délit d'initié

handel met voorkennis
('ingewijdedelict')

Als je ergens in geïnitieerd of ingewijd wordt ontvang je vaak informatie die voor anderen en tot dan toe voor jou geheim was gehouden. Heel verleidelijk om hiervan gebruik te maken in je eigen voordeel. In het Nederlands is dit kennelijk heel gebruikelijk en wordt dit alleen feitelijk benoemd, nl. 'handel met voorkennis'. In het Frans wordt dit klip en klaar een délit, een misdrijf, genoemd. Dat is dan weer voorkennis waar je rekening mee mag houden...

volgende keer:
laten we ons uitkleden...

être aux aguets

op de loer liggen / op de uitkijk staan / op zijn hoede zijn

Het woord aguets komt van het werkwoord guetter, dat weer de huidige versie is van het oudere agaiter. Beide werkwoorden beteken(d)en hetzelfde als être aux aguets. Het woord heeft trouwens een Germaanse oorsprong en is verwant aan ons wacht in 'op de wacht staan'. De Germaanse w wordt in het Frans vaak een gu (oorspronkelijk uitgesproken als [gw]). Vergelijk met guêpe (van guespe) - 'wesp'.

volgende keer:
worden we geïnitieerd in de misdaad...

se démener comme un diable dans l'eau bénite

wanhopig tegen iets vechten / zich weren als een duivel in een wijwatervat
('spartelen/van zich afslaan als een duivel in wijwater')

Deze uitdrukking is afkomstig uit Québec, het Franstalige Canada en bestaat ook met het werkwoord se débattre in plaats van se démener. In de Canadese volkscultuur is de duivel zeer aanwezig en uit de vele exorcismefilms weten we dat de duivel heel onrustig wordt als er wijwater over hem gesprenkeld wordt. Het gaat je voorstellingsvermogen dus waarschijnlijk te boven als diezelfde duivel erin wordt ondergedompeld. Die moet wel heel hevig te keer gaan om zich uit die voor hem benarde situatie te redden.

volgende keer:
zijn we op onze hoede...

être d'un calme olympien

stoïcijns kalm blijven
('van een Olympische kalmte zijn')

De Olympus is met zijn 2917 meter de hoogste berg van Griekenland en het is dus niet verwonderlijk dat die berg waarvan de top zich vaak boven de wolken bevindt werd gezien als de woonplaats van de goden. Volgens Homerus was het weer op de Olympus altijd rustig. De goden konden er dus een rustig en gelukkig leven leiden. Daarop zou de uitdrukking gebaseerd zijn. Sommigen denken dat het vooral verwijst naar het karakter van de twee hoofdgoden, Zeus, die altijd zijn innerlijke kalmte zou hebben bewaard, met welk gevaar of tegenslag hij ook werd geconfronteerd en zijn vrouw Hera, die het onstuimige overspelige gedrag van haar echtgenoot vaak stoïcijns accepteerde. Toch bestaan er in beide gevallen meerdere voorbeelden van het tegendeel, waarbij de beide goden niets menselijks vreemds blijkt te zijn en zij wel degelijk in grote toorn ontsteken. Zullen we het dan toch maar op de kalme briesjes op de Olympus houden?

volgende keer:
verliezen we onze kalmte volledig...

dessins humoristiques : fais-moi peur

- Ik heb de hik, Germaine.
Maak me aan het schrikken!
o Ik ben zwanger!

maak me aan het schrikken

Het is algemeen bekend dat je van de hik af kunt komen als iemand je laat schrikken. Dat laat Germaine zich niet twee keer zeggen...

volgende keer:
zijn we de rust zelve...

panneaux insolites : je suis mon maître

ben ik nou mijn eigen baas of niet?

Bij het zinnetje Je suis mon maître heb je absoluut context nodig, aangezien het twee precies tegenovergestelde betekenissen kan hebben. Je suis is namelijk zowel de 1e persoon enkelvoud van het werkwoord être ('zijn') als van het werkwoord suivre ('volgen'). Het kan dus zowel 'ik ben mijn meester' (wij zouden zeggen: 'ik ben mijn eigen baas') betekenen als 'ik volg mijn meester'. Overigens verdwijnt die dubbelzinnigheid weer bij alle andere personen. Het werkwoord être gaat namelijk verder met tu es, il/elle est, nous sommes, vous êtes en ils/elles sont, en het werkwoord suivre met tu suis, il/elle suit, nous suivons, vous suivez en ils/elles suivent.

volgende keer:
maken we u aan het schrikken...

remuer ciel et terre

hemel en aarde bewegen

Of het met deze verkeersborden gaat lukken, is twijfelachtig, al zal het met de huidige technieken wellicht iets minder moeilijk zijn dan in de tijd dat deze uitdrukking in onze talen gangbaar werd. Vaststaat in ieder geval dat iemand die hemel en aarde beweegt geen middel onbeproefd laat om zijn of haar doel te bereiken.

volgende keer:
ben ik mijn eigen meester... of toch niet?