dessins humoristiques : JO 2024

OS 2024

'Tijdens de Olympische Spelen in Parijs van 2024 zijn zwemwedstrijden gepland in de Seine, maar hun plan valt in het water.'

'Hoezo dat?'

'De omgeving is niet gezond'.

Het spel met woorden gaat natuurlijk helemaal verloren in deze vertaling. Er wordt gespeeld met drie woorden die anders gespeld maar hetzelfde uitgesproken worden, nl. Seine ('de rivier de Seine), scène ('speeltoneel, omgeving') en saine ('gezond').

volgende keer:
volgt over ruim een week, eerst even met de trein naar en door Zwitserland...

quand le vin entre la raison sort

als de wijn is in de man, dan is de wijsheid in de kan
('wanneer de wijn binnenkomt, gaat het verstand naar buiten') 

Het zijn twee dingen die elkaar niet goed verdragen: wijsheid en wijn. En dan mag het wel 'geestrijk vocht' heten, de geest verrijkt het niet. De wijsheid komt met de jaren, zullen we maar zeggen, zodra je je wilde haren verliest en als er eenmaal geen haar meer over is op je hoofd, dan kun je je geruststellen met de gedachte dat waar hersens zitten geen haren groeien...

Proost!

volgende keer:
maken we ons op voor de Olympische spelen...

pattes de mouche

priegelschrift / hanenpoten
('vliegenpootjes')

Als het om een heel klein en daardoor haast onleesbaar handschrift gaat, heb ik het zelf nog wel eens over 'mierenpoepjes' of 'muggenpoepjes' die ik zonder leesbril niet kan ontcijferen. Maar ook een wat groter maar heel slordig en hoekig handschrift kan aangeduid worden met de term pattes de mouche. Wij praten in zo'n geval eerder van hanenpoten.

volgende keer:
hebben we een schrale troost voor de kaalhoofdigen onder ons...

il ne faut pas mélanger torchons et serviettes

je moet niet alles door elkaar houden / privé en werk gescheiden houden / de zaken goed uit elkaar houden / geen appels met peren vergelijken
('men moet droogdoeken en handdoeken niet vermengen')

Een torchon is een doek waarmee je de afwas doet, een serviette is niet alleen een servet, maar ook een handdoek waarmee je jezelf afdroogt in de badkamer. Beide doeken hebben dus hun eigen functie en hoewel ze in geval van nood wel zouden kunnen dienen om elkaars taken uit te voeren, is dit uiteraard niet de bedoeling. 
De eerlijkheid gebiedt echter te zeggen dat toen de uitdrukking ontstond het niet zozeer om de functie ging, maar om het onderscheid tussen de mensen die gebruik maakten van de verschillende doeken. Arme mensen moesten het doen met een torchon (dus ook zichzelf wassen), terwijl rijkere mensen de beschikking hadden over de meer luxueuse handdoeken. Op zo'n standsverschil wijzen we nu misschien liever niet meer...

volgende keer:
hebben we het over vliegenpootjes...

dessins humoristiques : le verbe « voler »

het werkwoord 'stelen'

'Het werkwoord 'opgroeien' eindigt op -en en het werkwoord 'stelen', hoe eindigt dat?'

'In de gevangenis, mevrouw.'

Het grapje is minder pregnant in het Nederlands, waar eigenlijk alle werkwoorden (behalve 'gaan' en 'zijn' misschien) de uitgang -en hebben, in tegenstelling tot het Frans dat infinitieven heeft op -er, -ir, -re en -oir. Daarnaast betekent finir par zowel 'eindigen op' (een bepaalde uitgang hebben) als 'eindigen met' (uitlopen op).

volgende keer:
gaan we (af)wassen...

panneaux insolites : ici on ne boit pas d'alcool

hier wordt geen alcohol gedronken

'Hier wordt geen alcohol gedronken
Alleen spiritualiën.
Dus we zijn geen alcoholisten,
we zijn spiritueel!' 

In het Nederlands is het woord 'spiritualiën' wat in onbruik geraakt, in het Frans is het een gewoon woord voor 'sterke drank'. 

Overigens wordt door veel Fransen alleen sterke drank tot alcohol gerekend, bier en wijn zijn geen alcohol maar levensbehoeften.

volgende keer:
behandelen we het werkwoord 'voler'...

un déjeuner de soleil

een eendagsvlieg / geen blijvertje
('een zonnelunch')

Wat is er heerlijker dan buiten in het zonnetje ontbijten of lunchen? 
Geniet ervan want zo veel gelegenheden doen zich niet voor.
Daar heeft de uitdrukking echter niets mee te maken. Het gaat hier in feite om een metafoor van een metafoor. De eerste betekenis van un déjeuner de soleil heeft namelijk met kleding of bijvoorbeeld meubels te maken. Als je textiel of stoffen aan de zon blootstelt, verbleken of verkleuren deze snel. De zon doet zich dus als het ware te goed aan de kleuren. Dat wordt vervolgens een déjeuner de soleil genoemd. Wie zich afvraagt waar de mooie kleuren van de stof gebleven zijn, begrijpt dat de zon ze heeft 'opgegeten'. Kleuren gaan in de zon dus niet lang mee. En daarmee kan deze metafoor dus ook weer staan voor andere dingen die niet lang meegaan, vandaar dus de verder afgeleide betekenis van 'eendagsvlieg' of 'geen blijvertje'.  De zon zelf is meestal ook geen blijvertje, dus ik zou zeggen... geniet ervan zolang het kan...

volgende keer:
laten we de alcohol even staan...