prendre langue

poolshoogte nemen / contact opnemen met
('tong nemen')

De dame hiernaast maakt een selfie van haar tong (elle prend sa langue en photo), maar dat heeft verder niets met de uitdrukking te maken. Het gaat hier uiteraard om de tong als middel om te spreken (in het Frans betekent langue dan ook zowel 'tong' als 'taal'). Prendre kan ook gebruikt worden in combinatie met contact (wij zeggen 'contact opnemen'). Prendre langue wordt vaak gebruikt samen met het voorzetsel avec en dan ga je dus even een praatje met maken met iemand (om iets te weten te komen).

volgende keer:
Wat doet een Fransman met veel kapsones, zo een die verder wil springen dan zijn polsstok lang is?

médecin - médicament

arts - medicijn

Vraag in een Franse apotheek niet om een médecin contre la diarrhée of welke andere kwaal ook, want die kunnen ze u niet leveren. Een médecin is namelijk geen medicijn maar een arts. Ook het woord docteur (eigenlijk een titel) kan gebruikt worden. Wat is dan een medicijn? Dat is een médicament. Je zou eventueel nog om een remède ('geneesmiddel, geneeswijze') kunnen vragen. Je hebt médecins spécialisés ('specialisten') die in het ziekenhuis werken en médecins généralistes ('huisartsen'). Daarnaast bestaat nog het woord la médecine voor de 'geneeskunst' of 'geneeskunde'. Faire sa médecine is 'geneeskunde studeren'. En ben je dan toch bij de médecin, vraag hem of haar dan niet om een recette (tenzij de arts in kwestie een echte keukenprins(es) is), maar om een ordonnance, maar dat is al eerder behandeld in dit blog, dus die fout zult u vast niet meer maken...

volgende keer:
Een arts kan je de pols voelen, maar hoe neem je in het Frans poolshoogte?...

ce n'est pas la porte à côté

bron: https://dedexpressions.com/2018/09/26/ce-nest-pas-la-porte-a-cote/ 

het is niet naast de deur
('het is niet de deur hiernaast')

De uitdrukking is bijna dezelfde als in het Nederlands en hoeft natuurlijk niet uitgelegd te worden in een land waar je buren nooit erg ver van je vandaan wonen. In een land als Rusland of Canada zal deze uitdrukking vast minder betekenis hebben, aangezien je buren daar nog wel eens honderden kilometers van je vandaan kunnen wonen...





volgende keer:
gaan we naar de dokter...

avoir des atomes crochus avec quelqu'un

bron: https://dedexpressions.com/2018/10/08/avoir-des-atomes-crochus-avec-quelquun/ 

affiniteit hebben met iemand
('kromme/gehaakte atomen met iemand hebben')

Crochu betekent 'krom, gehaakt, gebogen'. Het wordt vaak gebruikt in combinatie met nez ('een haakneus, een kromme neus'). In de negentiende eeuw stelde men zich voor dat atomen zich zo konden vormen dat ze in elkaar haakten om samen een molecuul te vormen. Goethe gebruikte vervolgens dit beeld in figuurlijke zin om aan te geven dat twee mensen elkaar aantrokken uit wederzijdse genegenheid. O.a. Proust nam dit beeld vervolgens over in de Franse taal.

volgende keer: 
Kun je in het Frans ook zeggen dat iets niet naast de deur is?

avoir les jambes en coton

bron: https://dedexpressions.com/2018/11/11/avoir-les-jambes-en-coton/

wankel op je benen staan / geen kracht meer hebben
('katoenen benen hebben')

Deze uitdrukking is bedacht door de schrijver Stendhal in zijn werk La Chartreuse de Parme ('de Kartuize van Parma', 1839) en verbeeldt daarin een zekere malaise, een tijdelijke vermoeidheid die ertoe leidt dat je geen energie meer hebt en je je dus wankel op je benen voelt staan. Het moge duidelijk zijn dat katoen daarvoor onvoldoende stevigheid biedt.





volgende keer:
zien we dat het Frans zelfs een atomaire uitdrukking kent...

découvrir le pot au roses

bron: https://dedexpressions.com/2018/12/14/decouvrir-le-pot-aux-roses-le-poteau-rose/ 

iets op het spoor komen
('de pot met rozen ontdekken')

Allereerst moet ik even het plaatje verklaren: als je de uitdrukking hardop uitspreekt, kun je hem ook lezen als découvrir le poteau rose en dat betekent 'de roze paal ontdekken'. De uitdrukking dateert al uit de dertiende eeuw en was even later ook bekend onder de varianten découvrir le pot en découvrir le pot pourri. En - heel toepasselijk - de verklaring blijft enigszins mysterieus. Je kunt bij de pot denken aan een deksel dat je moet oplichten waaronder je een goed bewaard geheim ontdekt. Het rose zou volgens sommigen kunnen slaan op de rouge waarmee vrouwen hun werkelijke gezichtsteint verhullen. Sommigen denken aan een erotische verwijzing, waarbij de roos zou staan voor de maagdelijkheid en dan is er nog iemand die vermoedt dat de uitdrukking verwijst naar een vaas met rozen die vrouwen in een ver verleden aan hun venster lieten staan, waarin hun minnaars liefdesbriefjes konden deponeren...

volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans dat je te zwak bent om op je benen te blijven staan?

faire machine arrière / faire marche arrière

terugkrabbelen / een achterwaartse beweging maken

Allereerst is faire marche arrière de uitdrukking voor letterlijk 'achteruitrijden', bijvoorbeeld 'achteruit de garage inrijden' of bij het fileparkeren, maar de uitdrukking kan net als de variant faire machine arrière ook gemakkelijk figuurlijk gebruikt worden, als je op je schreden terug probeert te keren. Overigens is ook de letterlijke betekenis van 'achteruitrijden' al een afgeleide betekenis, want oorspronkelijk komt hij uit de scheepvaart en had het betrekking op het achteruit laten draaien van de stoommachines in de machinekamer van een schip.

volgende keer:
Hoe kun je in het Frans iets (mysterieus) op het spoor komen?