zich te barsten eten
('eten dat je buikriem knapt')
Een sous-ventrière (lett. 'onder-buiker') is een buikriem. Wij Nederlanders associëren de buikriem alleen met bezuinigingen, hoewel velen van ons wel degelijk het tegendeel kennen. Immers, overgewicht is ook in ons land een van de meest voorkomende kwalen. Afgelopen weekend hadden we met ons koor repetitieweekend en dan wordt er door ieder lid zo goed voor de inwendige mens gezorgd, dat we ook het risico lopen dat we nous en faisons péter la sous-ventrière. Laten we het er maar ophouden dat je niet genoeg resonantieruimtes kunt hebben voor een goed concert, zoals a.s. dinsdag in het voorprogramma van het Nederlands Kamerkoor. Komt allen om 20.00u in de Laurenskerk...
Terug naar de uitdrukking, want er valt nog wel wat verrassends over te zeggen. Hoe beeldend de uitdrukking ook is, het gaat bij een buikriem niet om onze broekriem, maar om een riem die om de buik van een paard of ezel werd gebonden. Later werd de term al snel figuurlijk gebruikt voor onze eigen broekriem, waarmee de uitdrukking meteen een stuk plastischer en invoelbaarder werd...
volgende keer:
krijgen we het mes op de keel gezet...
Er zijn hier nog kinderen over die u aan kunt rijden. U kunt dus versnellen
Er bestaan heel wat varianten op de borden die automobilisten willen aansporen hun snelheid te verminderen i.v.m. schoolgaande kinderen of loslopend wild, maar dit is wel een heel cynisch exemplaar.
Op dit bord worden kinderen kennelijk vergeleken met dieren, want en liberté ('in vrijheid') wordt doorgaans gehanteerd als het gaat om loslopend wild of vee.
Dan hebben we natuurlijk ook de humoristisch bedoelde varianten, waarin persoonlijke frustraties tegenover familieleden doorklinken. Dan moeten meestal schoonmoeders (belles-mères) het ontgelden of mopperende grootmoeders.
'Matig uw snelheid, want straks wordt oma nog kwaad!'
'Pas op voor loslopende katten, kinderen en schoonmoeders. Matig uw snelheid.'
volgende keer:
Wij moeten nogal eens de broekriem aanhalen, maar wat in het geval van het tegendeel?
vélo tout terrain + vélo libre
('alle terrein fiets' + 'vrije fiets')
Op het plaatje hiernaast wordt verwezen naar het feit dat een afgevaardigde van de partij van Macron (LREM = La République en Marche) het mountainbiken wil verbieden in de jachttijd. Een verwoed jager vraagt zich af of dat ook voor jagers zelf geldt, mag er wel per mountainbike gejaagd worden?
Het officiële Nederlandse woord voor 'mountainbike' (waarom geven we toch steeds de voorkeur aan de taal van onze afvallige EU-genoten?) is 'terreinfiets', wat dus al aardig in de buurt komt van het Franse v.t.t. In het Engels bestaat overigens ook de term all terrain bike, maar mountain bike bekt kennelijk lekkerder.
Sinds 2007 bestaan in Parijs de vélib' (verkorting van vélo libre, 'vrije fiets'). Op steeds meer plaatsen staan stevige fietsen, inmiddels ook elektrische, gestald, die je tegen een klein bedrag per uur kunt gebruiken en vervolgens op een willekeurige andere stalplek in de Franse hoofdstad kunt parkeren. Ze begonnen destijds met 14.500 fietsen op 1.230 stalplaatsen en het gebruik loopt steeds verder op. Wie weet kan Parijs (en andere Franse steden, waar het systeem overigens steeds weer een andere naam heeft...) zich ooit nog meten aan onze Nederlandse fietssteden?...
volgende keer:
is het weer 'vreemde-borden-dag'...
woordfamilies: vuist
Vanaf vandaag wordt de vrijdag de dag van de woordfamilies en we beginnen met de poing-familie.
Een poing is een vuist. Je kunt met je vuist op tafel slaan (taper du poing sur la table) of donner un coup de poing ('een vuistslag uitdelen'). Je kunt er ook iemand of iets mee vastgrijpen (empoigner). Ditzelfde werkwoord kan ook 'in de kraag grijpen' betekenen of 'boeien, hevig interesseren'. Als je het werkwoord wederkerend gebruikt (s'empoigner) dan vliegen mensen elkaar in de haren. Het is te hopen dat ze dan geen poignard ('dolk') op zich dragen waarmee ze elkaar kunnen poignarder ('doorsteken'), zeker niet als ze veel poigne ('kracht in de hand, stevige hand') hebben. Mensen die ont de la poigne treden energiek op, omdat ze krachtig de touwtjes in handen hebben. Veel mensen verkiezen daarom een gouvernement à poigne ('een krachtige regering') vol hommes et femmes à poigne ('doortastende en energieke mannen en vrouwen'). De vuist is aan de arm verbonden via de poignet ('pols'). Hetzelfde woord kan ook gebruikt worden in de betekenis 'manchet'. Een poignée tenslotte is een 'hand(je)vol', maar ook een 'handvat, handgreep' of 'deurklink'. Je kunt iemand ook een poignée de main geven (een 'handdruk'). En waar une poignée maar een handvol mensen aangeeft, komen ze à of par poignées juist bij bosjes.
volgende keer:
nemen we de fiets...
een Schotse douche
Als iemand of iets een steeds veranderende (onaangename) behandeling krijgt, wordt dit wel een Schotse douche genoemd. Van oorsprong is de Schotse douche een douche met afwisselend warm en koud water (dus niet gemengd). Na de Tweede Wereldoorlog wordt de uitdrukking ook figuurlijk gebruikt voor een reeks contrasterende gebeurtenissen, situaties, handelingen of discussies. Maar of er in Schotland nu echt zo'n sauna-achtige hydrotherapie heeft bestaan, blijft de vraag. Tijd om er eens op bezoek te gaan. Even de Brexit afwachten? Heeft eigenlijk geen zin, want daar krijg je ook voortdurend een Schotse douche...
volgende keer:
gaan we op de vuist...
drinken/eten in je eentje
('iets in Zwitserland drinken/doen')
Men tast een beetje in het duister voor wat betreft de herkomst van deze uitdrukking, temeer omdat vroeger ook wel werd gezegd boire comme un Suisse ('drinken als een Zwitser') als je heel veel dronk en boire avec son Suisse ('met zijn Zwitser drinken') als een soldaat niet met zijn kompanen dronk. Er wordt wel geopperd dat het gerelateerd is aan de Zwitserse gardes tijdens het Ancien Régime. De Germaanse Zwitsers zouden niet gewend zijn geweest aan de Franse gewoonte om rondjes te geven en gewoon zelf voor hun consumpties hebben betaald. Hij dronk dus niet per se in zijn eentje, maar betaalde gewoon zijn eigen drankje zonder anderen te trakteren...
volgende keer:
Noord-Ierland krijgt misschien een speciale behandeling na de Brexit, maar hoe zit het nu met Schotland?
heel bekend zijn
('bekend zijn als de witte wolf')
Al speurend kwam ik ook de Nederlandse variant 'als de bonte hond bekend zijn', maar eerlijk gezegd was die uitdrukking mij niet bekend. Momenteel maakt de wolf zijn bescheiden rentree in ons land, maar lange tijd (geleden) was de wolf regelmatig in onze contreien te zien en hij had bepaald geen goede reputatie, vooral omdat hij gevaarlijk was voor het vee, voor kinderen en zwakkeren. Voor sommigen was hij zelfs de vleeswording van de duivel. Werd er een wolf gesignaleerd, dan ging dat nieuws snel rond. Normaal zijn wolven grijskleurig. Mocht er opeens een wit exemplaar gesignaleerd worden, bijvoorbeeld een albino, dan was hij uiteraard binnen de kortste keren alom meteen bekend.
volgende keer:
gaan we wat drinken in Zwitserland...
