woensdag 31 december 2025

être tout raplati

afgepeigerd zijn
('helemaal geplet zijn')

Soms kun je zo gebukt gaan onder alle drukte dat je tot de verpletterende conclusie komt dat je erdoor geplet voelt, je bent helemaal afgepeigerd.

Hopelijk gaat het volgend jaar beter. Een fijne jaarwisseling!


volgende keer:
kunnen we hopelijk uitslapen...

dinsdag 30 december 2025

c'est râpé !

dat kun je schudden!
('het is geraspt')

Als er geen hoop meer is dat iets nog zal lukken kun je in het Frans zeggen dat het 'geraspt' is. Ik heb nergens kunnen vinden wat de oorsprong is van deze uitdrukking, maar ik kan zelf een poging wagen. De Franse taal heeft meer dan welke andere Europese taal ook ontzettend veel uitdrukkingen die ontleend zijn aan het culinaire. Dat hoeft dus niet te verbazen. Als een stuk kaas, of een wortel, of welk voedingsmiddel dan ook, in vele kleine stukjes geraspt is, is het onmogelijk daar weer een geheel te maken, net zoals je van een hardgekookt ei geen vloeibaar ei meer kunt maken. Misschien dat dat simpele gegeven ten grondslag ligt aan de uitdrukking van vandaag.

volgende keer:
hebben we een platte uitdrukking om het oude jaar uit te luiden...

maandag 29 december 2025

se ranger

je wilde haren verliezen
('zich scharen/opruimen')

Tja, zo ziet mijn bureau er ook ongeveer uit na een half schooljaar en natuurlijk heb ik het goede voornemen het op te gaan ruimen, ook al weet ik dat het meteen na de vakantie weer snel naar de oude staat terugkeert.

Ranger betekent 'opruimen'. Het is afgeleid van rang ('rij'), dus eigenlijk is het 'op een rij zetten, op zijn plaats zetten'. Als dat je auto is, dan is ranger het woord voor 'parkeren'. Se ranger betekent dus 'in de rij gaan staan / in het gelid gaan staan' of 'zich scharen', ook in de zin van 'zich scharen bij, aan iemands kant gaan staan, zich aansluiten (bij een partij bijvoorbeeld)'. Figuurlijk kan het dus ook betekenen dat je je oude (wilde) gewoonten afzweert en netjes in het gelid gaat staan, dat je dus je wilde haren verliest. 

volgende keer:
gaan we raspen...

zaterdag 20 december 2025

dessins humoristiques : niveaux de langue

taalregisters

Het Frans kent vele taalregisters...

- Hee joh gozer, geef me een peuk, man, wees niet zo aas!

- Wablief? Wat aanmatigend dat u mij een sigaret denkt te kunnen ontfutselen? Beseft u niet dat roken levensbedreigend is?

volgende keer:
volgt over ruim een week, als ik terugkom uit Italië...


vrijdag 19 december 2025

mettre la bouche en cul de poule

een pruilmondje opzetten
('een mond als een kippenkont zetten')

Het is maar waar een pruilmondje je aan doet denken, in Frankrijk kennelijk aan een kippenkont. De uitdrukking kan ook figuurlijk betekenen dat je je honingzoet gedraagt om iets gedaan te krijgen. Ik kan alvast melden dat dat in mijn geval absoluut niet werkt. Een bewust getrokken pruilmond werkt op mij eerder afstotend. Zou het mij dan ook aan een kippenkont doen denken?

volgende keer:
hebben we het over taalregisters...

donderdag 18 december 2025

faire le mur

wegsluipen / spijbelen
('de muur maken')

Hoezo maak je een muur als je onopvallend wilt wegsluipen? Of doe je dat pas nadat je bent weggeslopen in de hoop dat niemand je kan bereiken?
Nee, het is gewoon een afgezwakte versie van de eerdere variant sauter du mur ('van de muur afspringen') dat inderdaad veel logischer klinkt...

volgende keer:
trekken we een pruilmondje...

woensdag 17 december 2025

soupe à la grimace

grimmige houding
('soep met een zuur gezicht')

Soms kunnen bepaalde mensen zo'n houding aannemen dat het misschien verstandig is met een boog om hen heen te lopen. Je voelt gewoon dat het 'linke soep' is. Soep kan sowieso onheil voorspellen. Iemand die soupe au lait is heeft een kort lontje. Denk hierbij aan een soep op basis van melk, die je goed in de gaten moet houden, want voor je het weet kookt hij over.

volgende keer:
bouwen we een muur...