il n'est pas à prendre avec des pincettes

 bron: https://dedexpressions.com

hij is geen kat om zonder handschoenen aan te pakken / er is geen land met hem te bezeilen
('hij is niet om met tangetjes aan te pakken')

De uitdrukking kan trouwens ook nog vrij letterlijk betekenen dat iemand vies of weerzinwekkend is. En het woord pincette was aanvankelijk niet alleen een 'pincet' maar ook een tang waarmee je bijvoorbeeld stukken hout in de haard kon verplaatsen. Het ging dus zowel om grote als kleine dingen, maar in ieder geval om dingen die je maar beter niet met je blote handen kon aanraken. Toen de uitdrukking aan het begin van de negentiende eeuw ontstond, ging het vooral om de letterlijke betekenis, waarbij je iets liever niet aanraakte om hygiënische redenen of omdat je ervan walgde. Al snel breidde de betekenis zich uit geestelijke ongezondheid en in het midden van de negentiende eeuw kwamen licht ontvlambare mensen erbij, die je maar beter niet kon benaderen omdat ze om het minste of geringste in woede ontstaken. Je zou nog denken dat je zou moeten zeggen il est à prendre avec des pincettes, maar met de ontkenning erbij wordt het in feite nog sterker: zelfs met pincetjes/tangetjes kun je hem maar beter niet aanpakken...

volgende keer:
doen we het zomaar uit het losse vuistje...

panneaux insolites : défense absolue de déposer des monstres

absoluut verboden monsters neer/af te zetten

Het werd de burgemeester echt te gortig, al die monsters die voortdurend voor dit hek werden afgezet. Dit maakt toch nieuwsgierig. Gaat het om een Bretons dorp misschien, aangezien in de Keltische cultuur monsters, elven, feeën e.d. nog een grote rol spelen? Gaat het om Frans Vlaanderen waar eens per jaar géants door de stad worden rondgedragen, enorme papier mâché figuren van mensen en fabeldieren? De context ontbreekt, maar opmerkelijk is het wel...

volgende keer:
is er geen land met ons te bezeilen...

français de la rue : larguer

dumpen

Het werkwoord larguer (van het Spaanse largar) komt eigenlijk uit de scheepvaart, waar het 'vieren, losgooien' betekent. Van daaruit is het ook 'laten vallen, afwerpen' gaan betekenen, bijvoorbeeld van bommen. Een speciale argotbetekenis heeft hier de combinatie larguer une caisse (lett. 'een kist laten vallen'), nl. 'een scheet laten'.

In menselijke relaties wordt het woord gebruikt in de betekenis 'dumpen'. De man op het plaatje constateert dan ook met spijt: Je me suis fait larguer 'ik ben gedumpt'...

volgende keer:
stellen we een monsterverbod in...

on lui donnerait le bon dieu sans confession

hij/zij heeft een engelengezicht / je zou hem/haar vertrouwen op zijn/haar blauwe/bruine ogen
('men zou hem/haar de goede God geven zonder biecht')

Lange tijd kon je in de katholieke kerk alle zonden begaan die je maar wilde, als je ze maar opbiechtte in de biechtstoel. Na het uitspreken van een paar weesgegroetjes en onzevaders kon je de Heer weer onder ogen zien door ter communie te gaan. Sommige mensen lijken echter zo'n onschuld uit te stralen, dat ze de biecht gewoon kunnen overslaan. Ze worden gewoon op hun blauwe (of bruine) ogen geloofd. Toch belooft de conditionnel ('zou geven') in de uitdrukking niet veel goeds...

volgende keer:
worden we gedumpt...

se réduire comme une peau de chagrin

interen / verdwijnen als sneeuw voor de zon
('verminderen als een huid van verdriet')

Het woord chagrin kennen wij als 'verdriet' zoals in chagrin d'amour ('liefdesverdriet') en in het Nederlands is het woord overgenomen als 'chagrijn', met een betekenisverschuiving dus. In de uitdrukking van vandaag is er waarschijnlijk sprake van volksetymologie, door de overeenkomst met het (oud-)Turkse woord sagri of çâgri, dat aanvankelijk 'kruis/achterwerk van een dier' betekende en vervolgens de aanduiding werd voor de hele huid van het dier, om precies te zijn van een muilezel, die heel stevig maar ook rekbaar is. In de zestiende eeuw werd deze muilezelhuid in het Frans peau de sagrin genoemd, wat al gauw verbasterde tot peau de chagrin. Dit leer was door zijn eigenschappen heel geschikt voor het vervaardigen van trommels, schoenen en boekomslagen.
Maar hoe komt de betekenis van het 'interen' in de uitdrukking terecht? Daarvoor moeten we weer naar de Franse literatuur, en wel naar het boek La peau de chagrin van de beroemde negentiende-eeuwse auteur Honoré de Balzac. In dat boek speelt een magisch stuk leer een hoofdrol. Dit magische stuk leer vervult alle wensen van de bezitter, maar na iedere vervulde wens krimpt het stuk leer, net als de levensverwachting van de eigenaar, die de laatste adem uitblaast als hij nog één wens over heeft...

volgende keer:
vertrouwen we u op uw blauwe of bruine ogen...

tomber en rideau

naar de knoppen gaan / uitvallen
('als gordijn vallen')

De uitdrukking komt uit de autowereld en wordt dus ook met name gebruikt voor auto's die plotseling niet meer functioneren. Je zou kunnen zeggen dat in zo'n geval 'het doek valt' voor een auto. Misschien is dit weer eens een teken dat cultuur in de Franse maatschappij sterker verankerd is dan in de onze. De coronacrisis heeft ons geleerd hoe laag cultuur in ons politieke landschap op de maatschappelijke ladder staat: je mocht (veel) eerder naar de bouwmarkt, het sportveld en zelfs naar de sekswerker dan naar het theater en de wereld van het theater en van de autoliefhebber lijken bij ons ver uit elkaar te liggen...

volgende keer:
verdwijnen we als sneeuw voor de (brandende) zon...

avoir la cote

populair / zeer geacht zijn
('het peil/cijfer hebben')

Het plaatje is weer zeer discutabel en zou misschien eerder passen bij een niet bestaande uitdrukking als avoir la côte, maar dat geeft me op zijn minst de kans om eens iets over de uitspraak te zeggen. Zonder ^ (accent circonflexe) spreek je uit [kot], en met [koot]. Côte met accent is 'kust', 'ribstuk' (côte de porc, en een côtelette is dus een kleintje)  of 'helling' zoals in Côtes du Rhône (jawel, twee accents circonflexes, dus spreek je ook uit [Koot du Roon] en niet [Koot du Ròne] zoals veel Nederlanders doen. Maar terug naar de uitdrukking van vandaag...

Een cote (zonder accent, dus [kot]) is een cijfer dat een peil aangeeft, zoals cote d'alerte ('alarmpeil') en cote de clôture ('slotkoers'). Als je 'de koers hebt', dan bedoel je daar een 'hoog peil', een 'hoge koers' mee en zeker in de sport en bijvoorbeeld het toerisme maak je jezelf daar meteen populair mee...

volgende keer:
valt het gordijn weer...