agir comme une furie

in razernij ontsteken (als een helleveeg)
('handelen als een furie') 

In de Grieks-Romeinse mythologie waren de Furiën wraakgodinnen (bij de Grieken heetten ze de Erinyen) die een onbeheerste woede symboliseerden. De uitdrukking kan worden gebruikt voor mensen die explosief reageren uit woede, frustratie of opwinding. In de mythologie bestraften de wraakgodinnen misdaden, vooral misdaden die in familieverhoudingen werden gepleegd. Ze worden vaak beschreven als vrouwen met slangen als haar die daarmee woede en wraak symboliseren. Ze gedragen zich ongeremd en gewelddadig. Het woord furia betekent 'woede' in het Latijn en is ook overgenomen in het Frans furieux ('woedend') en in onze taal terechtgekomen als 'furieus'.

volgende keer:
zetten we zuurstofmaskers op...

tricoter des jambes

er even tussenuit gaan / even chillen
('broekspijpen breien', 'met de benen breien')

Ik weet niet wat u ervan denkt, maar persoonlijk vind ik niet dat er enige urgentie klinkt uit 'benen breien' of 'broekspijpen breien'. Hoe getalenteerd je ook bent, het breien neemt toch enige tijd in beslag.

Maar daar gaat het dus ook om. Het is niet zo zeer de benen nemen om jezelf in bescherming te nemen, maar om even een momentje voor jezelf of voor jezelf en een geliefde te hebben, even een rustig momentje op de bank bijvoorbeeld. Het breien verwijst dan vooral naar een moment van ontspanning en afleiding. En waarom benen of broekspijpen? Ergens las ik dat het in het Franse argot terecht is gekomen omdat het zou doen denken aan het roken van sigaretten of omdat benen iets te maken zou hebben met seksuele aantrekking. Ik vind het allemaal nogal vergezocht klinken en ik hoor mezelf de uitdrukking ook niet zo snel gebruiken. Enkele contexten waarin ik de uitdrukking ben tegengekomen en ik eerlijk gezegd niet goed weet hoe ik in het Nederlands zou vertalen : Après avoir couru pendant une heure, il a commencé à tricoter des jambes pour se détendre et éviter les crampes. ('Na een uur hardlopen begon hij tricoter des jambes (zijn benen te strekken? , rondjes te lopen? ...?) om te ontspannen en kramp te voorkomen'). En: Après une longue journée de travail, elle s'est installée sur le canapé, tricotant des jambes pour relâcher la pression accumulée." ('Na een lange werkdag ging ze op de bank zitten, tricotant des jambes (niks doen?) om de opgebouwde spanning te ontladen').

Misschien komt een 'goed Nederlands woord' als chillen nog het meest in de richting?

volgende keer:
komen we flink in actie...

gêné aux entournures

zich ongemakkelijk voelen
('gehinderd in de armsgaten')

Wie voelde zich niet ongemakkelijk toen de infantiele voorzitter van de FIFA Trump een onderscheiding gaf? 

Voor de uitdrukking van vandaag heb ik nogal wat opzoekwerk moeten doen en of ik er daar nu veel wijzer van ben geworden?

Allereerst vond ik in Frans-Nederlandse bronnen steeds de betekenis 'krap bij kas zitten', een betekenis die ik in geen enkele Frans-Franse bron vond. 

Het meest genuanceerd was wat dat betreft nog de grote Van Dale Frans-Nederlands, die zegt 'er ongemakkelijk bij zitten (ook financieel gezien)'. Het financiële aspect is hier dus tussen haakjes gezet en gezien de Frans-Franse bronnen lijkt die betekenis dus inmiddels een beetje achterhaald te zijn. 
En dan die entournures. Dat zijn 'armsgaten' en ik geef met blozende wangen toe dat ik dat ook even moest opzoeken. Dat zijn de bovenste openingen van een mouw waarin je je armen steekt als je je aankleedt. En ja, dat kan ongemakkelijk voelen als je die even niet weet te vinden bij het aankleden. En als je overhemd of trui te wijd is geworden doordat je krap bij kas zit, dan is misschien die afgeleide betekenis ook te begrijpen.

volgende keer:
gaan we broekspijpen breien...

cracher son venin

zijn gal spuwen
('zijn gif spuwen')

De idioot die het Amerikaanse volk heeft uitverkozen om leiding te geven aan het machtigste land op aarde houdt niet op zijn gal te spuwen over alles en iedereen die hem niet zint en dat zal nog wel even duren, want het lijkt erop dat hij geen ander lichaamsvocht bevat dan gal. Vergelijk het met een in het nauw gedreven gifslang, die zich ook verweert door zijn gif te spuwen. Maar die slang heeft ook zijn rustige momenten, er bestaat tegengif, en we kunnen hem uit de weg gaan...

volgende keer:
hebben we een gênante bijdrage...

arriver dans un mouchoir

close finish / nipte overwinning
('aankomen in een zakdoek')

Het enige wat ik over deze uitdrukking kan vertellen is dat hij ruim honderd jaar bestaat (voor het eerst opgetekend in 1921) en uit de ruitersport afkomstig is. Maar waarom die zakdoek? Dat is me tot op heden nog niet duidelijk...

volgende keer:
hebben we een giftige bijdrage...

passer à la casserole

 

in de pan gehakt worden

Passer à la casserole (lett. 'de (kook)pan in gaan' of in de context van het plaatje 'overgaan tot de (kook)pan') betekent zoiets als 'in de knoei komen' of 'eraan moeten geloven'. 
Een poêle is een koekenpan. Daarin bereid je natuurlijk geen soep. De uitdrukking j'en ai soupé (lett. 'ik heb er soep van gegeten / ik heb ervan gedineerd') betekent dat je er genoeg van hebt.

volgende keer:
pakken we onze zakdoek...

faire sauter des crêpes

pannenkoeken bakken

Dat is echt niet zo makkelijk hoor... pannenkoeken bakken.

Faire sauter betekent 'bakken' maar letterlijk ook 'laten springen', omhoog gooien en opvangen in het geval van pannenkoeken.

In Zweden zou deze tekening misschien beter overkomen. Om in het Zweeds aan te geven dat iets heel gemakkelijk is (appeltje-eitje) zeg je lätt som en plätt ('simpel als een pannenkoekje').

volgende keer:

gebruiken we een pan...