vrijdag 7 april 2023

lâcher une caisse

bron: https://dedexpressions.com 

een scheet laten

('een kist loslaten/laten vallen')

Het zal wel niet gezegd worden bij een hoog melodieus of licht knetterend windje. Het moet meer zo'n donderende scheet zijn waarmee mijn vader vroeger regelmatig het tiende tafelgebod schond dat door mijn moeder zaliger was opgesteld om ons betere tafelmanieren aan te leren:'En verder geldt voor vader, moeder en kind: men late aan tafel nimmer een wind'.

volgende keer:
gaan we paaseieren schranzen...

donderdag 6 april 2023

la queue entre les jambes

met de staart tussen de benen / met het schaamrood op de kaken
('de staart tussen de benen')

Hoewel queue naast 'staart' dezelfde betekenis heeft als het Duitse Schwanz heeft de uitdrukking van vandaag geen scabreuze oorsprong. Het gaat zoals verwacht gewoon terug op de gewoonte van met name honden om hun staart laag en vaak tussen de achterpoten te dragen als ze nederig hun meerdere erkennen na een verloren gevecht. Waar wij met de staart tussen de benen afdruipen, gaat de verslagen Fransman gewoon weg: s'en aller la queue entre les jambes, of hij komt terug: revenir la queue entre les jambes. Voor het begrip 'afdruipen' op zichzelf bestaan ook nog de uitdrukkingen filer à l'anglaise en battre la retraite. 

volgende keer:
laten we een kist uit onze handen vallen...


woensdag 5 april 2023

jouer les Cassandre



een onheilsprofeet zijn
('de Cassandra's spelen')
Griekse goden konden heel afgunstig en kleinzielig zijn. Apollo was verliefd op Cassandra, dochter van de Trojaanse koning Priamos, maar zijn liefde werd door haar niet beantwoord. Dat kon de Griekse god niet verkroppen en dus gaf hij haar de gave van het voorspellen van de toekomst, maar... die ging gepaard met de vloek dat niemand haar ooit zou geloven. Haar voorspellingen zouden altijd correct zijn, maar iedereen zou haar advies naast zich neerleggen. Dat zou de stad Troje duur komen te staan, want alleen zij doorzag de list van de Grieken met het Trojaanse paard. Ondanks haar smeekbeden werd het paard binnen de muren van de stad gebracht, met alle gevolgen vandien die u vast niet onbekend zijn.
En toen ze later als slavin in het gevolg van de Griekse koning Agamemnon naar Mycene ging, waarschuwde ze Agamemnon niet terug te keren naar Mycene. Hij sloeg haar raad in de wind en werd bij thuiskomst vermoord door zijn halfbroer Aigistheus die in zijn afwezigheid een relatie was begonnen met zijn vrouw Clytaemnestra. Deze laatste overigens vermoordde meteen ook Cassandra.

volgende keer:
druipen we met de staart tussen de benen af...

dinsdag 4 april 2023

jeter une pierre dans le jardin

iemand iets naar het hoofd slingeren / iemand een steek onder water geven
('een steen in iemands tuin gooien')

Deze uitdrukking dateert uit de eerste helft van de vijftiende eeuw. De tuin moet je opvatten als iemands persoonlijkheid. Door daarin een steen te gooien, tast je diens integriteit aan, verstoor je de ordening en probeer je het individu dus uit balans te brengen. Een eeuw later kwam er de betekenis van 'persoonlijke kritiek leveren' bij.

volgende keer:
spelen we een fijn spelletje...

maandag 3 april 2023

jeter l'ancre

het anker uitwerpen / zich vestigen
('het anker werpen')

Ainsi, toujours poussés vers de nouveaux rivages / Dans la nuit éternelle emportés sans retour / Ne pourrons-nous jamais sur l'océan des âges / Jeter l'ancre un seul jour ?

'Zo altijd voortgedreven naar nieuwe oevers / In de eeuwige nacht weggevoerd zonder terug te kunnen keren / Zullen we dan nooit op de oceaan der tijden / Voor één dag het anker kunnen werpen?' 

Zo begint het beroemdste gedicht van Alphonse de Lamartine uit 1820, waarin de dichter in zijn eentje terugkeert naar het meer waar hij mooie momenten heeft beleefd met zijn geliefde die zich door haar slechte gezondheid niet aan de afspraak kon houden om daar met hem terug te keren. Het gedicht gaat over de vluchtigheid van de tijd die het ons helaas onmogelijk maakt om mooie momenten vast te houden. Ze ontglippen ons altijd weer. 

De metafoor in het gedicht is gemakkelijk te begrijpen, zeker doordat de plaats van het gedicht ook een water is. De stap naar het land is maar een kleine. Iemand die daar het anker werpt, stopt met ronddolen en vestigt zich op een plaats. In het gedicht gaat het beeld nog verder dan dat. Er wordt een anker geworpen in de tijd, maar ook dat is gezien de context gemakkelijk te begrijpen.

volgende keer:
gaan we met stenen gooien in de tuin...

zondag 2 april 2023

panneaux insolites : plumes de lapin

konijnenveren

Dekbedden zijn lekker zacht als ze gevuld zijn met ganzen- of eendendons. Ook voor kussens worden vaak veertjes gebruikt. De vulling van deze kussens klinkt ook heel zacht, maar... konijnenveertjes? 

volgende keer:
werpen we een anker uit...

zaterdag 1 april 2023

français de la rue : un aller-retour

klappen
('een retourtje')

Voor deze uitdrukking krijgen we niet de handen op elkaar, het is eerder een klap in je gezicht, of liever twee klappen. Stel je voor dat iemand je met de vlakke hand een klap in je gezicht geeft en dat jij de ander meteen van katoen geeft. Voor wat hoort wat. Hiervoor kan in het straatfrans de term aller-retour gebruikt worden. Normaal gesproken is dit het woord voor een retourtje. Een enkele reis is un aller simple en een retourtje un aller-retour ('gaan-en terug'). 

volgende keer:
vragen we ons af wat het zachtst is, eendendons, ganzenveren of misschien nog wat anders?...