pas trop gras pas trop sucré

niet te vet, niet te zoet

'Goedendag, heeft u iets wat niet te vet en niet te zoet is?'

- 'De papieren zakjes en de servetten...'

Fijne feestdagen toegewenst!

volgende keer:
vragen we ons af hoe we aan onze naam komen...

un capitaine d'industrie

een captain of industry / een magnaat
('een industriekapitein')

Het woord capitaine kwam in de dertiende eeuw in het Frans terecht van het Latijnse capitaneus dat 'belangrijk' of 'overheersend' betekende. Eerst werd het een militaire term voordat het in de zestiende eeuw vooral werd gebruikt voor scheepskapiteins, eerst alleen op militaire schepen en vanaf de achttiende eeuw op alle schepen.
Het woord industrie is in de veertiende eeuw in het Frans terechtgekomen, ook via het Latijn, waar industria 'geheime activiteit' en later gewoon 'activiteit' betekende. Vanaf de zestiende eeuw werd het gebruikt voor iedere 'productieactiviteit', een activiteit dus waarbij iets gemaakt wordt. Dingen worden geproduceerd in kleine bedrijfjes en aan het hoofd van al die bedrijven staat een coördinerende capitaine d'industrie, een term die verscheen vanaf de negentiende eeuw en vooral in de twintigste en eenentwintigste eeuw in gebruik is geraakt.

volgende keer:
gaan we op de calorieën letten...

se faire limoger

de bons krijgen / op een zijspoor gezet worden
('zich laten limogeren')

Limoges is een middelgrote stad in het zuidwesten van Frankrijk met o.a. een bezienswaardig station. Is dat de reden om daar op een zijspoor gezet te worden zodat je het fraaie station in alle rust kunt bewonderen? Natuurlijk niet, want de Franse taal trekt zich uiteraard niets aan van onze Nederlandse vertaling van de uitdrukking.

De uitdrukking dateert uit de Eerste Wereldoorlog, toen de Franse generaal Joffre een grote crisis in de legerstaf moest oplossen. Veel hooggeplaatste officiers werden uit hun ambt gezet. Er waren te veel incapabele generaals in dienst. Zij werden niet werkloos gemaakt, maar werden verplaatst naar la 12e région, een gebied dat ver verwijderd was van het front en dat de departementen Charente, Corrèze, Creuse, Dordogne en Haute-Vienne omvatte. Limoges is als hoofdstad van de Haute-Vienne in dit gebied misschien de bekendste stad. Van de 150 à 200 officiers die op deze manier demotie kregen, kwam maar een twintigtal daadwerkelijk in Limoges terecht, maar desondanks heeft de stad de betreurenswaardige reputatie gekregen van een stad waar je heen gestuurd kunt worden als je niet aan de eisen voldoet...

volgende keer:
hopen we te worden gepromoveerd tot captain of industry...

l'argent ne fait pas le bonheur

geld maakt niet gelukkig
('het geld maakt het geluk niet')

... maar het draag er wel toe bij.

Dit horen wij ook vaak zeggen en doet vermoeden dat veel mensen eigenlijk wel denken dat geld gelukkig maakt. De uitdrukking wordt waarschijnlijk door mensen met weinig geld vooral gebruikt om zichzelf gerust te stellen en door mensen die het wel hebben om zichzelf te rechtvaardigen, of ben ik nu te cynisch?

volgende keer:
gaan we naar Limoges...

il ne faut pas réveiller le chat qui dort

je moet geen slapende honden wakker maken
('je moet de kat die slaapt niet wakker maken')

Fransen zijn kennelijk banger voor slapende katten dan voor slapende honden. Die hond is de oudere versie en dateert uit de vijftiende eeuw. Nog eerder wilden de Romeinen geen dronkenlap wakker maken of een uitgedoofd vuur weer aanwakkeren...

volgende keer:
vragen we ons af of geld gelukkig maakt...

lâcher prise

loslaten
('grip loslaten')

Soms word je zo door gedachten of stress gegijzeld dat je moet leren los te laten, maar in het geval van Kapitein Haddock hier is dat misschien niet zo'n goed idee.

'Ik ben er niet van overtuigd dat klimsport de meest geschikte sport is om los te laten!...'

volgende keer:
maken we slapende honden wakker...

dessins humoristiques : papiers dans la voiture

heeft u (uw) papier(en)?

In het Frans klinken (zonder lidwoord althans) enkelvoud en meervoud hetzelfde, wat kan leiden tot een bijzondere spraakverwarring:

- Papier(en)?

o We kunnen wel zeggen dat u een ontzettende bofkont bent, ik heb altijd wat (papier) in mijn auto.
Weet u, ik ben net zo als u: als ik drink, ga ik aan de schijterij!

volgende keer:
leren we los te laten...