In de zestiende eeuw bedoelde men met 'iemand een glaasje wijn inschenken' gewoon dat men iemand een fooi gaf. Iemand een glaasje wijn inschenken betekende sowieso dat je iemand een bepaald privilege verleende. In de loop van de tijd ging het glaasje wijn figuurlijk staan voor een geldbedrag dat je iemand illegaal gaf om daar zelf een voordeel mee te halen.
volgende keer:
staat er frites op het menu...
'Hoezo straf? Het is een sneeuwpop die op zijn kop staat!'
Vroeger werden perenbomen tegen een muur geplant en deden hun takken vanwege hun vorm denken aan benen die je een beetje uiteen doet staan als je op je hoofd gaat staan.
volgende keer:
schenken we wijn...
Een broek die feu au plancher is houdt op boven de enkels. Dat kan handig zijn bij hoogwater, maar het doet de Fransen kennelijk denken aan een vloer die in brand staat, waardoor het onderste deel van je broek heeft vlamgevat en je dus verder moet lopen in een broek met verkorte pijpen.
volgende keer:
bouwen we een bijzondere sneeuwpop...
De uitdrukking van vandaag komt van het pétanque-spel, of jeu-de-boules zoals het bij ons beter bekend is en dateert uit het begin van de twintigste eeuw. In de regio Rhône-Alpes was Fanny een stuk hout dat een vrouw voorstelde die haar kont liet zien. Spelers die verloren zonder een punt te scoren, moesten die kont kussen. Fanny schijnt trouwens echt bestaan te hebben in de wijk Croix Rousse in Lyon in de jaren '70 van de negentiende eeuw. Ze was toen een jaar of twintig oud en liet voor een kleine geldelijke bijdrage (een deel van) haar achterwerk zien als troostprijs voor spelers die zonder een punt te halen verloren. Later werd de echte Fanny vervangen door een afbeelding op bijvoorbeeld een stuk hout, vaak voorzien van de tekst Pour avoir, joueur maladroit, manqué de touche, tu devras au meilleur endroit poser ta bouche ('omdat je zo'n slechte worp had, onhandige gek, zul je je mond moeten plaatsen op de beste plek'). De bijzondere gewoonte lijkt ook niet zo maar uit de lucht te zijn gevallen. In een 12e-eeuws lied is al sprake van een zekere graaf Turgibus die na twee verloren veldslagen moest baiser le cul de la vieille...
volgende keer:
staat de vloer in brand...
Ja, en dan is de vakantie weer voorbij en komt het moment weer dat je je naar de eerste werkdag moet slepen. Begrijp me goed, ik doe mijn werk graag, maar toch komt die dag altijd weer net te vroeg, dat zult u ook wel herkennen. Traîner betekent 'slepen' en als je niet erg enthousiast bent om ergens snel aan te beginnen, kun je dat kenbaar maken door een trage tred te hanteren, niet kwiek te lopen, maar met je voeten te slepen. Figuurlijk kan dit dan ook betekenen dat je iets ernstig vertraagt.
volgende keer:
zijn we Fanny...
Het is al driekoningen geweest, de meeste kerstbomen zijn al weggehaald, maar het is nog de laatste dag van de kerstvakantie en bovendien... eigenlijk is het helemaal geen nieuwjaarswens, maar gewoon een dienstmeid (bonne) met een flinke neus (à nez) Bonne à nez dus!
volgende keer:
slepen we ons weer vermoeid naar ons werk...
'Op je vijftigste herken je de letters niet meer van dichtbij, maar je herkent klootzakken van veraf'.
Nou ja, een schrale troost, zullen we maar zeggen...
volgende keer:
gaat het (alweer?) regenen...