buigen als een knipmes
('(het) vloerkleedje maken')
Er bestaan ook varianten als se comporter comme une carpette ('zich gedragen als een vloerkleedje') en s'aplatir comme une carpette ('plat gaan liggen als een vloerkleedje'). Je stelt je in ieder geval heel dienstbaar op als je jezelf tot vloerkleed reduceert. Sterker nog, je laat letterlijk over je lopen. Lager kun je jezelf niet maken. Zeg nou zelf, een beetje dienstbaarheid is altijd goed, maar je hoeft jezelf niet als voetveeg te laten behandelen...
volgende keer:
Hoe vertaal je 'lukken' in het Frans?
duimen draaien
('kralen rijgen')
Een perle is eigenlijk een 'parel', maar wordt ook algemeen gebruikt in de betekenis van een 'kraal' en enfiler betekent 'aan een touwtje rijgen'.
Door de spelcomputers en andere aantrekkelijke bezigheden voor kinderen is het kralen rijgen misschien wat op de achtergrond geraakt, maar het was ooit een goede methode om kinderen of ook volwassenen urenlang zoet te houden. Toch levert het meer nuttigs op dan het Nederlandse duimen draaien, zou ik zeggen. Maar als je in het Frans hoort zeggen nous ne sommes pas ici pour enfiler des perles dan wordt daar toch echt mee bedoeld dat je iets nuttig(er)s zou moeten gaan doen (dan kralen rijgen)...
volgende keer:
Hoe kun je in het Frans zeggen dat je buigt als een knipmes?
je moet het ijzer smeden als het heet is
('je moet het ijzer slaan terwijl het heet is')
De Europese talen delen veel uitdrukkingen. Deze is er een van. Het ijzer waarom het gaat, is een hoefijzer, dat uiteraard moeilijk te bewerken is als het koud is. Als het heet is, wordt het vloeibaar en kan het dus makkelijker bewerkt worden in de vorm waarin je het wilt hebben. Wacht dus nooit te lang met plannen, want voor je het weet is het ijzer afgekoeld en kun je niet meer bereiken wat je voor ogen had.
volgende keer:
Hoe kun je in het Frans duimen draaien?
verloren moeite gedaan hebben
('er voor zijn kosten zijn')
Het is inderdaad verloren moeite voor de bankovervaller: 'Banken zijn te duur : Geef mij de poen! U moet eerst dit formulier invullen, want er zijn dossierkosten'.
Het woord frais - niet te verwarren met fraises ('aardbeien') - betekent 'kosten'. Als je informeert naar de kosten van iets, vraag je À combien s'élèvent les frais ? Faire les frais de quelque chose betekent 'ergens voor opdraaien'. Faire les frais de la conversation betekent dat je 'over de tong gaat'. Se mettre en frais pour quelqu' un betekent 'zijn beste beentje voor iemand voorzetten' en faire des frais pour quelqu'un betekent 'zich uitsloven voor iemand'. In het Nederlands kennen we ook de uitdrukkingen 'kosten noch moeite sparen' en 'moeite kosten'. Het moge duidelijk zijn dat in beide talen de betekenissen van 'kosten' en 'moeite' dicht bij elkaar liggen.
volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans dat je het ijzer moet smeden als het heet is?
een bedrijf/persoon in moeilijkheden/aangeschoten wild
('een manke eend')
Waarschijnlijk gaat het hier om een vertaling van de Engelse uitdrukking a lame duck die afkomstig is uit de financiële wereld waarmee een handelaar in aandelen werd aangeduid die zijn schulden niet meer kon terugbetalen. Beschaamd moest deze speculant zich waggelend als een eend uit de voeten maken uit iedere plek/situatie waar hij financieel uitgekleed werd.
Het zou ook te maken kunnen hebben met een in de eendenjacht verwonde eend. In de Britse aristocratie was de jacht op wilde eenden heel populair. In het Frans bestond al de uitdrukking un cheval boiteux ('een mank paard') waardoor de vertaling uit het Engels gemakkelijk geaccepteerd werd.
volgende keer:
Hoe zeg je in het Frans dat iets 'verloren moeite' is?
een heikel onderwerp aansnijden
('een haas optillen')
In de uitdrukking ligt besloten dat je het probleem waarover het gaat eerder in de gaten hebt dan anderen en de uitdrukking is afkomstig uit de wereld van de jacht. De jager die als eerste een haas spot, tilt deze als het ware op uit zijn hol. Het arme beest duikt op, en rent als een bezetene zigzaggend heen en weer tot hij neergeschoten wordt. Omdat hazen zich goed kunnen verbergen, zijn zij symbool geworden voor een probleem dat niet meteen voor iedereen zichtbaar is.
volgende keer
Hoe noemen Fransen een bedrijf in moeilijkheden?
café - café allongé - café américain - café au lait - café crème - café filtre - café noisette - café serré - cappuccino - déca - lait russe
Zelf ben ik niet zo'n koffieleut, maar omdat ik weet dat velen niet kunnen functioneren zonder op zijn tijd een kopje koffie te gebruiken en daarbij hele specifieke wensen kunnen hebben, neem ik vandaag een korte cursus koffie bestellen op in mijn blog.
Allereerst moet je beseffen dat de basis voor koffie in Frankrijk altijd espresso is en geen filterkoffie, zoals wij gewend zijn. Alleen in speciale koffiezaakjes, die net als bij ons de laatste jaren overal als paddenstoelen uit de grond schieten, kun je steeds vaker een café filtre bestellen (met het filter op je kopje), maar in een gewoon café of brasserie is dit meestal niet bekend.
Bestel je gewoon een café, dan krijg je dus een espresso (zonder melk). De eventuele suiker kun je er zelf bij doen.
 |
| café noisette |
Wil je een beetje melk in je espresso, bestel dan een café noisette.
Houd je echt van een sterke espresso, dan kun je ook een café serré bestellen. In het Italiaans noemen ze dat een ristretto: dezelfde hoeveelheid koffie, maar half zoveel water.
Ook is het mogelijk een dubbele espresso te bestellen. Dat heet in het Frans een café double.
 |
| café crème |
Houd je niet zo van sterke koffie, dan kun je ook een café allongé of café américain bestellen. Je krijgt dan niet onze 'gewone koffie', maar het komt in de buurt: Je krijgt dan een espresso die is aangelengd met water. Je kunt daar dan suiker in doen, maar het is niet gebruikelijk dat je er een kuipje melk bij krijgt. Wie graag melk in zijn koffie heeft, kan behalve een café noisette (espresso met een wolkje melk: soms zit het er al in, soms wordt de melk in een kannetje geserveerd, zodat je zelf kunt doseren) een café crème of café au lait bestellen. Dan heb je meteen wel veel melk: in principe is de verhouding koffie en melk fifty-fifty. In cafés en brasseries heeft men het meestal over een café crème en de hoeveelheid kan variëren van een dubbele espresso tot een cappuccino. Een café au lait is in principe hetzelfde, maar wordt door de Fransen meestal bij het ontbijt gedronken in een grote bol (een koffiekop die al bijna aan een slakom doet denken en waarin je vervolgens je croissant kunt dopen).
 |
| lait russe |
Natuurlijk is ook de cappuccino in Frankrijk doorgedrongen. In veel gevallen - met name op het platteland - zul je je cappuccino echter geserveerd krijgen met slagroom (crème Chantilly). Misschien vind je dat prima, maar als je je cappuccino met geklopte melk wilt, dan zul je even moeten informeren of ze hem serveren met lait fouetté.
Soms staat ook lait russe op de kaart (in België misschien beter bekend dan in Frankrijk), waarbij de hoeveelheid melk de hoeveelheid koffie overtreft. Deze vorm van koffie komt overeen met onze 'koffie verkeerd'.
Tenslotte, wil je je koffie zonder cafeïne, dan kun je een décaféiné bestellen door achter welke vorm dan ook de afkorting déca te plaatsen.
volgende keer:
Hoe snijd je in het Frans een heikel onderwerp aan?
