fumer la moquette

onzin uitkramen (omdat je stoned/high bent)
('het tapijt oproken')

Dit is uiteraard een wat recentere uitdrukking, uit de tweede helft van de vorige eeuw om precies te zijn. 

Het is bekend dat veel mensen die wiet roken wat onsamenhangender beginnen te praten dan ze doorgaans doen. Ze komen in een ander bewustzijnsniveau (dans un état second, lett. 'in een tweede staat') en gaan soms een beetje uit hun nek lullen. Wiet wordt in het Frans wel de l'herbe ('gras') genoemd. In onze stedelijke samenleving is niet altijd veel gras voorradig en ach, als je dan toch in een état second bent, dan is het maar een kleine stap van een grasveld naar een hoogpolig tapijt (une moquette) en kun je je misschien voorstellen dat je geen gras, maar de haren van het tapijt in een joint stopt. Tenslotte wordt hasj gemaakt van Indiase hennep, tevens de grondstof voor touw en... tapijten.

de volgende keer

Hoe kun je jezelf onzichtbaar maken, opgaan in je omgeving?

l'échapper belle

door het oog van de naald kruipen / op het nippertje ontsnappen
('hem mooi ontsnappen')

Het gaat hier om een oude uitdrukking die al in de vijftiende eeuw bekend was, al was de zinsvolgorde toen nog wat anders. Je zei toen qui belle l'eschappa. Indertijd werd beau/belle ('mooi') vaak gebruikt in plaats van bien ('goed'), wat in een aantal huidige uitdrukkingen overigens nog steeds het geval is (un beau jour, 'op een mooie dag, op zekere dag', wat niet zozeer betekent dat het mooi weer was, maar meer dat het een goede, geschikte dag was, of au beau milieu, waar wij ook kunnen zeggen 'mooi in het midden'). In het Nederlands zouden we bijvoorbeeld ook kunnen zeggen: 'Daar is hij toch maar mooi aan ontsnapt'. De jongen die op het plaatje uit de lijst stapt, is misschien wel mooi, maar daar gaat het in de uitdrukking niet om. We vinden het fijn/goed dat hij op het laatste nippertje 'toch maar mooi' heeft weten te ontsnappen. We zouden dat net zo goed kunnen zeggen van een lelijke pokdalige figuur. Nou, dat weten we dan toch maar weer mooi...

volgende keer

Hoe noem je iemand in het Frans die zo stoned is dat hij uit zijn nek begint te lullen?

ne pas être un enfant de choeur

geen lieverdje zijn
('geen koorknaapje zijn')

Ik heb het maar bij dit relatief onschuldige kattenkwaad gehouden (misdienaartjes die stiekem een sigaretje roken); je komt veel minder onschuldige plaatjes tegen als je deze uitdrukking gaat googelen. 

Bij een enfant de choeur denkt een Fransman overigens in eerste instantie aan een misdienaar (ander woord: acolyte), terwijl een koorknaap (dus een zanger in een jongenskoor) in het Frans eerder aangeduid wordt als jeune choriste (denk ook aan de ontroerende film Les choristes). 

Een koorknaap, of misdienaartje, staat symbool voor onbedorvenheid en onschuld. Iemand die zich voortdurend niet stoort aan de wet, staat daar juist mijlenver vandaan en kan dus met een litotes worden aangeduid als iemand die bepaald geen koorknaapje is.

volgende keer

Kun je in het Frans ook door het oog van de naald kruipen?

monter quatre à quatre

met grote stappen tegelijk (de trap) opgaan
('vier bij vier klimmen')

Als je echt grote haast hebt om ergens te komen, en lenig genoeg bent, kun je beslissen een trap niet tree voor tree te beklimmen of af te dalen (descendre), maar een aantal treden over te slaan, in de Franse uitdrukking neem je dus vier treden per stap. Dan ben je er wel zo snel. Meer valt er ook eigenlijk niet over te zeggen...

volgende keer

Hoe zeg je in het Frans dat iemand geen lieverdje is?

discuter le bout de gras

over koetjes en kalfjes praten, een beetje ouwehoeren
('over het vetrandje discussiëren')

Stuk voor stuk merkwaardige uitdrukkingen als je er even bij stilstaat. Waarover ga je praten als je zomaar de ruimte wilt vullen, over een stuk vet? Over het vee in de wei of over prostituees op leeftijd. In het laatste geval zijn het overigens de dames zelf die aan het woord zijn, wellicht omdat ze het in hun werk niet meer zo druk hebben. Naast de uitdrukking discuter le bout de gras bestaat trouwens in het Frans ook nog tailler la bavette ('het klapstuk snijden') met dezelfde betekenis. Ook een klapstuk bevat natuurlijk een stuk vet (maar het schijnt dat bavette in deze uitdrukking iets anders betekent, waarover later misschien meer). De uitdrukking van vandaag zou ook ontleend zijn aan het Engels waar de uitdrukking to chew the fat ('op het vet kauwen') bestaat. Waarom de Engelsen op vet kauwden, is weer niet helemaal duidelijk. Een van de verklaringen zegt dat het gaat om minderbedeelde  Engelsen die hun gasten een ham voorzetten en om maar niets te verspillen onder het keuvelen op het vet bleven doorkauwen. Zonde om iets weg te gooien... Een andere verklaring zegt weer dat zeelieden op het moment dat de levensmiddelen aan boord schaars begonnen te worden op gezouten varkensvet gingen kauwen, terwijl ze mopperden over hun precaire situatie. Aangezien de oorspronkelijke betekenis van de Engelse uitdrukking 'mopperen' was, zou dit wel eens de juiste verklaring kunnen zijn.

volgende keer

Hoe zeg je in het Frans dat je met grote stappen heel snel de trap opgaat?

Hoe vertaal je 'druk' in het Frans?

affairé - animé - agité - beaucoup de monde - bruyant - chargé - exigeant - occupé - remuant - turbulent

Eigenlijk bestaat er niet één woord die de lading van ons 'druk' dekt. Je moet dus eigenlijk van geval tot geval beschrijven wat er precies aan de hand is. Als je zoals op het plaatje wilt aangeven dat het ergens heel druk is met mensen, dan zeg je dat er veel mensen zijn: il y a beaucoup de monde of bijvoorbeeld il y avait un monde fou. Het zou ook om 'veel verkeer' kunnen gaan: beaucoup de circulation of une circulation intense. Met 'druk' kunnen we ook bedoelen dat we 'druk bezig' zijn met werk bijvoorbeeld. Dat kun je affairé ('met zaken bezig') zijn, of algemeen occupé ('bezig, bezet'). Dat kan komen omdat je 'druk werk' hebt, overladen bent met werk: un travail of un programme chargé. Je kunt ook zeggen dat je werk veel van je eist: je hebt un emploi exigeant ('een drukke, veeleisende baan').

Daarnaast kan de sfeer druk zijn, zoals in een straat. Dat uit zich dan bijvoorbeeld in veel lawaai: une rue bruyante ('een drukke, lawaaierige straat') of in veel activiteit: un quartier animé ('een drukke buurt, waar altijd wat te doen is'). 

Een persoon kan ook druk zijn in zijn handelingen: une personne agitée ('een druk persoon'). Gaat het om een kind, dan kun je ook de nadruk leggen op zijn beweeglijkheid: un enfant remuant ('een druk, veel bewegend kind') of een kind dat veel onrust veroorzaakt: un enfant turbulent. 

En zo kun je dus heel veel kanten op. Analyseer de situatie en beschrijf gewoon wat er aan de hand is. Eén woord voor 'druk' zul je niet vinden...

volgende keer

Kun je in het Frans ook zomaar wat ouwehoeren, over koetjes en kalfjes praten?

ça me fait froid dans le dos

Daar krijg ik koude rillingen van
('dat is me koud in de rug')

We hebben een aantal hete dagen achter de rug en het lijkt nu eindelijk een beetje af te koelen, maar dat is natuurlijk niet de letterlijke betekenis van deze uitdrukking, ook al wordt er op het plaatje daarmee gespeeld. Asterix vraagt er of iemand hem niet een verhaal kan vertellen dat hem de koude rillingen bezorgt, omdat hij het zo warm heeft. Een beetje zoals een TV-kanaal onlangs de hele dag ijzige beelden van schaatsende mensen uitzond ter verkoeling?

Nee, het gaat hier eerder om koude rillingen van angst en horror. Zo'n plotseling moment dat je kippenvel krijgt, je nekharen overeind gaan staan en je een koude rilling over je rug ervaart.

volgende keer

Hoe vertaal je 'druk' in het Frans?