bout de chou

kleintje / schatje
('stukje kool')

Volgens een volkslegende worden baby's door ooievaars gebracht, volgens een andere worden ze in kolen geboren. Een aanspreekvorm voor een schattig kind (en ook flink opgegroeide schattige kinderen) kan dan ook mon chou zijn (wij kennen de term meer voor een schattige maar machtige taart en het belangrijkste roomkaasingedriënt daarvan). Maar waarom een stukje kool? Dat heeft waarschijnlijk een andere oorsprong. Bronnen die ik raadpleegde vermoeden dat het om een verbastering van bouchon ('kurk') gaat, dat sinds de achttiende eeuw ook werd gebruikt om schattige kindertjes mee aan te duiden, en dat zou dan via het Occitaanse (Provençaalse) boudouchou in dezelfde betekenis gebeurd zijn.

volgende keer:
hebben we een betoverende bijdrage...

à bout de course

(mentaal) uitgeput
('aan het eind van de race') 

À bout de course is de Franse titel van de Amerikaanse film Running on empty met een 18-jarige River Phoenix in de hoofdrol. Je denkt in eerste instantie meteen te begrijpen hoe de uitdrukking is ontstaan, omdat je tegenwoordig bij het woord course meteen aan 'race' of 'hardloopwedstrijd' denkt en dat zo'n inspanning je fysiek uitput is heel begrijpelijk. Maar bij course moet hier gedacht worden aan de slijtage van een mechaniek (van een slot bijvoorbeeld). Na intensief gebruik van zo'n mechaniek kan het totaal versleten zijn. De uitdrukking kan zowel betrekking hebben op het fysiek als op de geest, als je mentaal uitgeput bent dus. 

volgende keer:
groeien we als kool...

dessins humoristiques : enfin on respire

eindelijk rust

- Oh, de camping!
Eindelijk rust!

- Ja, ik heb er zo genoeg van in de stad te leven, waar je zo op elkaar gepakt zit!

volgende keer:
zijn we helemaal uitgeput...

panneaux insolites : il vaut mieux qu'il pleuve aujourd'hui

het kan vandaag maar beter regenen... 

Ja, beter vandaag dan op een dag dat het mooi weer is...

Grote kans dat het uitkomt.

volgende keer:
kunnen we eindelijk ademhalen...

prêter main forte

een handje helpen
('sterke hand lenen')

In dit geval worden we opgeroepen de zorgmedewerkers een handje te helpen. De sterke hand waarvan sprake is in de uitdrukking verscheen in de vijftiende eeuw en was toen bedoeld om de rechtspraak en de overheid te helpen bij het handhaven van de orde. Een eeuw later werd al gesproken van tenir main forte in de betekenis 'iemand te hulp komen', een veel algemenere betekenis dus. De huidige variant met prêter ('lenen, verlenen') dateert uit de zeventiende eeuw.

volgende keer:
hopen we dat het gaat regenen (?)...

la bête noire

een nagel aan mijn doodskist
('het zwarte beest')

In de jaren 1935-1936 was het literaire tijdschrift La bête noire een nagel aan de doodskist van het in Frankrijk opkomende fascisme. Zowel de woorden 'zwart' als 'beest' hebben in Europese talen gewoonlijk een negatieve bijklank en dat is dan ook precies de bedoeling sinds de uitdrukking in de negentiende eeuw in zwang raakte.

volgende keer:
geven we u een stevige handdruk...

être/rester/laisser pantois

versteld (doen) staan
('verstikt zijn/blijven/laten')

Het zal je maar overkomen als je nietsvermoedend de metro in stapt, dan stokt je adem toch? Dat is wat er ook aan de hand is in de uitdrukking van vandaag. Het woord pantois ('verstomd, beduusd') dat gewoonlijk wordt gecombineerd met een van de werkwoorden être ('zijn'), rester ('blijven') of laisser ('laten') betekende oorspronkelijk (en dan hebben we het over de twaalfde eeuw) 'verstikt', afkomstig van het werkwoord panteler ('verstikken'). Iets doet je verstikken, het beneemt je de adem, laat je verstomd of versteld staan.

volgende keer:
zien we (zwarte) beestjes...