panneaux insolites : parking réservé aux véhicules

alleen voertuigen parkeren 

Ik weet niet wat je hier anders had willen parkeren - je woede misschien, of een heikele kwestie. Dat mag in ieder geval niet, alleen je voertuig mag hier voor even blijven staan.
Maar als je verder leest, dan blijkt dat je er zelf als persoon niet mag parkeren (non aux personne met een klein in het zwart toegevoegd meervouds-s'je). Misschien mag je niet in de auto blijven zitten om daarin te slapen of andere activiteiten te verrichten, maar eigenlijk suggereert de tekst dat je er geen personen mag parkeren, zoiets als dat je geen honden aan een boom mag binden als je zelf bijvoorbeeld op vakantie gaat. Zou dat het idee zijn?...

volgende keer:
zal het ons worst wezen...

français de la rue : louper

missen / verknallen / verprutsen

Op school leer je het woord manquer voor 'missen'. Als je daarmee bedoelt dat je iemand mist, dan is degene die je mist onderwerp van de zin: Tu me manques = 'ik mis jou' (lett. 'jij ontbreekt mij'). Als je ermee bedoelt dat je iets bent misgelopen dan wordt wel dezelfde constructie gebruikt als in het Nederlands: j'ai manqué mon bus ('ik heb mijn bus gemist'). In die laatste betekenis zul je op straat vaak de werkwoorden rater of louper horen: j'ai loupé mon bus. Dit woord is afgeleid van het zelfstandig naamwoord loup, bij ons in eerste instantie bekend als 'wolf', maar het kan ook 'fabricagefout' betekenen, een 'mankement' dus. Naast 'missen' kan louper dan ook betekenen dat je iets fout doet, verknalt of verprutst en als je dus zegt: j'ai loupé mon test, dan kan dat twee dingen betekenen: ofwel je hebt je verslapen, de bus gemist en was te laat voor je proefwerk, ofwel je was er wel maar je hebt het helemaal verprutst.

volgende keer:
gaan we even parkeren...

mouton de Panurge

op weg naar het slachthuis:
'Ik vraag me soms af waar we naartoe gaan...'
- 'Ga nou niet de intellectueel uithangen.'

na-aper / iemand die de grote massa achternaloopt
('schaap van Panurge')

'Als één schaap over de dam is, volgen er meer' zeggen wij en ik herinner me meteen een situatie in de Britse Cotswolds - in de tijd dat we nog schoolreizen konden maken - waar we met een grote groep 5 VWO'ers een wandeling maakten door de Engelse landerijen en er een hele kudde schapen over een slootje begon te springen. Eén schaapje huiverde enigszins en nam een paar keer voorzichtige aanloopjes. Luid aangemoedigd door de hele meute scholieren durfde het uiteindelijk de sprong te wagen. Als het voorste schaap van de kudde plotseling van richting verandert of besluit over een slootje te springen, dan volgt de rest van de kudde blindelings. Van dat principe maakt Panurge, een zestiende-eeuwse romanheld uit de verhalen van de al eerder besproken François Rabelais, gebruik: om zich te wreken op de eigenaar van een schaapskudde met wie hij een woordenwisseling heeft gehad, koopt hij diens mooiste schaap, de aanvoerder van de kudde. Meteen na de betaling gooit hij het schaap in het water, waarop de hele kudde volgt en de verdrinkingsdood sterft...

volgende keer:
zal het ons worst wezen...

être sur les dents

 

op je tandvlees lopen
('op de tanden zijn')

Natuurlijk ben ik blij dat ik maandag mijn leerlingen weer in levenden lijve zal zien in plaats van alleen hun initialen op een blind computerscherm en toch houd ik ook mijn hart vast, want zo langzamerhand loop ik wel op mijn tandvlees en wil ik er niet aan denken hoe ik er volgende week aan toe zal zijn wat dat betreft, met fysieke lessen aan steeds een derde deel van iedere klas, terwijl de andere twee derde tegelijkertijd digitaal bediend moeten worden. De leerlingen blijven in hun lokalen en ik verkas steeds na 30 minuten, regelmatig van de vierde verdieping naar een noodgebouwtje buiten het centrale gebouw en daarna weer terug naar een andere verdieping, en dat zeven keer. Daar weer inloggen en tegelijkertijd leerlingen in een lokaal en thuis bedienen. Eten en drinken? Dat kan vast na afloop wel. Om het ons extra gemakkelijk te maken zijn er dinsdagmiddag en -avond ook (online) oudergesprekken ingeroosterd en och, waarom ook niet, op de donderdagmiddag (uiteraard mijn roostervrije middag) een studiemiddag voor docenten. Gelukkig heb ik op vrijdag mijn ouwelullen- en mantelzorgdag... nou ja, de afgelopen twee weken niet vanwege rapportvergaderingen en docentenconferentie en morgen moet er natuurlijk overleg ingepland worden voor de omschakeling naar de hybride lessen die na het weekend beginnen. Dat leidt toch tot gepieker, dus ik ben vannacht om drie uur maar weer mijn bed uit gekomen. Dan kan ik alvast mijn materiaal gaan maken voor komende week.
U zit natuurlijk niet op mijn zelfbeklag te wachten, maar het illustreert nu eenmaal goed de uitdrukking van vandaag, die in het Frans voor het eerst is opgetekend in 1611. Sommigen vermoeden dat het verwijst naar de gewoonte van paarden om bij uitputting hun tanden stevig in het bit te zetten, maar anderen brengen het in verband met de uitdrukking 'in het stof bijten'. In het Oud-Frans betekende het woord adent 'met je gezicht (dus met je tanden) op de grond (door uitputting)'.

Het komt vast wel weer goed, hoor, zoals meestal... en dan pak ik even een filmpje of een mooie voorstelling of nodig vrienden uit om te komen eten, misschien een stedentripje in het buitenland? Een terrasje pakken zou ook een goed idee zijn. Maar ja, dat is leuk en ontspannend en dat mag natuurlijk niet. Foei!

volgende keer:
lopen we schaapachtig de grote massa achterna...

coûter un bras

een rib uit je lijf kosten
('een arm kosten')

Het kostbaarste dat we kunnen weggeven is een deel van onszelf, of dat nu een rib uit ons lijf is, een arm en een been (it costs an arm and a leg), de huid van je billen (ça coûte la peau des fesses), de ogen uit je hoofd (ça coûte les yeux de la tête) of zoals in de uitdrukking van vandaag één arm. 
Deze laatste variant komt uit Noord-Amerika, al zijn ze daar bereid meer te offeren dan de Fransen: an arm and a leg en in Québec un bras et la moitié de l'autre ('een arm en de helft van de andere').

volgende keer:
lopen we op ons tandvlees...

ce n'est pas le Pérou !

het is geen vetpot
('het is Peru niet!')

Tegenwoordig is Peru qua welvaart een (lage) middenmoter, maar het heeft een rijke geschiedenis die ooit zeer tot de verbeelding sprak. Het legendarische Eldorado zou er liggen, het land waarin goud voor het oprapen zou liggen, hetgeen de Spanjaarden zich geen twee keer hebben laten zeggen. Bezoek de kerken in Sevilla en andere Spaanse steden en je ziet wat ik bedoel. 
In 1532 nam de conquistador Pizarro de Inca-koning Atahualpa gevangen en doodde 20.000 mensen uit zijn gevolg. Om zijn vrijlating te bewerkstelligen leverde hij de Spanjaarden ongelofelijke hoeveelheden goud en zilver. Als dank werd hij gekneveld in de gevangenis. Het goud werd onmiddellijk verscheept naar Spanje...

volgende keer:
kost ons een rib uit het lijf...

des économies de bouts de chandelle

verkeerde/misplaatste zuinigheid / krenterige bezuinigingen
('besparingen op kaarsenstompjes')

Deze kaarsen zijn nog minstens halverwege, maar als er uiteindelijk niets anders overblijft dan wat restjes kaarsvet die je nog onmogelijk aan kunt steken, dan verdwijnen die bij ons in de prullenbak. Zo niet in veel burgerhuizen in de tijd dat we voor de verlichting nog geheel afhankelijk waren van kaarsen. In die huizen verzamelden de bedienden nogal eens de kaarsresten en verkochten die aan een zgn. 'wasman' die de resten recyclede tot nieuwe kaarsen. Rijkere burgers beschouwden deze praktijk als bijzonder krenterig.

volgende keer:
is het geen vetpot...