panneaux insolites : chien de garde en pré-retraite

waakhond met vervroegd pensioen

pas op (voor) de hond!

Kennelijk hoef je hier niet meer op te passen voor de hond. Misschien moet je nu op de hond passen? Waartoe het bord precies uitnodigt is niet duidelijk...

volgende keer:
krijgt u plaatjes te zien van Épinal...

français de la rue : keum (mec)

Sibeth Ndiaye woordvoerster van de regering:
'Ik heb natuurlijk gelogen over de geruchten van
vermoeidheid die er over je rondgaan. Ik heb gezegd:
'hij is kassiewijle, die gozer!'

gozer / vent / man

Toen in 2017 de Franse politica Simone Veil overleed, veroorzaakte regeringswoordvoerster Sibeth Ndiaye enige opschudding doordat zij het nieuws van het overlijden van de politica aan een journalist via een sms  zou hebben bevestigd met de woorden: 'Yes, elle est dead, la meuf', zoiets als 'Ja, die griet is kassiewijle'. De beschuldiging bleek overigens onterecht.
Zoals meuf verlan is van femme (omgekeerde lettergrepen via fem - me(u) naar me(u) - fe en dan afgekort tot meuf), zo is keum de verlan-versie van mec (van mec-que naar que-me en dan herspeld tot keum).
Het woord mec zelf is al lange tijd (sinds halverwege de negentiende eeuw) een straattaal-alternatief voor homme en garçon en lijkt zich te hebben ontwikkeld als verkorte vorm van maquereau (vroeger uitgesproken als mequereau) dat 'pooier' betekent. Die negatieve connotatie is inmiddels wel van mec verdwenen: als iemand het over mon mec heeft, dan denkt niemand meer aan prostitutie. Dat is ook niet het geval met de verlan-variant keum. Wel klinkt deze laatste variant een stuk groffer dan het ingeburgerde mec. 

volgende keer:
passen we op (voor) de hond... 

famille de mots : terrasse

terrasse - terrasse-jardin - terrassement - terrasser - terrassier

Overal worden de voorbereidingen getroffen, velen zien er reikhalzend naar uit, er verschijnen al reserveringsapps... over twee dagen gaan de terrassen weer open. Ik heb nog geen kaartje (wel een bioscoopkaartje en twee museumkaartjes trouwens)... dus voorlopig ben ik aangewezen op mijn balkon.
Het woord terrasse komt uiteraard van terre ('aarde') en heeft dezelfde betekenissen als in onze taal. Het kan ook 'grondwerk', 'bovenkant van een voetstuk' en 'onpolijstbaar deel van steen' betekenen. 
Een terrasse-jardin is een 'terrastuin'. Een terrassement is een ander woord voor 'grondwerk' en het kan ook staan voor een 'ophoging, aarden wal'. Des travaux de terrassement zijn 'graafwerkzaamheden'. 
Terrasser betekent 'op de grond werpen, vloeren'. Figuurlijk kan het ook 'diep schokken, verslagen achterlaten' betekenen. Het kan ook 'grondwerkzaamheden verrichten' betekenen, de werkzaamheden van een terrassier, een 'grondwerker'.
Een kleine woordfamilie vandaag, maar o, wat zien we er naar uit...

volgende keer:
draaien we een kerel om...

casser la croûte/la graine

schaften/lunchen
('de korst/de graankorrel breken')

Nog enkele dagen voor de restaurants voorzichtig openen, zullen we zelf nog voor een lunchpakket (casse-croûte) moeten zorgen. En waar we dat nu meestal alleen moeten doen, of in ieder geval op anderhalve meter afstand, was dat vroeger een sociale gebeurtenis. De uitdrukking luidde aanvankelijk casser la croûte avec quelqu'un, 'met iemand het brood/de broodkorst breken'. Uiteraard brak en deelde je dat brood met de bedoeling het ook op te eten, en vervolgens is het brood voor alle etenswaren gaan staan. Overigens wordt er over de variant met de graankorrel wel beweerd dat het hier niet ging om la graine (de 'graankorrel') maar om le grain (de raisin, 'de druivenpit') en daarmee dus om het tot voor kort onmisbare glaasje wijn dat een Franse lunch begeleidde...

volgende keer:
pikken we een terrasje...

réchauffer un serpent dans son sein

een adder aan zijn borst koesteren
('een slang aan haar borst verwarmen')

Een slang is een koudbloedig dier dat als het koud wordt als het ware verdooft, geheel inactief wordt. Zou je het dier echter aan je borst verwarmen, dan zal het - eenmaal actief - niet aarzelen je te bijten. Stank voor dank...

volgende keer:
gaan we schaften...

à bouche que veux-tu

naar hartenlust / mijn liefje, wat wil je nog meer?
('aan mond wat wil je?')

Deze uitdrukking bestaat sinds halverwege de zeventiende eeuw en had aanvankelijk alleen betrekking op eten: wat kon een mond die alles naar binnen werkte wat ze maar wilde, nog meer wensen? De betekenis heeft zich in de loop der eeuwen uitgebreid naar alles wat men zich wensen kan en bestaat vooral in de combinatie met être: être à bouche que veux-tu betekent 'alles hebben wat je hartje begeert' en met traiter ('behandelen'): traiter quelqu'un à bouche que veux-tu ('iemand alles geven wat hij/zij wenst' of 'iemand doen smullen'. En o ja, je kunt ook iemand embrasser à bouche que veux-tu...

volgende keer:
gaan we een slang opwarmen...

moucher quelqu'un

Heb je geen zakdoek? Nee, ik lap
de traditie aan mijn laars (ik maak een
lange neus naar de traditie)

iemand een uitbrander geven / iemand de mantel uitvegen / op zijn nummer zetten
('iemand (de neus) snuiten')

Moucher in de betekenis 'een uitbrander geven' komt voor het eerst voor in de beroemde middeleeuwse klucht La Farce de Maître Pathelin maar hoe de betekenis van 'zijn neus snuiten' is verschoven naar 'op zijn nummer zetten' is niet duidelijk. Je wilt iemand het zwijgen opleggen en inderdaad is het onmogelijk om te praten terwijl je je neus snuit, maar of daar nou de verklaring ligt? Stof voor nader onderzoek...

volgende keer:
mijn liefje, mijn liefje, wat wil je nog meer?