panneaux insolites : ponton dangereux

betreden op eigen risico

Sommige borden zijn tamelijk overbodig, dunkt me, of zouden er werkelijk mensen zijn die overwegen om de betreffende loopbrug uit te proberen?

Maar goed... een gewaarschuwd mens telt voor twee...

volgende keer:
bespreken we een bodemloos vat...

français de la rue : avoir le seum

de pest in hebben
('gif hebben')

Deze gemoedstoestand laat zich moeilijk in één woord vertalen; het is een mengsel van wrok, verbittering, woede, frustratie en walging. Het woord seum is afkomstig uit het Arabisch en betekent letterlijk 'gif', wat zowel de woede, de verbittering als de walging verklaart. 

volgende keer:
betreden we een gevaarlijk bruggetje...

compter les étoiles

De hotels van de rijken hebben maximaal 
5 sterren, dat van de armen heeft er 
oneindig veel meer

water naar de zee dragen
('de sterren tellen')

Er zijn oneindig veel sterren. Die indruk krijg je al als je op een onbewolkte dag naar de nachtelijke hemel kijkt, ook al staat er maar een fractie van aan het firmament. Het is gewoon onbegonnen werk om ze te gaan tellen. Dat realiseert de Kat zich hier ook, die overigens speelt met een andere uitdrukking: dormir sous la belle étoile ('onder de brug slapen / dakloos zijn').

De uitdrukking van vandaag is voor het eerst opgetekend in 1531 maar heeft haar oorsprong in de bijbel, waar in Genesis 15.5 over het nageslacht van Abraham gezegd wordt: 'Toen leidde Hij hem naar buiten, en zeide: Zie toch op naar de hemel en tel de sterren, indien gij ze tellen kunt; en Hij zeide tot hem: Zo zal uw nageslacht zijn.'

Het moge duidelijk zijn dat het tellen van sterren een zinloze bezigheid is, evenals het dragen van water naar de zee, of het tellen van schaapjes... Een Fransman heeft overigens nog de keuze uit een aantal andere zinloze bezigheden, zoals het water, de lucht of de wind slaan, in een viool pissen of een giraf gaan kammen.

volgende keer:
hebben we de pest in...

être baba

paf staan / met de oren staan te klapperen
('baba zijn')

Nee, met het in rum gedrenkte cakeje (baba au rhum) waarnaar ook een van de drie Romeinse legerkampen (Babaorum, naast Petibonum (petit bonhomme) en Tartopum (tarte aux pommes)) rondom het Gallische dorpje van Asterix en Obelix is vernoemd, heeft het niets te maken. 

In het Middeleeuws Latijn betekende het werkwoord batare 'de mond wijd opensperren'. Die stam ba- zit overigens ook in de woorden ébahir ('verbluffen'), bâiller ('gapen, geeuwen') en bouche bée ('met (wijd) open mond').
Eind achttiende eeuw ontstond uit ébahir door lettergreepverdubbeling (een bekend procedé in kindertaal: dodo (dormir), pipi (pisser)) het woord baba, oorspronkelijk in de combinatie rester comme Baba (la bouche ouverte) en uiteindelijk dus verkort tot être baba.

volgende keer:
gaan we de sterren tellen...

prendre du bon temps

voor wie tijd heeft: ga hier in de rij staan
voor wie geen tijd heeft: ga hier in de rij staan

het ervan nemen
('goede tijd nemen')

Je moet onderscheid maken tussen le bon temps ('de goede oude tijd') en du bon temps ('een fijn moment'), om nog maar te zwijgen van le mauvais temps ('slecht weer'). We weten niet wat het weer morgen doet en we weten niet hoeveel tijd we nog hebben, dus laten we het er maar van nemen...

volgende keer:
staan we paf...

se pointer

komen opdagen
('zich richten')

Pointer une arme betekent 'een wapen richten' en hoe wonderlijk misschien ook, dat wordt ook als een van de twee verklaringen gegeven voor het ontstaan van de betekenis 'komen opdagen'. Eind negentiende eeuw werd se pointer in de militaire wereld namelijk gebruikt in de betekenis 'zich naar zijn post begeven (van waaruit een soldaat zijn wapen kon richten)'. 

Een andere verklaring brengt het in verband met de prikklok (machine à pointer) waarop een arbeider zijn aankomst (en vertrek van) het werk moest aanstippen/prikken.

volgende keer:
nemen we het ervan...

se faire pigeonner

voor aap gezet worden / belazerd worden
('zich laten 'duiven'/plukken')

Al in de vijftiende eeuw werd iemand die gedupeerd werd een pigeon ('duif') genoemd, een vogel die veel algemener was dan de huppe ('hop'). Maar waarom überhaupt die metafoor van een duif of een hop? Welnu, het woord dupe ('slachtoffer') is ontstaan uit déhuppe(r) ('van de kuif ontdoen, plukken') en het moge duidelijk zijn dat de hop (huppe) althans in het Frans zijn naam te danken heeft aan zijn fraaie kuif (waar hij kennelijk erg op gesteld is, aangezien hij ook voortdurend zijn eigen naam roept, maar dit terzijde...). 

Wij kunnen ook zeggen dat iemand 'geplukt' wordt en daarmee vaak ook voor aap gezet wordt...

volgende keer:
komen we weer met een nieuwe uitdrukking opdagen...