('werkbeul')
Tja, het schooljaar is weer begonnen en voor je het weet ziet je werktafel er weer zo uit... Je bent workaholic of niet en je begint je als vanouds af te beulen. Zo heet dat dan ook in het Frans: geen Engels nodig om zo'n begrip uit te leggen, je bent gewoon een 'werkbeul'.
volgende keer:
gaan we niet over rozen...
 |
'Ik zeg je dat ze ons hier samen in een hok stouwen voordat ze ons opeten!' 'Shit, je komt me de neus uit met je stomme complottheorieën, je bent gestoord, vent!' |
('(zich) laten schijten')
In normale gezonde omstandigheden, kan het een prettige sensatie te zijn om je te ontlasten, maar als je een darmprobleem hebt, kun je je aardig beroerd voelen en dat is natuurlijk wat hier de bedoeling is. Als iets of iemand je 'doet schijten', dan heb je daar dus zo'n 'schijthekel' aan dat het je neus uitkomt. Zo iemand of zoiets is dus in feite strontvervelend.
Je kunt ook jezelf (wederkerend) laten schijten in het Frans. Dan betekent het dat je je rot verveelt, zoals de nerd op het tweede plaatje. Wat er bestaat betekent zoiets als: 'Een nerd verveelt zich niet gewoon, hij
volgende keer:
nemen we een loopje met pianospel...
('zonder staart of hoofd')
Die associatie maken wij in het Nederlands niet zo snel, maar als je begrijpt dat het Franse woord queue ('staart') net als het Duitse Schwanz tevens een aanduiding is voor het mannelijk lid, dan begrijp je waarom de uitgever voor de omslag van dit boek voor dit plaatje gekozen heeft.
Verder behoeft de uitdrukking nauwelijks uitleg. Een goed verhaal behoeft voor de cohesie een goede inleiding ('kop') en een duidelijke conclusie ('staart'). Als je alleen het middendeel vertelt, ontbreekt al gauw de nodige samenhang.
volgende keer:
Waar voor anderen het weekend begint, wacht mij een ongelofelijke hoeveelheid werk. Hoe noem je in het Frans een workaholic?
('het geeft geen zin te rennen, je moet op tijd vertrekken')
De bijdrage van La Fontaine aan de Franse taal lijkt onuitputtelijk. Ook deze uitdrukking is weer afkomstig uit een van zijn wereldberoemde fabels, dit keer 'de haas en de schildpad', Le lièvre et la tortue, waarin de haas en de schildpad een hardloopwedstrijd aangaan. Omdat de schildpad zich uiteraard heel langzaam voortbeweegt, neemt de haas het er op zijn gemak van en pas als hij zich realiseert dat de schildpad bijna bij de finish is, is de haas uiteindelijk toch te laat. Hij kan dan misschien wel heel hard rennen, maar als je niet op tijd vertrekt, strekt hem dat niet tot nut. Hij had dus beter eerst even kunnen nadenken voordat hij zijn onverstandige plan uitvoerde.
Voor de liefhebbers:
Rien ne sert de courir ; il faut partir à point.
Le Lièvre et la Tortue en sont un témoignage.
Gageons, dit celle-ci, que vous n'atteindrez point
Si tôt que moi ce but. Si tôt ? Êtes-vous sage ?
Repartit l'Animal léger.
Ma Commère, il vous faut purger
Avec quatre grains d'ellébore.
Sage ou non, je parie encore.
Ainsi fut fait : et de tous deux
On mit près du but les enjeux.
Savoir quoi, ce n'est pas l'affaire ;
Ni de quel juge l'on convint.
Notre Lièvre n'avait que quatre pas à faire ;
J'entends de ceux qu'il fait lorsque prêt d'être atteint
Il s'éloigne des Chiens, les renvoie aux calendes,
Et leur fait arpenter les landes.
Ayant, dis-je, du temps de reste pour brouter,
Pour dormir, et pour écouter
D'où vient le vent, il laisse la Tortue
Aller son train de Sénateur.
Elle part, elle s'évertue ;
Elle se hâte avec lenteur.
Lui cependant méprise une telle victoire ;
Tient la gageure à peu de gloire ;
Croit qu'il y va de son honneur
De partir tard. Il broute, il se repose,
Il s'amuse à toute autre chose
Qu'à la gageure. À la fin, quand il vit
Que l'autre touchait presque au bout de la carrière,
Il partit comme un trait ; mais les élans qu'il fit
Furent vains : la Tortue arriva la première.
Eh bien, lui cria-t-elle, avais-je pas raison ?
De quoi vous sert votre vitesse ?
Moi l'emporter ! et que serait-ce
Si vous portiez une maison ?
volgende keer:
hebben we een verhaal zonder kop of staart...
in de gaten houden
De uitdrukking ziet er voor ons uit als 'iets aan het oog hebben', maar dat betekent het dus niet. In de Middeleeuwen luidde de uitdrukking trouwens avoir (of tenir) l'oeil à, zeg maar 'een oogje houden op'. Je kan ook een oogje hebben op iemand, maar dat is weer net wat anders, al is het dan ook begrijpelijk dat je iemand 'in de gaten houdt'.
volgende keer:
gaan we eerst denken en dan doen...
Op de eerste plaats is een canard natuurlijk een eend, maar het kan nog veel meer betekenen dan dat en om al die betekenissen te begrijpen moet je de watervogel gewoon eens goed observeren. Laten we eerst naar hem kijken: het overgrote deel van de tijd brengt de vogel door drijvend op het water, waarbij hij zo nu en dan met zijn snavel in het wateroppervlak pikt. Zo komt het suikerklontje aan zijn naam, dat even in de koffie, thee of sterke drank wordt gedoopt zonder dat het oplost, een typisch Franse gewoonte. Zo'n canard werd door vaderlief vaak aangeboden aan zijn vrouw of kinderen.
Soms duikt een eend verticaal naar beneden op zoek naar voedsel. Als een zwemmer hetzelfde doet - zij het niet op zoek naar voedsel maar naar iets anders - heet dat ook een canard (verkorting van plongeon en/de canard, 'eendenduik').
Kijken we alleen naar het uiterlijk van de eend, dan zien we misschien een gelijkenis in het afgedekte glas met een drinktuitje in de vorm van een
eendenbek of een fluitketel (in die betekenis wordt het woord overigens alleen in Québec (Canada) gebruikt. En als we toch met die tuitjes bezig zijn, ook luchtpijpen die in mijnen zijn aangebracht kunnen canards genoemd worden.
Vervolgens gaan we eens luisteren naar de eend, naar zijn gesnater dus. Snateren en doelloos kletsen worden gemakkelijk met elkaar in verband gebracht. Wie de hele dag loopt te kakelen/snateren, kan haast niet veel belangrijks te vertellen hebben en is vast ook niet bang voor een leugentje. Vandaar dat een onbetrouwbaar nieuwtje in de media een canard genoemd kan worden en zelfs de hele krant zelf. Eigenlijk is een canard een krant van geringe kwaliteit, maar het kan inmiddels voor iedere krant (of tijdschrift) gebruikt worden.
Erg melodieus is dat gesnater van een eend niet, dus een valse noot van een blaasinstrument dat qua klank toch al enigszins in de buurt van het geluid van een eend komt (denk aan een klarinet, saxofoon of fagot) kan ook een canard (of couac) genoemd worden.
Weer even terug naar het geklets. Wellicht staat daarmee ook de betekenis 'flemer' in verband: een man die zich uitslooft in allerlei vleierijen om een vrouw (of man?) te versieren. En dat leidt dan uiteindelijk misschien weer tot de betekenis van een man die zo onder de plak zit van zijn partner dat hij hem/haar niets meer durft te weigeren.
Kortom, als je dit woord tegenkomt, is de context erg belangrijk...
volgende keer:
houden we u in de gaten...