français de la rue : déconner

'Sorry voor alle onzin die ik iedere
dag op mijn muur zet...
Nee, ik lul maar wat. Morgen
zet ik er nog meer onzin op!'

lullen / onzin uitkramen / gek doen
('ontkutten')

De woorden con ('kut') en merde ('stront') hebben een enorme familie van afgeleide woorden. Op het plaatje links zie je connerie ('onzin, stommiteit') en déconner ('onzin uitkramen, gek doen, lullen'). Van oorsprong betekent déconner 'zich uit de vagina terugtrekken na de geslachtsgemeenschap', maar in de volkstaal wordt het vooral gebruikt in de betekenis 'stommiteiten uithalen' of 'stommiteiten uitspreken': Tu as trop bu pour conduire, ne déconne pas ! ('Je hebt te veel gedronken om auto te rijden, doe niet zo stom!'), Tu déconnes à plein tube ! ('je lult uit je nek!', 'je praat onzin!'). Daarnaast kan het ook 'uit je dak gaan, zich uitleven' betekenen: On a déconné toute la soirée ! ('we zijn de hele avond uit ons dak gegaan'). Het kan ook 'een grapje maken' betekenen: je déconne ('grapje!'). Sans déconner kan gebruikt worden om verbazing uit te drukken of om te vragen of je gesprekspartner wel meent wat hij of zij zegt: 'Echt waar? / zonder dollen?'
Tenslotte kan déconner nog gebruikt worden in de betekenis 'het niet doen, gebrekkig functioneren': mon ordinateur déconne une fois de plus ('mijn computer doet weer eens raar').

volgende keer:
maken we ons zorgen om de klimaatverandering...

poireauter

wachten tot je een ons weegt
('preien')

In 1866 werd voor het eerst de uitdrukking planter son poireau ('zijn prei planten') opgetekend. Het planten van een prei, die mooi rechtop moet staan, is een precisiewerkje waar je even de tijd voor moet nemen. Daarnaast bestond al rester planté  voor '(onbeweeglijk) blijven staan'. 
Een jaar of tien later ontstond faire son poireau in dezelfde betekenis ('lang wachten', gevolgd door het werkwoord poireauter (lett. 'preien').

volgende keer:
gaan we lullen...

à bonne école

uit een goed nest / in goede handen
('op goede school')

De eerste varianten van deze uitdrukking verschijnen al in de twaalfde eeuw, toen er nog geen sprake was van een centraal georganiseerd onderwijssysteem. Je moet bij het woord école dus ook niet aan een schoolgebouw denken, maar aan 'morele opleiding/opvoeding' die in de haard van de familie zelf wordt gegeven. Wie opgroeit in een milieu waar men over voldoende middelen, mensen en tijd beschikt om zijn kroost een goede opvoeding te geven, heeft dus een streepje voor...

volgende keer:
wachten we tot we een ons wegen...

tête brûlée

heethoofd / driftkikker / waaghals
('verbrand hoofd')

De naam van dit snoepje kan twee betekenissen hebben: iemand die heel ontvlamblaar is ('heethoofd, driftkikker'), maar ook iemand die zich zo maar in gevaren stort zonder de risico's te overwegen ('waaghals'). 

De uitdrukking is voor het eerst verschenen in de memoires van Saint-Simon na zijn dood in 1829. 'Verbrand' gaat natuurlijk een stapje verder dan ons 'heet', maar het is duidelijk dat het gaat om iemand die het hoofd niet koel weet te houden. In dit beeld staat 'koel' voor 'het verstand gebruikend, de risico's afwegend' en 'heet' voor het tegendeel daarvan, dus 'niet nadenkend, extravagant' en misschien zelfs 'dwaas'. Met een verbrand stel hersens kun je natuurlijk niet meer goed nadenken en neem je misschien onverantwoorde risico's.

volgende keer:
zijn we in goede handen...

de concert

eensgezind / op dezelfde golflengte
('in samenwerking')

Bij het woord 'concert' denken wij meteen aan muziek. Maar dat is niet de oorspronkelijke betekenis van het woord. Veel mensen die er niet echt bij stil staan beseffen niet wat er allemaal bij komt kijken om - zeker in het geval van een groot symfonieorkest, maar ook al bij kleinere gezelschappen - iedereen met elkaar in overeenstemming te brengen om gezamenlijk tot één welluidend, op elkaar afgestemd geheel te komen waarbij niemand uit de pas loopt, maat, ritme en toonhoogte met elkaar in harmonie zijn. En dan zo'n dirigent, die staat maar een beetje met zijn handen te zwaaien, kan dat niet zonder?... Nee, dat kan niet zonder. Het Italiaanse werkwoord concertare betekende dan ook 'met elkaar in overeenstemming brengen, gezamenlijk aan een doel werken' en dat is precies wat nodig is om eensgezind, op dezelfde golflengte bezig te zijn...

volgende keer:
zijn we een heethoofd...

une voix de Stentor

een stentorstem / een stem als een misthoorn

Niet alleen is na 20 dagen ziekte, waarvan 6 dagen op de intensive care mijn conditie aangetast, maar ook van mijn stem waren aanvankelijk maar enkele mistflarden overgebleven, lastig als je in het onderwijs werkt en zingen als hobby hebt. Gelukkig voel ik langzaam de kracht weer terugkeren, al is er nog lang geen sprake van een stentorstem. Stentor was een personage in Homerus' Ilias, die omschreven wordt als een man met een 'bronzen stem, even sterk als de stem van vijftig mannen tezamen'. Als de godin Hera zich tijdens de Trojaanse Oorlog wil richten tot de Grieken om de wapenen op te pakken, neemt ze de gedaante van Stentor aan. Zo weet ze zeker dat iedereen haar oproep zal horen. Ik zal er nog een beetje aan moeten gaan werken...

volgende keer:
zitten we op dezelfde golflengte...

panneaux insolites : réservé à ceux qui se garent comme des merdes

 

parkeerplaatsen voor stukken vuil

Excuses voor twee weken afwezigheid, maar een verblijf op de Intensive Care en het bijhouden van een dagelijks blog verdragen zich helaas moeilijk. Gelukkig gaat het inmiddels beter met me en hoop ik de draad weer als vanouds op te kunnen pakken.

Je hebt van die mensen die niet echt bedreven zijn in het goed wegzetten van hun voertuig, hier des merdes (lett. 'stukken stront') genoemd. Kennelijk veroorzaakten die op deze parkeerplaats zo veel ellende dat er maar een speciaal gedeelte voor hen gereserveerd wordt...

volgende keer:
hoop ik mijn stem terug te krijgen...