se rincer l'oeil

je ogen de kost geven
('het oog spoelen')

... maar dan wel in een specifieke voyeuristische betekenis, nl. wanneer je getuige bent van een erotische scène of van een opwindende naakte verschijning. Dan wil je natuurlijk een helder beeld hebben, dus kan het een goed idee zijn je ogen schoon te spoelen. De uitdrukking die sinds het begin van de negentiende eeuw bestaat, is waarschijnlijk een uitbreiding van het al bestaande se rincer le gosier ('de keel spoelen') voor 'drinken'.

volgende keer:
ruiken we een takkenbos...

se porter comme un charme

- Hij is in blakende gezondheid.
- Verbaast me niets. Heb je zijn coach gezien?

in blakende gezondheid zijn / zo fris als een hoentje zijn
('zich dragen als een betovering')

Se porter (lett. 'zich dragen') wordt gebruikt om het over iemands gezondheid te hebben. Il se porte bien kun je vertalen met 'het gaat goed met hem (qua gezondheid)' en je kunt iemand ook Porte-toi bien ! ('het ga je goed / blijf gezond') toewensen. Een charme is een 'betovering'. Iemand die charmant is, is dus eigeniljk 'betoverend'. Hij of zij betovert je met zijn of haar charme. En daarom zeg je voor 'Aangenaam' bij een kennismaking ook Enchanté(e) in het Frans. Je bent als het ware betoverd door de charme van degene met wie je kennismaakt. Iemand die zich se porte comme un charme 
is dus buitengewoon gezond. Iets wat door de Fransen kennelijk als iets heel ongewoons wordt beschouwd, want naast de uitdrukking se porte comme un charme bestaat ook se porter à merveille. Een goede gezondheid is dus ofwel te danken aan een betovering of aan een wonder...

volgende keer:
geven we onze ogen de kost...

se frotter les mains

zich in de handen wrijven
('zich de handen wrijven')

In een groot deel van de westerse landen is handen wrijven een gebaar dat tevredenheid uitdrukt. Daar kan ook de connotatie van leedvermaak bijkomen. In de Franse taal kan het gebaar ook achterwege worden gelaten en kun je zeggen Je m'en frotte les mains om je tevredenheid uit te drukken. De uitdrukking is niet beperkt tot individuen. Ook bedrijven of organisaties kunnen zich in de handen wrijven.

volgende keer:
hopen we weer zo fris als een hoentje te zijn...

dessins humoristiques : qu'est-ce que c'est que cette chose-là ?

wasda?

Sommige talen kennen meer redundantie dan andere. Redundant is het gebruiken van woorden die je strikt genomen niet nodig hebt om uit te drukken wat je bedoelt. Je zou ze ook weg kunnen laten. Soms voegen ze een zekere nuance toe, maar vaak is het ook onnodige ballast, althans zo kan het ervaren worden door nieuwe taalleerders. Die frustratie blijkt wel uit het voorbeeld dat de Engelstalige taalleerder hiernaast geeft. Ook wij Nederlanders willen nog wel eens onze wenkbrauwen optrekken bij een zinnetje als dit: Qu'est-ce que c'est que cette chose-là ? (lett. 'Wat is dit dat dat is dat dat ding daar?'). Wasda?

volgende keer:
wrijven we ons in de handen...

français de la rue : se brosser

op je buik schrijven / naar iets kunnen fluiten / het wel kunnen schudden
('zich borstelen/poetsen')

Brosser betekent letterlijk 'borstelen' (se brosser les cheveux) of 'poetsen' (dat je met een tandenborstel doet). Begin negentiende eeuw stond brosser in het argot ook voor 'missen' of 'overslaan' Zo kon je se brosser le ventre (lett. 'je buik poetsen/borstelen'/'over je buik wrijven') als je het eten oversloeg, waarbij je ook daadwerkelijk over je buik wreef om bij wijze van spreken op die manier de honger te verdrijven. Vandaar heeft de uitdrukking zich uitgebreid naar alles waar je naar streefde maar niet kon bereiken.

volgende keer:
hebben we het over redundantie in taal...

rouler carrosse

op grote voet leven / wie het breed heeft, laat het breed hangen
('koets rijden')

Enkele eeuwen geleden was het een aanzienlijk kostbaardere zaak in een eigen koets te kunnen rondrijden dan het nu is een eigen auto te bezitten. Je moest niet alleen het voertuig aanschaffen, maar ook de paarden, een koetsier en eventuele lakeien inhuren en zorgen voor het onderhoud. Wie zich dus in een eigen koets liet rondrijden, liet daarmee zien goed in de slappe was te zitten. Aanvankelijk luidde de uitdrukking avoir de quoi faire rouler une carrosse ('genoeg middelen hebben om een koets te laten rijden'). Begin achttiende eeuw werd de uitdrukking ingedikt tot rouler carrosse.

volgende keer:
kunnen we het wel schudden...

riche comme Crésus

steenrijk / stinkend rijk
("rijk als Croesus')

De laatste koning van Lydië (in het huidige Turkije), Croesus van Sardes, gold in zijn hoofdstad Sardes in de zevende eeuw voor Christus als een bijzonder rijk man. Toch ontstond de uitdrukking pas veel later, in de zeventiende eeuw na Christus. Croesus dankte zijn rijkdom aan de goudwinning uit een plaatselijke rivier. Deze rivier zou trouwens zo veel goud bevatten omdat de legendarische koning Midas zich er ooit gewassen zou hebben...
Hij was overigens ook een schoolvoorbeeld van het cliché 'geld maakt niet gelukkig'. Hij verloor zijn zoon Atys en werd verslagen door Cyrus. Dat laatste pakte overigens dan weer niet zo heel slecht uit, aangezien hij door zijn overwinnaar gespaard werd en zelfs zijn vriend en raadgever werd.

volgende keer:
gaan wij ook maar eens op grote voet leven...