor u... ik kwam er even niet uit, maar ook AI lukte het niet dit woordgrapje in het Nederlands weer te geven met behoud van de connotatie...
Dus eerst maar even letterlijk vertaald en dan verklaard:
- Ik vind het heerlijk om een kopje thee voor mezelf te zetten.
= Ik ook, maar ik spel het anders.
Dame 2 zou het waarschijnlijk liever als volgt spellen: J'adore me faire monter, ofwel: 'ik vind het heerlijk om (lett.) bestegen (genomen) te worden'.
volgende keer:
gaan we een stukje varen...
Het is een wat respectloze manier van spreken, maar ja, dat is met name veel mannen nu eenmaal niet vreemd, dus waarom zouden we deze veel gebezigde taal uit de weg gaan?
De me in de uitdrukking is een zogenaamde 'ethische datief', die wordt toegevoegd om de uitdrukking wat meer nadruk of een informele toon te geven. In het Nederlands kennen we dat ook, bijvoorbeeld in een uitdrukking als: 'het is me wat'. Taper betekent letterlijk 'slaan' of 'raken' en in de Franse spreektaal zoiets als 'ergens hard tegenaan gaan' of 'iets aanpakken', wat al snel een seksuele lading kan krijgen en dan dus van het harde en niet zo zeer tedere soort.
volgende keer:
gaan we fermenteren...
Wat gooit het? En verwijst namelijk naar iets wat gegooid moet worden. Het gaat om sap, tenminste het gaat om het Franse woord jus, wat 'sap' betekent, denk maar aan jus d'orange. De uitdrukking van vandaag is een verkorting van jeter son jus (lett. 'zijn sap gooien') uit het begin van de twintigste eeuw, dat 'allure hebben' of 'heel elegant zijn' betekende. Jus moet je dan figuurlijk opvatten als 'de essentie' van iets. Denk ook aan vleesjus, waarin de beste en geraffineerdste smaken van het vlees geconcentreerd zitten. En dat gooi je als het ware in iemand anders gezicht. Tja, je moet het niet al te letterlijk voor je zien, maar het valt wel op...
volgende keer:
slaan we erop los...
Minstens één keer had ik letterlijk zo'n ervaring: toen ik op de grens van Brazilië en Argentinië met een rubberbootje achter een van de indrukwekkende Iguaçu-watervallen voer, kon ik door de oerkracht van het neerstortende water geen ademhalen. Maar ook puur door de overrompelende schoonheid van iets of iemand kan je adem stokken in de keel.
volgende keer:
gooien we er weer een nieuwe uitdrukking in...
De uitdrukking is een metafoor die teruggaat op de letterlijke betekenis van lâcher une bombe: een bom laten vallen vanuit een vliegtuig. In de twintigste eeuw, vooral na de twee wereldoorlogen, werd het beeld van een vallende bom sterk verbonden met plotselinge, ingrijpende gebeurtenissen. Van daaruit ontstond het figuurlijke gebruik van een bom die staat voor iets wat een enorme schok veroorzaakt. Lâcher (lett. 'loslaten, laten vallen') suggereert dat iemand die schokkende informatie bewust naar buiten brengt.
volgende keer:
hebben we een adembenemende bijdrage...
Deze uitdrukking bestaat al sinds de zeventiende eeuw en klinkt nog wat radicaler dan het eenvoudige ça change tout ('dat verandert alles'). Le tout is het geheel. Stel je dus voor dat iets in zijn geheel van het ene geheel van dingen of eigenschappen verandert in een ander geheel van dingen of eigenschappen. Er blijft dus geen greintje ongewijzigd.
volgende keer:
vallen er weer bommen...
Verlangt er nog iemand terug naar de coronatijd, waarin we zo vaak thuiswerkten?
- Mijn schoonmaakster doet aan thuiswerk.
= U opent het kastje onder het aanrecht, pakt het schoonmaakmiddel en de groene zeep...
... de dweilen liggen in de linkerla.
volgende keer:
verandert alles...
Wie durft er nog in sprookjes te geloven?
- Geen gezondheidscertificaat, dan ook geen kus...
volgende keer:
gaan we weer thuiswerken...
Fluit spelen is jouer de la flûte. Kun je ook twee fluiten tegelijk spelen? In sommige landen wel, zoals in het oude Griekenland en tegenwoordig nog in Zuid-Oost-Azië, maar in de uitdrukking van vandaag gaat het niet om fluiten, maar om benen, die net als fluiten langwerpig zijn. Als je er snel vandoor gaat, speel je dus met je benen, of zoals wij gewoon zeggen, neem je de benen.
volgende keer:
kussen we de prins wakker...
Als je denkt dat iets weinig kans van slagen heeft, zul je niet bereid zijn veel geld erop in te zetten bij een weddenschap. Zo kun je zeggen: Je ne donne pas cher de ses chances, 'Ik geef hem/haar weinig kans'. Een bekende met een dubbele metafoor is Je ne donne pas cher de sa peau (lett. 'ik geef niet duur om zijn/haar huid') wat betekent dat je bang bent dat de ander het er niet levend van af zal brengen.
volgende keer:
gaan we fluitspelen...
Er bestaan allerlei soorten misbruik. De poster hiernaast onderscheidt alleen al 12 soorten. En allemaal zijn ze te gek voor woorden. In het Nederlands klinkt het vreemd om 'misbruik' in deze betekenis te gebruiken, maar in het Frans is het heel gewoon. De laatste tijd hoor je ook de variant c'est abusé (lett. 'het is misbruikt') in dezelfde betekenis.
volgende keer:
hebben we een dure bijdrage...
Volgens het nieuwsbericht is Spanje op weg warmterecords te breken. Bij en passe de gaat het om een ontwikkeling die al gaande is en die waarschijnlijk zal uitmonden in het genoemde resultaat. Een passe (van het werkwoord passer, 'doorgaan') betekende in middeleeuws Frans 'doorgang', 'overgang' of 'beslissende stap'. Vandaar ook het paspoort (passeport) dat je een vrije doorgang garandeert van het ene naar het andere land. Een mot de passe is een 'wachtwoord' dat je ook weer toegang geeft tot bepaalde plekken, tegenwoordig met name op het internet.
volgende keer:
is er sprake van misbruik...
Eigenlijk kan ik uitdrukkingen met 'kaarten' niet meer aanhoren sinds er een idiote criminele machtswellusteling in het Witte Huis zit die overal de kaarten voor in handen denkt te hebben. Of dat ook werkelijk het geval is, is maar de vraag, maar je kunt hem in ieder geval niet verwijten dat hij zijn kaarten tegen de borst houdt. Integendeel, hij verricht zijn criminele en corrupte daden in het volle daglicht.
volgende keer:
pas ik...
- 'Denk jij dat het mogelijk is om zonder smartphone te leven?'
= 'Ik weet het niet. Vraag het Google!'
volgende keer:
laten we onze kaarten niet zien...
Oekraïne en de NAVO
- Ga ervoor! We dekken je!
volgende keer:
proberen we te leven zonder onze smartphone...
Vandaag weer een 'valse-vriend-uitdrukking'. Wij zouden misschien meteen denken aan 'zich het hoofd breken', maar dat betekent de uitdrukking dus niet. Casser betekent inderdaad 'breken' of 'kapot maken' en kan ook figuurlijk gebruikt worden. Het wordt ook in combinatie met verschillende lichaamsdelen gebruikt. Een casse-cou ('breekt-hals') is een 'waaghals' die 'halsbrekende' toeren uithaalt. Iets wat casse-pied (lett. 'breekt-voet', maar pied kan ook 'plezier' betekenen) is 'vervelend' of 'sfeerbedervend': het maakt de sfeer kapot. En als iemand je maar aan het hoofd blijft zeuren, kun je het gevoel krijgen dat je hoofd op het punt staat de exploderen. Je kunt het gewoon niet meer aanhoren, het maakt je hoofd kapot.
volgende keer:
zoeken we dekking...
Tu es arrivé cinq minutes en retard ? Ça ne casse rien. ('Was je vijf minuten te laat? Dat geeft niets').
Dat is tegenwoordig een veel gebruikte betekenis van ça ne casse rien. Je maakt niks kapot met zo'n kleine misstap.
Eigenlijk is het een verkorte vorm van de veel gebruikte uitdrukking Ça ne casse pas trois pattes à un canard (lett. 'dat breekt geen drie poten van een eend', wat heel bijzonder zou zijn, want een eend heeft immers maar twee poten). Deze uitdrukking, eerder in dit blog besproken, betekent 'daar is niks bijzonders aan'. In ça ne casse rien wordt die uitzonderlijke driepotigheid van een eend niet meer vermeld, en daardoor kan misschien ook de algemene betekenis 'het geeft niets' erbij zijn gekomen.
volgende keer:
hebben we een hoofdbrekende uitdrukking...
Rijm doen het altijd goed in korte uitdrukkingen en de betekenis kan dan helemaal ondergeschikt zijn. Denk maar aan de Nederlandse voorbeelden 'aju paraplu' of 'helaas pindakaas'. Je voelt het al aan, het is een uitdrukking die je vooral onder vrienden gebruikt en niet in formele situaties.
volgende keer:
proberen we niets te breken...