tirer sur l'ambulance

zout in de wonde strooien / een trap na geven
('op de ambulance schieten')

Deze uitdrukking is voor het eerst in 1974 gebruikt door de journaliste Françoise Giroud in het opinieweekblad L'Express, waarin ze kritiek leverde op een politicus. On ne tire pas sur une ambulance, schreef ze. Het beeld is zo sprekend dat het als uitdrukking in de Franse taal is terechtgekomen. Je geeft iemand die al gewond is niet nog eens een trap na, en als de gewonde in kwestie door een ambulance naar het ziekenhuis wordt vervoerd, schiet je niet op de ambulance...

Tja, en als de ambulance vervolgens pech
krijgt, moet je duwen, niet trekken...

volgende keer:
krijgen we oma op bezoek...

mariage pluvieux, mariage heureux

regen op je huwelijksdag betekent een vruchtbaar huwelijk
('regenachtig huwelijk, gelukkig huwelijk')

Het gaat hier waarschijnlijk niet zo zeer om bijgeloof, als wel om woorden van troost uitgesproken tegen bruidsparen die de 'mooiste dag van hun leven' in het water zien vallen. Overigens kan de uitspraak in het Frans ook van toepassing zijn op mensen die op latere leeftijd besluiten samen in het huwelijksbootje te stappen. Je kunt het ook lezen als mariage plus vieux, mariage heureux...

volgende keer:
schieten we op een ambulance...

une vérité de La Palice

een waarheid als een koe
('een waarheid van La Palice')

Een waarheid als een koe (en dan liefst van het lachwekkende soort) kan in het Frans zelfs in één woord worden uitgedrukt: une lapalissade. De uitdrukking verwijst naar een historisch persoon, te weten Jacques de Chabanne, heer van La Palice, geboren in 1470 en maarschalk in het leger van François Ier (Frans de Eerste). Hij sneuvelde in 1525 bij de belegering van Pavia. Zijn stoffelijk overschot werd naar Frankrijk vervoerd om daar te worden begraven en voor die gelegenheid werd een lied geschreven met daarin de regel un quart d'heure avant sa mort il faisait encore envie ('een kwartier voor zijn dood was hij nog te benijden'), wat al snel verbasterde tot un quart d'heure avant sa mort il était encore en vie ('een kwartier voor zijn dood was hij nog in leven'). Tja, nogal wiedes... Meneer de La Palice moet zich wel in zijn graf omdraaien als hij beseft hoe zijn naam geschiedenis heeft gemaakt...

volgende keer:
hopen we op een verregende dag...

panneaux insolites : urgence

bijzondere borden: noodoproep 

Als je plotseling met een lekke band komt te zitten, of je benzine is op, dan is het een geruststellende gedachte dat je altijd een praatpaal kunt vinden om de wegenwacht te bellen... over 174 kilometer. En dan maar hopen dat je ergens schaduw vindt onder het lopen...

volgende keer:
brengen we een waarheid als een koe...

français de la rue : kiffer

houden van
('hasjen, stoned zijn van')

Sinds ik 's nachts mijn toevlucht zoek tot enkele druppels cbd-olie slaap ik aanmerkelijk minder slecht dan ik gewend was, dus ja... ik hou wel van cannabis, kan ik inmiddels zeggen. De Fransen wisten dat al veel langer, want daar is het werkwoord kiffer, afgeleid van kif (Arabisch voor 'hasj') gewoon een alternatief voor aimer geworden. Dat heeft uiteraard te maken met de aangename roes die je van het gebruik van de plant kunt krijgen. Naast 'hasj' betekent kif dan ook 'extase, plezier'. Het werkwoord kiffer wordt gewoon gebruikt waar je ook aimer kan zeggen. Zo kwam ik in een Franse roman de volgende zin tegen: Elle était dingue de fringues de créateur et ne kiffait pas trop mon style vestimentaire, tendance récupération ('zij was dol op eigen merkkleding, en hield niet zo van mijn van oude spullen bij elkaar gezochte kledingstijl') en je kunt zelfs zeggen: je te kiffe in plaats van je t'aime. Maar daarnaast kan kiffer ook nog steeds gewoon 'hasj roken' betekenen... Het is maar waar je van houdt...

volgende keer:
doen we een noodoproep...

jeter son bonnet par dessus les moulins

het bijltje erbij neer gooien
('zijn muts over de molens gooien')

Als je het bijltje erbij neergooit omdat je moet erkennen dat je iets niet kunt (en dus niet omdat je geen zin meer hebt), gooi je in het Frans je muts over de molens.
Een tweede betekenis van de uitdrukking is juist iets doen zonder je te bekommeren om wat anderen ervan denken of tegen de fatsoensregels in gaan. 

Het neergooien van je muts (en hem vervolgens vertrappen) roept al het beeld op van iemand die iets uit frustratie opgeeft. 

Maar waarom die molens? Is dat om het nog definitiever te maken? Als het je al lukt om je muts over meerdere hoge windmolens heen te gooien, dan vind je hem niet makkelijk meer terug. 
Het wordt wel in verband gebracht met een veelgebruikte formule om kindersprookjes te beëindigen, zoiets als 'En toen kwam er een olifant met een hele lange snuit / en die blies het verhaaltje uit: Je jetai mon bonnet par dessus les moulins / et je ne sais ce que tout cela devint ('en toen gooide ik mijn muts over de molens heen / en ik weet niet wat er verder nog gebeurde').

volgende keer:
bezingen we de weldaden van de cannabis...

faire fi de

zijn neus ophalen voor
('foei maken van')

De uitdrukking bestaat sinds het begin van de negentiende eeuw, maar de uitroep Fi ! ('foei!') vaak aangevuld met donc wordt al gehoord sinds de dertiende eeuw. Het wordt wel in verband gebracht met het Latijnse fimus dat 'drek, mest' betekende. Eigenlijk riep je dus 'shit' of 'kak' om je afgrijzen uit te drukken. In de zeventiende eeuw, bijvoorbeeld bij La Fontaine, komen we het woord vaak tegen gevolgd door de en een zelfstandig naamwoord om iets af te wijzen, en ook bij Clément Marot: Fi de l'honneur, vive la vie ! ('weg met de eer, leve het leven!'). Dat heeft uiteindelijk geleid tot de uitdrukking faire fi de ('je neus ophalen voor iets, iets afwijzen').

volgende keer:
gooien we het bijltje erbij neer...