avoir une mémoire de lièvre

een geheugen als een zeef hebben
('een hazengeheugen hebben')

Wie een heel goed geheugen heeft, heeft een olifantengeheugen (une memoire d'éléphant) omdat deze dieren in het immense territorium waarop ze rondtrekken feilloos voor hen belangrijke plekken terug kunnen vinden en individuen - ook mensen - tien jaar later nog herkennen. Ook is bekend dat ze zich 5 of 10 jaar na een gebeurtenis kunnen wreken - een gegeven dat de bekende rolo-reclame van jaren geleden al heeft gebruikt om zijn product aan te prijzen. Maar hoe zit dat dan met hazen (en konijnen, want inmiddels heb ik ook de variant une memoire de lapin aangetroffen)? Wel, het blijkt dat hazen als er op hen gejaagd wordt, wel het hazenpad kiezen, maar vervolgens veelvuldig terugkeren uitgerekend naar de plek waar er op ze gejaagd werd. Erg rancuneus lijken ze dus niet te zijn. Levensmoeheid zal het ook niet zijn. Zullen we het dan toch maar houden op vergeetachtigheid?

volgende keer

Deze week brachten de Iraakse Koerden hun stem uit voor onafhankelijkheid, vandaag hopen de Catalanen hetzelfde te doen. Hoe vertaal je 'stem' in het Frans?

cela m'arrange

dat komt me goed uit
('dat schikt me')

Het werkwoord arranger betekent 'rangschikken, schikken, regelen, in orde brengen'. Figuurlijk kan het gebruikt worden in de betekenis '(goed) uitkomen'. 

Je kunt zelf iets 'arrangeren', iets kan jou al dan niet goed uitkomen en het werkwoord kan ook nog wederkerend gebruikt worden. Als je wilt zeggen dat iets wel goed zal komen, dan kun je bijvoorbeeld de wederkerende vorm gebruiken: cela s'arrangera ('het komt wel goed')...

volgende keer

Hoe zeg je in het Frans dat je 'een geheugen als een zeef' hebt?

Ça fait une paye ! / Ça fait un bail !

dat is een eeuwigheid geleden
('dat is een betaling/een huurcontract geleden')

Helaas overkomt me dit ook regelmatig - liefst nadat ik net met veel moeite weer een kilo of tien ben afgevallen - dat iemand die me lange tijd niet gezien heeft, zegt: 'Goh, wat ben jij dik geworden!' Meestal ben ik dan te perplex om iets onaardigs terug te zeggen. Ik zal mijn lot dus maar moedig blijven dragen. Maar goed... we hebben het dus over de uitdrukking ça fait une paye of ça fait un bail. Er bestaan natuurlijk allerlei huurcontracten, maar de meeste zijn langdurig, zeker in het geval van erfpacht. Het is waarschijnlijk dit laatste contract - dat tot 99 jaar kan duren - dat de aanleiding is geweest voor de uitdrukking van vandaag.

volgende keer:

Hoe zeg je in het Frans dat iets je niet goed uitkomt?

dérouiller

een pak slaag geven, in elkaar slaan
('ontroesten')

Gisteren hield president Macron een grote Europatoespraak in de Sorbonne om de EU een nieuw elan te geven en een weerwoord te geven op het nationalisme dat in allerlei Europese landen opkomt. Op het plaatje hiernaast zien we een karikaturale voorstelling van een gewelddadige nationalistische cel die een aanslag voorbereiden. De leider van het ongure gezelschap zegt: 'We moeten een grote slag slaan! We gaan die Arabische klootzakken een pak rammel geven. Ik heb een plan...' Dat het niet om het intelligentste gezelschap gaat, is niet alleen aan de niet al te heldere gezichten te zien, maar ook aan de taalfout naast het portret van Hitler: la France à les Français i.p.v. aux Français. Kennelijk beheersen de verdedigers van het Franse erfgoed zelf hun eigen taal niet zo goed...

Maar terug naar het woord van vandaag: dérouiller. La rouille is de roest en het voorvoegsel dé- betekent 'ont-'. Eigenlijk klinkt het bijna positiever dan ons 'een kopje kleiner maken' of 'in elkaar slaan', want door het laagje roest van iets af te halen, maak je het toch eigenlijk alleen maar mooier? Zo is het vast niet bedoeld...

volgende keer

Hoe kun je in het Frans aangeven dat iets 'een eeuwigheid geleden' is?

cracher le morceau

de waarheid opbiechten
('het stuk uitspugen')

'Je had je mond moeten houden!' zegt de ene mus tegen de andere. 'Ik heb niks gezegd !!' werpt de andere tegen. 

De uitdrukking doet ook al snel denken aan vogels met braakballen. Het is natuurlijk ook een redelijk veilige plek om een geheim te bewaren, maar vroeg of laat moet je hem toch ophoesten, want zo'n geheim kan je ook lelijk in de weg zitten. Er kan ook een behoorlijke druk op je worden gezet. Als je iemand wilt uithoren, kun je ook zeggen dat je hem of haar gaat faire cracher le morceau. 

volgende keer

Hoe kun je iemand een pak slaag geven?

se mettre au diapason

op één lijn gaan zitten
('zich aan de stemvork zetten')

Voordat een concert begint is het belangrijk dat iedereen dezelfde a heeft, anders wordt het geheel een wanklank. Zo kun je ook figuurlijk op één lijn gaan zitten door 'op elkaar af te stemmen'. Met het voorzetsel de erbij kan het ook betekenen dat je je aan iemands gevoelens aanpast: se mettre au diapason de quelqu'un. Je gaat een beetje op elkaars golflengte zitten, zou je kunnen zeggen...

volgende keer

Hoe zeg je in het Frans dat je de waarheid 'ophoest' ?

hoe vertaal je 'afzetten' in het Frans?

amputer - cerner - clôturer - déposer - écarter - enlever - fermer - escroquer - éteindre - ôter - repousser - retirer - rouler

Hier moet ik toch echt weer keuzes maken, want ons woord 'afzetten' kan ontzettend veel verschillende betekenissen hebben. Als je bijvoorbeeld iemand op het station afzet, zoals hiernaast op het Gare de Lyon in Parijs, dan gebruik je daarvoor het werkwoord déposer (est-ce que tu peux me déposer à la gare ?). Hetzelfde werkwoord kun je ook gebruiken voor stoffen die zich ergens tegen afzetten en ook voor het uit het ambt zetten van iemand (déposer un roi). Wil je de radio of het gas afzetten, dan kun je daarvoor éteindre (lett. 'doven') of fermer (lett. 'sluiten') gebruiken: n'oublie pas de fermer le gaz avant de partir ('vergeet niet het gas af te zetten voor je weggaat'). 

Je kunt natuurlijk ook een hoed afzetten: enlever of ôter son chapeau. Zet je je bril af, dan kun je ook retirer ses lunettes. 

Als de dokter een been afzet, gebruik je het werkwoord amputer en wanneer de politie een huis afzet, dan gebruik je cerner (lett. 'omsingelen'): la maison était cernée par la police. Een bouwterrein dat wordt afgezet, wordt clôturé ('afgesloten').

Repousser gebruik je om je tegen iets af te duwen.

Wanneer je iets koopt, kun je ook worden afgezet. Afzetten in de betekenis van 'oplichten' kun je vertalen met escroquer of rouler.

En zo kunnen we heel veel kanten op met dit werkwoord.

volgende keer

gaan we samen op één lijn zitten...