zondag 18 mei 2025

un site de rencontre en ligne

 

een online datingsite

Ja, als je je taal zuiver houdt van Engelse invloeden, dan zijn er ook meer woordspelletjes mogelijk. Het Franse woord voor een datingsite is un site de rencontre (lett. 'ontmoetingsplek') en online is en ligne in het Frans, maar een ligne is ook een '(telefoon)lijn', dus wat is dit anders dan een ontmoetingsplek op de lijn?

volgende keer:
komt er een windvlaag...

zaterdag 17 mei 2025

dessins humoristiques : un porc tout gai

een vrolijk varken

'Weet je hoe ze in Portugal een gelukkig varken noemen?'

- Eh, nee!

'Een heel vrolijk varken'.


Woordgrapjes zijn meestal onvertaalbaar als het letterlijk moet zijn. Un porc tout gai klinkt bijna hetzelfde als un portugais ('een portugees'). Het enige schoonheidsfoutje is de uitspraak van tout [toe] in plaats van [tu]. 

volgende keer:
bezoeken we een online ontmoetingsplaats...

vrijdag 16 mei 2025

bijoux de famille

familiejuwelen

Zowel in het Nederlands als in het Frans wordt wel naar de mannelijke edele delen verwezen met de term 'familiejuwelen'. In de Middeleeuwen waren juwelen - net als nu trouwens - een symbool van rijkdom die je in sommige situaties maar beter kon verbergen als je ze niet kwijt wilde raken. In plaats van ermee te pronken werden ze door mannen dus vaak verborgen in hun broekzak, in de nabijheid dus van die andere juwelen, symbool van viriliteit, die om een andere reden het daglicht niet zagen.

volgende keer:
hebben we het over blije varkens...

donderdag 15 mei 2025

sortir du placard


uit de kast komen

Deze uitdrukking is wereldwijd in de jaren zeventig van de vorige eeuw overgenomen uit het Engels to come out of the closet. Er wordt wel vermoed dat deze uitdrukking is ontstaan door associatie met to have a skeleton in the closet (lett. 'een skelet in de kast hebben') dat wordt gebruikt om te beschrijven dat iemand een geheim heeft te verbergen. Het valt te vrezen dat met de huidige ontwikkelingen in de maatschappij de kasten weer vaker gevuld worden...

volgende keer:
tonen we onze familiejuwelen...

woensdag 14 mei 2025

baiser la camarde

de pijp uit gaan
('Magere Hein kussen')

Nee, je hoeft niet met hem van bil te gaan, al is de huidige betekenis van het werkwoord baiser 'neuken' in tegenstelling tot het zelfstandig naamwoord baiser dat nog steeds gewoon 'kus' betekent. Dat soort betekenisverschuivingen zien we wel vaker. Om de leegte die de betekenisverschuiving van het werkwoord baiser achterliet te vullen, heeft het werkwoord embrasser ('omhelzen') een uitbreiding gekregen naar 'kussen'. Je t'embrasse kan nog steeds 'ik omhels je' betekenen, maar wordt vooral ook gebruikt voor 'ik kus je'. Maar terug naar onze uitdrukking die oud genoeg is om baiser te lezen als 'kussen'. Je kust hier la camarde. Dat is een allegorische mensachtige voorstelling van het begrip 'dood', te vergelijken met onze 'Magere Hein', meestal uitgebeeld als een skelet of lijk in staat van ontbinding. Het woord camarde is afkomstig uit het Occitaans (taal van Zuid-Frankrijk) dat '(met) platte neus' betekent en verwijst naar een skelet of lijk in ontbinding waarin de neus ontbreekt.

volgende keer:
laten we het skelet in de kast en komen we er zelf uit...

dinsdag 13 mei 2025

crever les yeux

zo klaar als een klontje zijn
('de ogen uitsteken')

Deze uitdrukking is een zgn. 'valse vriend'. Het ziet eruit als ons 'iemand de ogen uitsteken', maar dat is het dus niet. Als je zegt dat iets crève les yeux dan is het helder, duidelijk, zo klaar als een klontje, ook al kun je dat met je ogen dan niet meer waarnemen. De uitdrukking verwijst naar de mythe van Oedipus, die zich de ogen uitstak toen hem helemaal duidelijk werd wat hij had gedaan, namelijk zijn vader vermoorden en zijn moeder huwen. Die bittere waarheid kwam hem zo helder voor ogen, dat hij die niet meer onder ogen kon zien en dus zijn ogen uitrukte. De man op het plaatje is overigens niet Oidipous maar Zaleukos van Lokroi Epizephuroi die ca. 662 v. Chr. een strenge, conservatieve en aristocratisch getinte codex (wetgeving) opstelde met de ius talionis ('oog om oog, tand om tand'). Toen zijn zoon van overspel werd beschuldigd, zou hij volgens de overlevering bij zichzelf een oog hebben laten uitsteken om te voorkomen dat zijn zoon twee ogen moest missen.

volgende keer:
zien we dood in de ogen...

maandag 12 mei 2025

manger du lion

barsten van de energie
('leeuw eten') 

De leeuw wordt al heel lang gezien als een nobel, sterk en moedig dier dat ook agressief en wreed kan zijn. Die eigenschappen zouden overgedragen worden op degene die zich met het dier zou voeden. Daarom wordt de uitdrukking ook vooral gebruikt voor mensen die plotseling een energieniveau vertonen die ze normaal gesproken niet hebben.

volgende keer:
steken we u de ogen uit...